Bütçe görüşmelerinde konuşan Cevdet Yılmaz: Belediyelerimiz asli işlerini yapsınlar, borçlarını da ödesinler diye bekliyoruz

Cumhurbaşkanı Yarımcısı Cevdet Yılmaz, 2025 bütçesi görüşmelerinde, “Bizim belediyelerden beklediğimiz tek bir şey var; belediyelerin asli işleri var, trafik problemini azaltmak, temiz hava, su sağlamak, sosyal donatılar, yeşil alanlar yapmak. Belediyelerin çok çok önemli görevleri var bizim belediyelerden ekstra bir beklentimiz yok. Tek beklentimiz asli işlerini düzgün bir şekilde yapmaları bu kâfi. Bunu yaparken de borçlarını da ödesinler diye bekliyoruz” dedi.

2025 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ve 2023 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi’nin görüşmelerine TBMM Genel Kurulu’nda devam ediliyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, bütçe görüşmelerinin ilk günü sonunda yaptığı konuşmada soruları yanıtladı.

Cevdet Yılmaz’ın konuşmasında öne çıkanlar şöyle:

“Öncelikle bütçe kavramından başlamak istiyorum. Bütçe hakkı çok temel bir hak. Meclis’in en temel var olma sebeplerinden bir tanesi yasama ve millet ismine yürütmeyi denetleme yetkilerinin dışında en temel hak bütçe hakkı. Birtakım arkadaşlarımızın şöyle bir eleştirisi oldu; ‘fazla rakamsal bir değişiklik olmuyor’ dediler. Doğrudur lakin Dünya’ya da baktığınızda yürütmenin parlamentoya gönderdiği bütçeler belli bir iç tutarlılığı korunsun diye değişikliğe uğramadan kabul edilir. Meclis’in bütçe hakkı olduğu yürütmenin de bütçeyi uygulama yükümlülüğü vardır. Bundan Ötürü bu karşılıklı bir anlayış içinde gelişir. Burada bütçe vesilesi ile ülkemizin bütün meseleleri tartışılıyor burada ifade edilen görüşler ve yapan tenkitler kesinlikle dikkate alınıyor. Bundan Ötürü bütçe hesap verilirliği sağlanırken yeni siyasetler oluşturulmasını destek veren bir süreçtir.” 

“Jeopolitik olarak Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine ihtiyaç vardır”

Yılmaz, Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine ilişkin tenkitler üzerine şunları söyledi:

“Demokrasilerde farklı yönetim modelleri söz hususudur. Lakin bugünün jeopolitiğinde ülkemizin istikrar ihtiyacı çoğu zaman kinden daha yüksek bir düzeydedir. Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi siyasi istikrarı garanti eden bir model olarak çok çok önemli bir görev icra etmektedir. Ekonomik istikrarın temeli siyasi istikrardır. Son 20 yılda sağlanan ilerlemeler rakamsal olarak da ortadadır. Bunun en temel sebeplerinden biri siyasi istikrarın sağlanmış olmasıdır. Dış siyaset açısından da istikrar son derece değerlidir. Bugün siyasi istikrara sahip ülkelerin dış siyasette çok önemli sıkıntılar yaşadıklarını görmekteyiz. Salgın hastalıklar ve afetlerde de istikrar değerlidir. Burada da süratli karar alma süreçleri çok değerlidir. Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin ülkemiz açısından ürettiği kıymetleri görüyoruz.

“Bugün cumhurbaşkanı yardımcısı olabildiysem işte bu cumhuriyetin başarısıdır”

Diğer yandan güya evvelden ideal bir sistemimiz varmış aynıi bahsediliyor. Eski yönetim sistemimizde ülkemiz pek çok kriz yaşadı, afetlerde yönetim sorunu yaşadı. Dış siyasette kahırlar yaşadı o periyotları de hatırlatmak isterim. Bundan Ötürü cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi milletimizin onay verdiği bir sistemdir. Her sistem bu sistem de geliştirilmeye, daha iyi bir noktaya taşınmaya açıktır.  Bir arkadaşımız ‘ya istemediğiniz bir kişi bu yetkilerle cumhurbaşkanı olursa’ dedi. Bu sistemde bizim istediğimiz değil, milletin istediği kişi cumhurbaşkanı olur. Milletimizin onayını kim alıyorsa başımızın üstünde yeri vardır. Milletimizin bu kadar büyük bir çoğunluğunun yanlış yapacağını düşünmüyoruz.  Cumhuriyet hepimizin cumhuriyeti. Ben cumhuriyeti ‘fırsat eşitliği’ olarak tarif ediyorum. Bingöl’de doğan, liseyi burada bitiren, Ankara’da üniversite okuyan, bürokraside 18 yıl çalışan bir kardeşiniz olarak bugün cumhurbaşkanı yardımcısı olabildiysem işte bu cumhuriyetin başarısıdır. 

