Karadeniz Gazı: Seçim hızı, yüksek maliyetler ve gerçekleşmeyen vaatler

Karadeniz’de keşfedilen doğal gaz rezervlerinin, Türkiye’nin enerji ithalatını azaltma ve ekonomik bağımsızlığını artırma vaadiyle tanıtılmasına karşın, gerçekleşen üretim maksatlarının hayli altında kalması dikkat çekiyor. 2020 yılından bugüne devam eden projede, kâfi araştırma ve hazırlık yapılmadan hızlandırılan üretim süreçleri, yüksek maliyetler ve teknik sıkıntılara yol açtı. 

Seçimlerle hızlanan süreçler

BirGün’den Havva Gümüşkaya‘nın haberine göre, Karadeniz gazının 2023 genel seçimlerine yetiştirilme uğraşı, projenin planlanandan daha süratli ilerlemesine neden oldu. Filyos Gaz İşleme Tesisi, 2023 seçimleri öncesinde hizmete girdi ve ilk fazda günlük 10 milyon metreküp üretim maksadı belli oldu. Lakin gerçekleşen üretim, bu amacın epey altında kaldı. 2023 yılı sonunda ortalama günlük 2,49 milyon metreküp ile başlayan üretim, 2024’ün ilk beş ayında ortalama 3,47 milyon metreküpe ulaştı.

Üretimdeki teknik problemler ve maliyetler

Karadeniz gaz sahasında yaşanan teknik meseleler ve yüksek oranda kum ve su içeren gazın işlenmesi, sistemin sık sık arızalanmasına ve düşük randımana yol açıyor. Ayrıyeten, doğalgazın deniz tabanından çıkarılması ve işlenmesi için yapılan milyar dolarlık yatırımlar, projenin maliyetini artırıyor. Kontratlarda belirtilen bedeller ve gerçekleştirilen ödemeler arasındaki farklar da kamuoyunda tartışma yaratıyor.

Politik ve ekonomik sonuçlar

Seçim öncesinde açıklanan ve tüketiciye mayıs ayı boyunca bedelsiz doğalgaz sağlama vaadi, tüketimin artmasına neden oldu. Bu durum, kamu kaynaklarında çok önemli bir mali yük oluşturdu. Ayrıyeten, ücretsiz gazın büyük bir kısmının ithal yollarla temin edildiği anlaşıldı.

Uzmanlar, amaçların gerçekleşmesinin zor olduğunu vurguluyor

Enerji Bakanlığı ve ilgili yetkililer, üretimin gelecek devirlerde artırılacağı ve 2025 yılında günlük 10 milyon metreküpe, 2026’da ise 20 milyon metreküpe ulaşacağını belirtse de, dal uzmanları bu amaçların gerçekleşmesinin zor olduğunu vurguluyor.