Yeni tip 1 maymun çiçeği virüsü çeşidi Afrika’nın kimi bölgelerinde ortaya çıkarken dünyanın dört bir yanında öteki çeşitler de kaydedildi.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından, Afrika dışından iki olayın bildirilmesiyle birlikte, birçok Afrika ülkesinde yeni bir maymun çiçeği virüsü salgını nedeniyle halk sağlığı açısından acil durum ilan edildi.
Maymun çiçeği virüsü Demokratik Kongo Cumhuriyeti‘nde artış göstermiş ve teyit edilen olaylar Afrika alt bölgesinde yer alan ülkelere de ulaştı.
Şu ana kadar Afrika genelinde 17 binden fazla vaka teyit edilmiş olup, DSÖ salgının ‘uluslararası endişe’ yarattığını duyurmuş ve buna karşılık DSÖ Genel Yöneticisi Tedros Adhonam Ghebreyesus ‘uluslararası acil durum‘ ilan etmişti.
Söz konusu salgın, Tip 1 olarak isimlendirilen ve esas olarak cinsel yolla yayıldığı söylenen yeni bir tıbbın tanımlanmasıyla ortaya çıkmıştı. DSÖ, bu yeni cinsin daha önce hiç maymun çiçeği virüsü hadisesi bildirmemiş olan Burundi, Kenya, Ruanda ve Uganda‘da tespit edildiğini açıkladı.
Avrupa’ya da sıçramıştı
Tüm bunlara ek olarak yeni tipten bir vaka da İsveç‘te tespit edildiği doğrulanmıştı. Şu anda karantina altında olan bu kişinin, öteki olayların da bildirildiği bir Afrika ülkesinde bulunduğu sırada hastalığa yakalandığı ifade edilmişti.
Pakistan Ulusal Sağlık Hizmetleri Bakanlığı da ilk vakayı doğrulayarak söylediği söz edilen kişinin Suudi Arabistan’dan geldiğini söyledi. Sağlık yetkilileri, kişinin enfekte olduğu virüsün tam cinsini belirlemek için dizileme çalışmalarının sürdüğünü söyledi.
Teyit edilmiş vakalar | Maruz kalma riski |
İsveç | Sudan |
Kamerun | Tanzanya |
Demokratik Kongo Cumhuriyeti | Zambiya |
Gabon | Angola |
Kenya | |
Uganda | |
Burundi | |
Ruanda | |
Orta Afrika Cumhuriyeti |
‘Uluslararası müdahaleye ihtiyaç var’
DSÖ Genel Yöneticisi Tedros Adhonam Ghebreyesus tarafından yapılan açıklamada şu cümleleri kaydetmişti:
Yeni bir maymun çiçeği tipini ortaya çıkması, Doğu Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde süratle yayılması ve kimi komşu ülkelerde hadiselerin rapor edilmesi çok kaygı vericidir. Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Afrika’daki diğer ülkelerde görülen diğer maymun çiçeği tipleri salgınlarına ek olarak, bu salgınları durdurmak ve hayat kurtarmak için koordineli bir uluslararası müdahaleye ihtiyaç olduğu açıktır.
Dünya Sağlık Örgütü ayrıca hızlandırılmış aşı erişimi ve denetim altına alma tedbirlerini koordine etmek için pek çok ülke ile birlikte çalıştığını duyurmuş ve tesirli bir müdahale için başlangıçta 15 milyon dolarlık bir kaynağa ihtiyaç duyulacağı ifade etmişti.
Şimdiye kadar, tüm dünya için risk değerlendirmesi ‘orta‘ olarak belirlenirken Tip I hadiseleri büyük ölçüde Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve komşu ülkelerde görülüyor.
ABD’de görülen vaka sayısı bin 399
2024’ün başından bu yana dünya çapında teyit edilen tüm maymun çiçeği çeşitlerine ait bilgiler ise aşağıdaki tablodaki benzeri oldu.
Ülke | Doğrulanan vaka sayısı |
ABD | 1399 |
Kanada | 83 |
Brezilya | 106 |
Kolombiya | 101 |
Peru | 63 |
Arjantin | 13 |
Meksika | 45 |
ABD, genel halk için riskin ‘çok düşük‘ olduğunu ve orada hiçbir Tip 1 olayı bildirilmediğini açıklamış fakat ülkede yılbaşından beri bin 399 diğer maymun çiçeği tipi vakası görülmüştü. Uzmanlar bu sayının neredeyse Demokratik Kongo Cumhuriyeti ile aynı düzeyde olduğunu aktarmışlardı.
Konuya ilişkin açıklama yapan bir uzman, “Devam eden sağlık dayanağına ek olarak, son birkaç ay içinde Amerika Birleşik Devletleri, Orta ve Doğu Afrika’da Tip I maymun çiçeği virüsü hazırlık ve müdahale uğraşlarını desteklemek için 17 milyon ABD doları daha sağlamıştır. Bu fon, daha güçlü nezaret, risk bağlantısı ve toplum iştirakinin yanı sıra gerekli laboratuvar materyalleri ve teşhis, klinik hizmetler ve aşı planlamasına imkan sağlamıştır” cümlelerini kaydetmişti.
Afrika’da Demokratik Kongo Cumhuriyeti zirvede
Afrika kıtasında doğrulanan tüm maymun çiçeği hadiselerine ilişkin datalar ise aşağıdaki benzeri oldu:
Ülke | Doğrulanan vaka sayısı |
Nijerya | 34 |
Liberya | 5 |
Kamerun | 5 |
Kongo | 19 |
Demokratik Kongo Cumhuriyeti | 1754 |
Orta Afrika Cumhuriyeti | 21 |
Güney Afrika | 16 |
Avrupa’daki toplam doğrulanmış vaka sayısı 784
Ocak ayından beri doğrulanan tüm maymun çiçeği olaylarına ilişkin datalar diğer ülkelerde ise aşağıdaki benzeri oldu:
Çin’deki vaka sayısı 333
2024 yılının başında beri diğer ülkelerde doğrulanan vaka sayıları ise şöyle oldu
Ülke | Doğrulanmış vaka sayısı |
Rusya Federasyonu | 2 |
Çin | 333 |
Japonya | 15 |
Güney Kore | 4 |
Vietnam | 81 |
Tayland | 120 |
Kamboçya | 12 |
Endonezya | 15 |
Avustralya | 108 |
Yeni Zelanda | 9 |
İsrail | 39 |