“Halkımızın refahını ve iktisadımızı güçlendirmek zorundayız”

Atatürk, ‘askeri zaferler ne kadar büyük olursa olsun iktisadi zaferlerle taçlandırılmadığı sürece eksik kalmaya mahkumdur’ der. Biz bir taraftan cumhuriyetimizin katılımcılığını, demokratik yapısını geliştirirken diğer taraftan da halkımızın refahını ve iktisadımızı güçlendirmek zorundayız. Bugün bağımsız bir ülke olmanın gerekliliğinden biri güçlü bir ekonomik yapıya sahip olmaktır. Kalkınma; belli amaçlar koyabilen ve o maksatları gerçekleştime doğrultusunda organize olabilen toplumlardır. Bunu başaramayan toplumlar ise geri kalmış toplumlardır. Biz bütün amaçlarımızı belli amaçlar doğrultusunda, vizyon çerçevesinde hayata geçiriyoruz. Bazen gecikmeler olabilirfakat çok önemli olan bu vizyona sahip olabilmektir. Bu 22 yılda Türkiye, alt orta gelir grubundan üst orta gelir grubuna yükseldi. Bugün gayemiz yüksek gelirli ülkeler ligine geçmektir. Bütün siyasetlerimizin odağında insan var. Türkiye, yüksek insani kalkınmışlık grubundan en yüksek insani kalkınmışlık grubuna geçmeyi başardı. Bugün bu bütçenin çerçevesini oluşturan orta vadeli programda da rakamsal gayelerimiz de çok nettir. 2028 yılında ülkemizi 1.8 trilyon dolarlık bir büyüklüğe ulaştırmayı ve 20 bin dolarlık kişi başına düşen gelire ulaşmayı öngörüyoruz. 

“Dünya değişiyor eskinin kalkınma ögeleri ile bugündeğil”

En çok önemli başlıklardan biri yeşil ve dijital dönüşüm. Dünya değişiyor eskinin kalkınma ögeleri ile bugün değil. Bunu 12. kalkınma planımızın ekseni olarak belirledik. Türkiye güce bağımlı bir ülkedir. Enerjiyi daha verimli kullanan ve daha az karbon salgılayan bir ülke olarak hem cari açık problemini esaslı bir şeklide çözmek hem de daha az karbon üreten bir ülke olmak mümkündür. Yapay zeka artık bütün alanları etkilemeye başlamış durumda. Birtakım meslekler ortadan kalkacak yeni birtakım meslekle oluşacak, mevcut meslekleri icra etmek değişecek. Biz de hem yeşil dönüşüm hem de dijitalleşmeyi hızlandırarak ülkemizi farklı bir gelişmişlik seviyesine taşıyacağız. Akıllı tarım ve siber güvenlik başta olmak üzere yapay zekai konuları da çalışıyoruz. Yapay zeka ile ilgili bir eylem planı hazırladığımızı da belirtmek isterim.”

“Güncel gelişmelere kayıtsız kalan bir iktisadın başarılı olma şansı yok”

Yılmaz, enflasyona ilişkin şunları söyledi:

“Her devrin kendine has özellikleri var. 2020- 23 döneminde esas olan iktisatta gerçek sektörü ayakta tutmaktı. Türkiye gerçek ekonomiyi güçlendirerek bu süreçten çıktı. Bundan Ötürü o devrin kuralları gerçek ekonomiyi çok daha güçlü desteklememizi gerektiriyordu. Bugün geldiğimiz noktada ise öncelik finansal istikrarı güçlendirmek, riskleri azaltmak, rezerv yapımızı güçlendirmek ve enflasyonu düşürmektir. Ekonomi siyasetleri Dünya’ya ve ülkeye göre güncellenir. Genel ekonomik çerçeveniz olur fakat yeni gelişmelere kayıtsız kalan bir iktisadın başarılı olma şansı yoktur. Her alanda olduğu benzeri istikrar içinde değişim anlayışı ile hareket ediyoruz. Bugün en çok önemli sorunumuz enflasyondur. Niçin enflasyondur; Dünya’nın da sorunu, milletimizin de önceliği enflasyon olduğu için. Bizim geldiğimiz gelenek devletle milletin istikamete baktığı bir gelenektir. Devletle milleti çatıştıran, karşı karşıya getiren değil aynı amaçlar doğrultusunda konumlanmasını gerektirmektedir. Bugün milletimizin temel sorunu enflasyonsa bizim de en temel sorunumuz enflasyonu düşürmek, fiyat istikrarını sağlamaktır. Bütüncül siyasetler ile enflasyonla gayretimizi sürdürüyoruz.

Enflasyonla mücadele kısa vadede büyüme üzerinde kimi baskılar oluşturabilir.fakat şunu hepimizin bilmesi lazım; enflasyon orta vadede büyüme ile enflasyon arasında bir bağlantı yoktur. Tam tersine enflasyonun düştüğü, öngörülebilirliğin yükseldiği bir ortamda yatırım ortamı da düzgünleşir. Büyümeyi istikralı bir ortamda sağlarsınız ve sürdürülebilir büyüme sağlarsınız. Düşen enflasyon ile birlikte önümüzdeki periyotta büyüme suratımızın da daha yüksek kıymetlere çıktığını hep birlikte göreceğiz. Siyasi meçhullüğü ne kadar azaltırsanız ekonominiz o ölçüde canlılık gösterir. Türkiye de siyasi istikrarı olan bir ülkedir.”

“Belediyelere daha fazla kaynak aktaran bir bütçe yapımız var”

Yılmaz, belediyele borçlarına ilişkin şunları söyledi:

“Biz bu 20 yılda belediye kanununda çok önemli değişimler sağladık. Bugün geldiğimiz noktada belediyelere aktardığımız bütçenin toplam bütçedeki hissesi yüzde 9,1’e ulaşmıştır. 2002’de bu hisse yüzde 4 civarındaydı. Belediyelere artık eskisinden daha fazla kaynak aktaran bir bütçe yapımız var. Burada bizim belediyelerden beklediğimiz tek bir şey var; belediyelerin asli işleri var, trafik problemini azaltmak, temiz hava, su sağlamak, sosyal donatılar, yeşil alanlar yapmak benzeri. Belediyelerin çok çok önemli görevleri var bizim belediyelerden ekstra bir beklentimiz yok. Tek beklentimiz asli işlerini düzgün bir şekilde yapmaları bu kâfi. Bunu yaparken de borçlarını da ödesinler diye bekliyoruz. Nasıl ki özel dal borcunu ödüyorsa belediyelerimiz de hem asli işlerini yapsınlar hem de parayı iyi yöneterek bunu başarsınlar. Bir taraftan borçluyken diğer taraftan diğer alanlara girmelerini rasyonel bulmuyoruz.”

“Yoksulluk en temel sıkıntılarımızdan biri”

Yılmaz, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Depremlerde yıkılan ünite sayısı var bir de hak sahipliği sayısı var. Yıkılan ünite 681 bin 34 bağımsız bölümbunların hepsi hak sahibi değil. Bunların içinde 398 bin 974’ü konut, 42 bin 237’si işyeri, 12 bin 806’sı ahır olmak üzere 454 bin 12 hak sahipliği var. Teslim ettiğimiz konut 155 bin 124 bu da yüzde 32’ye tekabül ediyor. Özgür Özel’in verdiği yüzde 12 sayısı doğru değil, yıkılan binadan gidilerek hesaplanmış olabilir. 

Yoksullukla ilgili çeşitli değerlendirmeler oldu. Yoksulluk en temel sorunlarımızdan biri. Bunun makro, sektörel ve direkt dayanaklar boyutu var. Yalnızca direkt aktarılan kaynaklarla yoksullukla mücadeleyi değerlendirirseniz eksik bir değerlendirme olur. Makro seviyede istikrarlı bir ekonomi oluşturmadan, istihdam üretmeden yoksullukla mücadelenin tabanını sağlam bir şekilde kurmuş olmazsınız. 22 yılda biz yoksulluğu belli bir noktaya getirdiysek makro idaremizin bunda çok önemli rolü var. Biz sosyal güvenlik kurumlarını birleştirdik, şemsiyemizi tüm toplumu kapsar hale getirdik. Diğer taraftan eğitim ve imkan eşitliğini arttırdık. Bütün bunlar yoksulluğu azaltma siyasetimizin sektörel boyutunu oluşturuyor. Direkt sosyal dayanaklarda de hiçbir periyotta olmadığı kadar takviyesi arttırdık. Bu, yoksulluğun arttığı manasına gelmiyor tam tersine düşürdüğümüz yoksulluğu daha fazla destekleyerek fakir insanlarımızın ömür şartlarını güzelleştirdiğimiz manasına gelir. Bunu sıfırlamak hiçbir ülkeye nasip olmadı, burada esas olan düşürmektir.” (ANKA)

Cumhurbaşkanı Yarımcısı Cevdet Yılmaz, 2025 bütçesi görüşmelerinde, “Bizim belediyelerden beklediğimiz tek bir şey var; belediyelerin asli işleri var, trafik sıkıntısını azaltmak, temiz hava, su sağlamak, sosyal donatılar, yeşil alanlar yapmak gibi. Belediyelerin çok çok önemli görevleri var bizim belediyelerden ekstra bir beklentimiz yok. Tek beklentimiz asli işlerini düzgün bir şekilde yapmaları bu kâfi. Bunu yaparken de borçlarını da ödesinler diye bekliyoruz” dedi.

2025 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ve 2023 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi’nin görüşmelerine TBMM Genel Kurulu’nda devam ediliyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, bütçe görüşmelerinin ilk günü sonunda yaptığı konuşmada soruları yanıtladı.

Cevdet Yılmaz’ın konuşmasında öne çıkanlar şöyle:

“Öncelikle bütçe kavramından başlamak istiyorum. Bütçe hakkı çok temel bir hak. Meclis’in en temel var olma sebeplerinden bir tanesi yasama ve millet ismine yürütmeyi denetleme yetkilerinin dışında en temel hak bütçe hakkı. Kimi arkadaşlarımızın şöyle bir eleştirisi oldu; ‘fazla rakamsal bir değişiklik olmuyor’ dediler. Doğrudur fakat Dünya’ya da baktığınızda yürütmenin parlamentoya gönderdiği bütçeler belli bir iç tutarlılığı korunsun diye değişikliğe uğramadan kabul edilir. Meclis’in bütçe hakkı olduğu gibi yürütmenin de bütçeyi uygulama yükümlülüğü vardır. Bundan Ötürü bu karşılıklı bir anlayış içinde gelişir. Burada bütçe vesilesi ile ülkemizin bütün meseleleri tartışılıyor burada ifade edilen görüşler ve yapan tenkitler kesinlikle dikkate alınıyor. Bundan Ötürü bütçe hesap verilirliği sağlanırken yeni siyasetler oluşturulmasını destek veren bir süreçtir.” 

“Jeopolitik olarak Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine ihtiyaç vardır”

Yılmaz, Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine ilişkin tenkitler üzerine şunları söyledi:

“Demokrasilerde farklı yönetim modelleri söz mevzusudur. Fakat bugünün jeopolitiğinde ülkemizin istikrar ihtiyacı çoğu zaman kinden daha yüksek bir düzeydedir. Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi siyasi istikrarı garanti eden bir model olarak çok çok önemli bir görev icra etmektedir. Ekonomik istikrarın temeli siyasi istikrardır. Son 20 yılda sağlanan ilerlemeler rakamsal olarak da ortadadır. Bunun en temel sebeplerinden biri siyasi istikrarın sağlanmış olmasıdır. Dış siyaset açısından da istikrar son derece değerlidir. Bugün siyasi istikrara sahip ülkelerin dış siyasette çok önemli meseleler yaşadıklarını görmekteyiz. Salgın hastalıklar ve afetlerde de istikrar kıymetlidir. Burada da süratli karar alma süreçleri çok kıymetlidir. Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin ülkemiz açısından ürettiği bedelleri görüyoruz.

“Bugün cumhurbaşkanı yardımcısı olabildiysem işte bu cumhuriyetin başarısıdır”

Diğer yandan güya evvelce ideal bir sistemimiz varmış gibi bahsediliyor. Eski yönetim sistemimizde ülkemiz pek çok kriz yaşadı, afetlerde yönetim sorunu yaşadı. Dış siyasette badireler yaşadı o periyotları de hatırlatmak isterim. Bundan Ötürü cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi milletimizin onay verdiği bir sistemdir. Her sistem gibi bu sistem de geliştirilmeye, daha iyi bir noktaya taşınmaya açıktır.  Bir arkadaşımız ‘ya istemediğiniz bir kişi bu yetkilerle cumhurbaşkanı olursa’ dedi. Bu sistemde bizim istediğimiz değil, milletin istediği kişi cumhurbaşkanı olur. Milletimizin onayını kim alıyorsa başımızın üstünde yeri vardır. Milletimizin bu kadar büyük bir çoğunluğunun yanlış yapacağını düşünmüyoruz.  Cumhuriyet hepimizin cumhuriyeti. Ben cumhuriyeti ‘fırsat eşitliği’ olarak tarif ediyorum. Bingöl’de doğan, liseyi burada bitiren, Ankara’da üniversite okuyan, bürokraside 18 yıl çalışan bir kardeşiniz olarak bugün cumhurbaşkanı yardımcısı olabildiysem işte bu cumhuriyetin başarısıdır. 

“Halkımızın refahını ve iktisadımızı güçlendirmek zorundayız”

Atatürk, ‘askeri zaferler ne kadar büyük olursa olsun iktisadi zaferlerle taçlandırılmadığı sürece eksik kalmaya mahkumdur’ der. Biz bir taraftan cumhuriyetimizin katılımcılığını, demokratik yapısını geliştirirken diğer taraftan da halkımızın refahını ve iktisadımızı güçlendirmek zorundayız. Bugün bağımsız bir ülke olmanın gerekliliğinden biri güçlü bir ekonomik yapıya sahip olmaktır. Kalkınma; belli maksatlar koyabilen ve o amaçları gerçekleştime doğrultusunda organize olabilen toplumlardır. Bunu başaramayan toplumlar ise geri kalmış toplumlardır. Biz bütün gayelerimizi belli gayeler doğrultusunda, vizyon çerçevesinde hayata geçiriyoruz. Bazen gecikmeler olabilir ama çok önemli olan bu vizyona sahip olabilmektir. Bu 22 yılda Türkiye, alt orta gelir grubundan üst orta gelir grubuna yükseldi. Bugün amacımız yüksek gelirli ülkeler ligine geçmektir. Bütün siyasetlerimizin odağında insan var. Türkiye, yüksek insani kalkınmışlık grubundan en yüksek insani kalkınmışlık grubuna geçmeyi başardı. Bugün bu bütçenin çerçevesini oluşturan orta vadeli programda da rakamsal gayelerimiz de çok nettir. 2028 yılında ülkemizi 1.8 trilyon dolarlık bir büyüklüğe ulaştırmayı ve 20 bin dolarlık kişi başına düşen gelire ulaşmayı öngörüyoruz. 

“Dünya değişiyor eskinin kalkınma ögeleri ile bugün benzer değil”

En çok önemli başlıklardan biri yeşil ve dijital dönüşüm. Dünya değişiyor eskinin kalkınma ögeleri ile bugün aynı değil. Bunu 12. kalkınma planımızın ekseni olarak belirledik. Türkiye güce bağımlı bir ülkedir. Enerjiyi daha verimli kullanan ve daha az karbon salgılayan bir ülke olarak hem cari açık meselesini esaslı bir şeklide çözmek hem de daha az karbon üreten bir ülke olmak mümkündür. Yapay zeka artık bütün alanları etkilemeye başlamış durumda. Birtakım meslekler ortadan kalkacak yeni birtakım meslekle oluşacak, mevcut meslekleri icra etmek değişecek. Biz de hem yeşil dönüşüm hem de dijitalleşmeyi hızlandırarak ülkemizi farklı bir gelişmişlik seviyesine taşıyacağız. Akıllı tarım ve siber güvenlik başta olmak üzere yapay zekai konuları da çalışıyoruz. Yapay zeka ile ilgili bir eylem planı hazırladığımızı da belirtmek isterim.”

“Güncel gelişmelere kayıtsız kalan bir iktisadın başarılı olma şansı yok”

Yılmaz, enflasyona ilişkin şunları söyledi:

“Her periyodun kendine mahsus özellikleri var. 2020- 23 döneminde esas olan iktisatta gerçek sektörü ayakta tutmaktı. Türkiye gerçek ekonomiyi güçlendirerek bu süreçten çıktı. Bundan Ötürü o devrin kuralları gerçek ekonomiyi çok daha güçlü desteklememizi gerektiriyordu. Bugün geldiğimiz noktada ise öncelik finansal istikrarı güçlendirmek, riskleri azaltmak, rezerv yapımızı güçlendirmek ve enflasyonu düşürmektir. Ekonomi siyasetleri Dünya’ya ve ülkeye göre güncellenir. Genel ekonomik çerçeveniz olur fakat şimdiki gelişmelere kayıtsız kalan bir iktisadın başarılı olma şansı yoktur. Her alanda olduğu istikrar içinde değişim anlayışı ile hareket ediyoruz. Bugün en çok önemli sıkıntımız enflasyondur. Niçin enflasyondur; Dünya’nın da sorunu, milletimizin de önceliği enflasyon olduğu için. Bizim geldiğimiz gelenek devletle milletinyöne baktığı bir gelenektir. Devletle milleti çatıştıran, karşı karşıya getiren değil benzer gayeler doğrultusunda konumlanmasını gerektirmektedir. Bugün milletimizin temel sorunu enflasyonsa bizim de en temel problemimiz enflasyonu düşürmek, fiyat istikrarını sağlamaktır. Bütüncül siyasetler ile enflasyonla uğraşımızı sürdürüyoruz.

Enflasyonla mücadele kısa vadede büyüme üzerinde birtakım baskılar oluşturabilir.şunu hepimizin bilmesi lazım; enflasyon orta vadede büyüme ile enflasyon arasında bir bağ yoktur. Tam bilakis enflasyonun düştüğü, öngörülebilirliğin yükseldiği bir ortamda yatırım ortamı da güzelleşir. Büyümeyi istikralı bir ortamda sağlarsınız ve sürdürülebilir büyüme sağlarsınız. Düşen enflasyon ile birlikte önümüzdeki periyotta büyüme suratımızın da daha yüksek kıymetlere çıktığını hep birlikte göreceğiz. Siyasi meçhullüğü ne kadar azaltırsanız ekonominiz o ölçüde canlılık gösterir. Türkiye de siyasi istikrarı olan bir ülkedir.”

“Belediyelere daha fazla kaynak aktaran bir bütçe yapımız var”

Yılmaz, belediyele borçlarına ilişkin şunları söyledi:

“Biz bu 20 yılda belediye kanununda çok önemli değişimler sağladık. Bugün geldiğimiz noktada belediyelere aktardığımız bütçenin toplam bütçedeki hissesi yüzde 9,1’e ulaşmıştır. 2002’de bu hisse yüzde 4 civarındaydı. Belediyelere artık eskisinden daha fazla kaynak aktaran bir bütçe yapımız var. Burada bizim belediyelerden beklediğimiz tek bir şey var; belediyelerin asli işleri var, trafik problemini azaltmak, temiz hava, su sağlamak, sosyal donatılar, yeşil alanlar yapmak aynıi. Belediyelerin çok çok önemli görevleri var bizim belediyelerden ekstra bir beklentimiz yok. Tek beklentimiz asli işlerini düzgün bir şekilde yapmaları bu kâfi. Bunu yaparken de borçlarını da ödesinler diye bekliyoruz. Nasıl ki özel kesim borcunu ödüyorsa belediyelerimiz de hem asli işlerini yapsınlar hem de parayı iyi yöneterek bunu başarsınlar. Bir taraftan borçluyken diğer taraftan diğer alanlara girmelerini rasyonel bulmuyoruz.”

“Yoksulluk en temel sıkıntılarımızdan biri”

Yılmaz, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Depremlerde yıkılan ünite sayısı var bir de hak sahipliği sayısı var. Yıkılan ünite 681 bin 34 bağımsız bölümfakat bunların hepsi hak sahibi değil. Bunların içinde 398 bin 974’ü konut, 42 bin 237’si işyeri, 12 bin 806’sı ahır olmak üzere 454 bin 12 hak sahipliği var. Teslim ettiğimiz konut 155 bin 124 bu da yüzde 32’ye tekabül ediyor. Özgür Özel’in verdiği yüzde 12 sayısı doğru değil, yıkılan binadan gidilerek hesaplanmış olabilir. 

Yoksullukla ilgili çeşitli değerlendirmeler oldu. Yoksulluk en temel sıkıntılarımızdan biri. Bunun makro, sektörel ve direkt takviyeler boyutu var. Yalnızca direkt aktarılan kaynaklarla yoksullukla mücadeleyi değerlendirirseniz eksik bir değerlendirme olur. Makro seviyede istikrarlı bir ekonomi oluşturmadan, istihdam üretmeden yoksullukla mücadelenin tabanını sağlam bir şekilde kurmuş olmazsınız. 22 yılda biz yoksulluğu belli bir noktaya getirdiysek makro idaremizin bunda çok önemli rolü var. Biz sosyal güvenlik kurumlarını birleştirdik, şemsiyemizi tüm toplumu kapsar hale getirdik. Diğer taraftan eğitim ve imkan eşitliğini arttırdık. Bütün bunlar yoksulluğu azaltma siyasetimizin sektörel boyutunu oluşturuyor. Direkt sosyal dayanaklarda de hiçbir devirde olmadığı kadar dayanağı arttırdık. Bu, yoksulluğun arttığı manasına gelmiyor tam bilakis düşürdüğümüz yoksulluğu daha fazla destekleyerek fakir insanlarımızın hayat şartlarını güzelleştirdiğimiz manasına gelir. Bunu sıfırlamak hiçbir ülkeye nasip olmadı, burada esas olan düşürmektir.

Vergiler

“Vergilerle ilgili değerlendirmeler oldu. ‘Türkiye’de vergi yükü uluslararası alana göre yüksek midir, değil midir?’ Hani ‘Halep oradaysa arşın burada’ diye bir söz var, rakamsal olarak bakmamız lazım. 2022 verilerine göre vergi yükümüz yüzde 20,9’dur yani milli gelirimizin yüzde 21’ine yakın bir düzeyde.dönemde OECD’de bu yük yüzde 34, AB ülkelerinde yüzde 41,2. Yani ‘Bizde vergi oranları çok yüksek’ argümanı bu mukayeseyle baktığınızda çok da geçerli değil. Bu çerçevede, 2023 yılı vergi yükümüz ise yüzde 23,5 düzeyine gelmiş durumda. OECD ülkeleri içinde en düşük vergi yüküne sahip 5’inci ülke pozisyonundayız. Tabii ki önümüzdeki dönem vergilerle ilgili temel yaklaşımımız -burada muhalefet partilerinden arkadaşlarımız da ifade ettiler, ona biz de katılıyoruz- olabildiğince direkt vergilerin hissesini artırma, dolaylı vergilerin hissesini düşürme; bu, sosyal istikrarlar açısından çok önemli ve bu çerçevede de çok sayıda adım atmış durumdayız, önümüzdeki periyotlarda bunun tesirlerini hep birlikte göreceğiz.

Kurumlar vergisinin oranını Meclisimizin kararıyla 5 puan artırdık biliyorsunuz, artık genel oranımız yüzde 25. Bankacılık, finans kesiti için oranı 30’a yükselttik; ihracatçı imalatçı şirketlerimiz için yüzde 20 olarak tayin ettik. En son yaptığımız birtakım düzenlemelerle de kamu-özel iş birliği (KÖİ) projelerinde de yüzde 30’a bu vergiyi yükseltmiş olduk. Diğer taraftan, şirketlerin vergi matrahını azaltan kimi kalemlerde kısıtlamalara gittik. Kurumlar vergisinde birtakım indirim ve istisnaları kaldırdık ya da sonlandırdık. Şirketlerin taşınmaz satış karı istisnasını kaldırdık; şirketlerin yatırım fonlarından elde ettikleri karlara uygulanan kurumlar vergisi istisnasını kaldırdık. Kur korumalı mevduat ve katılma hesaplarından elde edilen gelirlere uygulanan kurumlar vergisi istisnasını bitirdik; bu hesaplardan elde edilen faiz ve kâr hisselerinde sıfır olarak uygulanan vergi kesintisi oranlarını yükselttik.

“3 trilyon 5 milyar liraü vergi harcaması”

Diğer yandan, çok uluslu firmalar için yüzde 15 taban kurumlar vergisi kuralını getirdik; içerdeki firmalarımız için de en az yüzde 10 kurumlar vergisi kuralını getirdik, bunlar çok önemli adımlar diye düşünüyorum. Vergi harcamalarımızdan söz eden arkadaşlarımız oldu, bunların hepsi de güya özel kesime, işletmelere gidiyormuş gibi bir izlenim oluşturdu arkadaşlarımızın sözleri, ‘3 trilyonun üzerinde vergi harcamanız var. Sermayeye bunları aktarıyorsunuz’ şeklinde tabirler oldu. Bu türlü değil değerli arkadaşlar, 2025 yılı için vergi gelirlerimizin yüzde 27’sine tekabül eden 3 trilyon 5 milyar lira vergi harcaması hesaplamış durumdayız. Bunlar nereye gidiyor? Kabaca dağılımını sizlerle paylaşmak isterim: Bunların 536,1 milyar lirası yatırımların teşvik edilmesi için kullanılıyor. İş gücü piyasasının geliştirilmesi ve istihdamın teşvik edilmesi için 876,8 milyar lira vergi istisnamız var. Eğitim, sağlık ve sosyal maksatlı işler için; engelliler, yaşlılar, emekliler, şehit, dul ve yetimler için 259,2 milyar lira ayırıyoruz. AR-GE ve yenilik tasarım faaliyetlerinin teşvik edilmesi için 147,3 milyar TL’lik vergi harcamamız var. Ziraî faaliyetlerin teşvik edilmesi için 199,8 milyar tekrar bir vergi istisnamız söz konusu. Bu kalemler bu türlü devam ediyor, bunlar içindeki en yüksek kalem, taban fiyata uyguladığımız vergi istisnasıdır. Yalnızca taban ücretliler için değil, taban fiyata kadar tüm gelir kümelerinden vergi ve damga vergisi almıyoruz; bu, sahiden büyük bir fedakarlık kamu gelirleri açısından. Gelecek yıl için tek başına bu kalem tüm bu vergi harcamalarının yüzde 28,4’ünü oluşturuyor. Bu da kime gidiyor? Çalışanlara gidiyor, çalışanların gelirlerini dolaylı olarak artırmış oluyor, çalışan başına 35 bin lira civarında bir katkı sunmuş oluyoruz, bunu da bu türlü ifade etmek isterim.

Uluslararası yatırımlar

Uluslararası direkt yatırımlar konusunda da çeşitli değerlendirmeler oldu. Doğrudur, bir program uyguladığınızda önce daha çok portföy yatırımları etkilenirfakat zaman içinde direkt yatırımlara olan tesirini görmeye başlarsınız, gerçekten ülkemizde de çeşitli projelerde bunu görmeye başladık. Uluslararası direkt yatırımlardan aldığımız sayı son yirmi iki yılda bugün itibarıyla baktığımızda 270 milyar liralık direkt uluslararası yatırım almış Türkiye. Bizden evvelki tüm periyotlara baktığınız zaman, bakın, 1973-2002 arası -daha evvelki sayılar çok net olmadığı için- neredeyse otuz yıla yakın süre, yalnızca 15 milyar dolar direkt yatırım gelmiş Türkiye’ye, son yirmi iki yılda 270 milyar dolar ve kimi yıllar elde ettiğimiz yatırım, bir yılda Türkiye’ye gelen yatırım bizden evvelki tüm periyodun toplam yatırımından daha fazla. Bu da neye geliyor? Siyasi istikrara geliyor, doğru siyasetlere geliyor, güven ortamına geliyor. Yatırımlar için elverişli ortam oluşturduğunuzda hem içerideki yerli yatırımcılar hem de uluslararası yatırımcılar ülkenize geliyorlar.

Gençlere yönelik çalışmalar

Gençlere yönelik tenkitler yapıldı. Gençlerle ilgili de çok sayıda çalışma yürütüyoruz. Bakın üniversitelerde 2002 yılında 1 milyon 656 bin gencimiz varmış. Bugün geldiğimiz noktada 7,1 milyon gencimiz halihazırda eğitim alıyorlar. Yurt kapasitemiz 182 bin 300 iken bugün 993 bine ulaşmış durumda. 45 liraymış burs meblağı, üç bin liraya yükseldi. Tekrar ihtilal niteliğinde bir karar 2012 yılında alındı. Öğretim ve açık öğretimde harçlar kaldırıldı. Birçok gelişmiş ülkeye de bakın üniversite paralı bir sistemdir. Türkiye, öğrencilerine parasız olarak eğitim sunan, fırsat eşitliği sunan az ülkeler ortasındadır.

Aile ve Gençlik Fonu oluşturmuş durumdayız. Gençlik Merkezlerimizin sayısını dokuzdan 522’ye çıkarmış durumdayız. Tekrar gelir vergisi mükellefi gençlerde ilk defa bir işletme kuruyorsa bir gencimiz 29 yaşının altında bir müteşebbisimiz. Buna üç yıl boyunca biliyorsunuz bu çıkarlarını 230 bin lirası gelir vergisinden istisna edilmiştir. Yani genç girişimcilik gelişsin, gençlerimiz yeni iş imkanları oluştursun diye yaptığımız, aldığımız bir önlem. Teknofest çalışmalarla gençlerimizin hem özgüvenini arttırıyoruz hem de gençlerimizi geleceğe dönük yenilikçi teşebbüsçü bir gençlik olarak yetiştiriyoruz. Tekrar İnsan Kaynakları Ofisimiz 2020-24 döneminde 500 bin gencimize staj imkanı sunmuştur. Genç çalışanlara prim dayanağı, genç girişimcilere proje desteğii birçok tekrar gençliğe dönük projeyi gerçekleştiriyoruz. AK Parti, Cumhur İttifakı gençlerin yanındadır, yanında olmaya devam edecektir.

Eğitim alanındaki gelişmeler

Eğitim konusu sahiden çok kritik, çok çok önemli bir alan. Eğitime, mesleksel eğitime çok önemli yatırımlar yapıyoruz. Son periyotlarda çok hoş bir haber aldık biliyorsunuz. Bu kaynakların, bu uğraşların sonucunda ülkemiz Uluslararası Matematik ve Fen Eğilim Araştırması 2023 sonuçlarına göre dördüncü sınıf fen bilimleri alanında OECD ülkeleri arasında ikinci, bu alandaki ortalama puanıyla tüm Avrupa ülkeleri arasında da birinci sıraya yerleşmiştir. 2023 ortalama sekizinci sınıf fen bilimleri puanımız da 2019’a göre 15 puan artmıştır. Eğitim sistemimizin kalitesini, gücünü arttırmaya, eğitime yatırım yapmaya devam edeceğiz.

TOGG’da son durum

TOGG konusunda her türlü takviyesi veriyoruz. Milli, yerli arabamız, çok şükür sokaklarımızda dolaşıyor. Bugüne kadar 40 binden fazla adet üretildi ve yollara çıktı. İnanıyorum ki yeni modelleriyle, yeni çalışmalarıyla TOGG çok daha güçlü bir şekilde devam edecek. Lakin şöyle bir fikir ortaya koyarsak bence yanlış yapmış oluruz: nasıl ki konvansiyonel arabalarda çok sayıda firma varsa elektrikli arabalarda de ülkemizde çok sayıda firma olması, kapasitemizin çeşitlenmesi artması, hem iç tüketiciler açısından hem ihracat gücümüz açısından çok daha olumlu bir durumdur. Biz bunları birbirinin alternatifi değil. Tamamlayıcısı olarak görüyoruz. Klasik arabalarda merkez olduğumuz gibi elektrikli arabalarda de üretim merkezi olmaya kararlıyız.

Suriye’deki son gelişmeler

Değerli arkadaşlar, Suriyeliler konusunda çeşitli değerlendirmeler yapıldı, sabah konuştuk, tekrar ifade etmek isterim: Komşumuz Suriye… Biz bölgemizde istikrar isteriz, güven isteriz, refah isteriz ve bölgedeki bütün komşularımıza bu gözle bakarız. Hiçbir ülkenin toprağında gözümüz yok. Ülkelerin toprak bütünlüğüne, egemenliğine saygılıyız. İnanıyorum ki Suriye’de istikrar oluştuğunda; bütün bölümleri kucaklayan, farklı toplumsal kesitlerin hepsini şemsiye altında buluşturan kapsayıcı bir siyasi yapı oluştuğunda ekonomik olarak da Suriye farklı bir yöne doğru gidecektir, çok daha canlı, çok daha güçlü bir ekonomi hâline gelecektir; bu, Suriye halkına da bütün bölgeye de yarar sağlayacaktır. Kalkınma Bakanlığım döneminde Suriye’yle çok çok önemli projeler yapmıştık, sınır iş birliği projeleri, kalkınma projeleri.

İnşallah, Suriye istikrara kavuştukça Türkiye ve Suriye arasında serbest ticaretten tutun kalkınma iş birliğine, fiziki altyapıların entegrasyonuna varıncaya kadar çok sayıda proje uygulanacaktır. Şunu da unutmayalım: ‘Kalkınma’ dediğimiz hadise tek başına ülkelerin gerçekleştirdiği bir hadise değildir, etrafında olan komşularıyla birlikte ve dünyayla birlikte gerçekleşen bir hadisedir. Amerika’ya bakın, en fazla ticaretini Kanada’yla, Meksika’yla yapar; Avrupa ülkelerine bakın, en fazla ticareti kendi aralarında gerçekleştirirler. Biz de bölgemizde bunu görmek istiyoruz, savaş görmek istemiyoruz, çatışma görmek istemiyoruz; barış, huzur ve refah görmek istiyoruz ve Türkiye olarak buna öncülük yapmaya devam edeceğiz. 

Bu çerçevede, bu bölge üzerinde emperyalist emelleri olanların tuzağına düşmeden bu coğrafyanın insanları olarak, bu medeniyetin insanları olarak birlik beraberlik içinde yolumuza devam edeceğimize inanıyorum. Türkiye, bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da Suriye halkının, Suriyeli kardeşlerimizin yanında olmaya devam edecektir. Çok zor günler yaşadılar, şu anda oradaki güvenlik ortamının, siyasi, kurumsal ortamın ve ekonomik ortamın gelişmesiyle inanıyorum ki belli bir süreç içinde ülkelerine, vatanlarına döneceklerdir. O zaman giden bu kardeşlerimiz Türkiye’yle bağlar konusunda hem kültürel, sosyal, siyasi bağlar hem de ekonomik ilişkiler manasında çok daha olumlu bir rol oynayacaklardır, buna da inanıyorumbir yandan da tabii ki risklere karşı her türlü önlemi de alıyoruz. Suriye’den ülkemize yönelebilecek terör tehditlerine karşı, tekrar göç tehditlerine karşı ilgili kurumlarımız her türlü önlemi de alıyorlar, almaktadırlar. Her türlü gelişmeyi de dikkatle takip ediyoruz, diplomatik kanallarla olsun kurumlarımızın bölgedeki çalışmalarıyla olsun bu süreci yakından izliyoruz, izleme devam edeceğiz. Suriye’nin önümüzdeki devirde bir çatışma, bir istikrarsızlık ögesi değil bölgemizin büyümesi, gelişmesi için çok farklı bir pozisyona geleceğine ben yürekten inanıyorum. Geçmişte Suriye’ye tekraren gitmiş bir insan olarak, oradaki medeniyeti, oradaki geçmiş kıymetleri çok iyi görmüş, tanımış bir insan olarak söylüyorum; inşallah, Suriye, gelecekte çok farklı bir noktaya gelecektir ve Türkiye’nin dostu olan, Türkiye’yle iyi ilişkileri olan bir Suriye, bütün bölgenin de istikrarına katkıda bulunacaktır

Bütçe üzerine son değerlendirmeler

Bu bütçemiz eğitimden sıhhate, tarımdan endüstriye, güçten ulaştırmaya her alanda bir kalkınma bütçesidir, yatırımın ve üretimin, istihdamın, ihracatın bütçesidir. Bu bütçe, iş, aş ve huzuru temin eden güçlü Türkiye’nin bütçesidir. Bu çerçevede kimi sayıları da sizlerle paylaşmak isterim. Bakın, 2002 yılında 238 milyar dolarlık bir milli gelirimiz varmış, bu sene sonu itibarıyla 1,3 trilyon doları aşan bir milli gelire ulaşacağız. 2002’de nüfusumuz 66 milyon civarındaydı, bugün 85 milyonu aşmış durumda. Kişi başına baktığınızda 3.608 dolardan bu yıl itibarıyla 15 bin doların üstüne, 15 bin 500’ler düzeyine kadar yükselmesini bekliyoruz. Bu, zaten olmadı, işte bu yapılan yatırımlarla, bütçelerle, doğru önceliklerle, verimli kaynak kullanımıyla gerçekleşti ve bu şekilde de devam edeceğiz.

Dolayısıyla, bu bütçemiz büyüyen Türkiye’nin, güçlenen Türkiye’nin bütçesidir, halkımızın, milletimizin refahını artıran bir bütçedir. Bu bütçe Birleşmiş Milletler’den dünyanın en ücra köşesine kadar her yerde adaleti savunan, zulme boyun eğmeyen, zalimleri karşısına almaktan çekinmeyen, her daim mazlumların yanında durmaktan milim sapmayan Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın, milletin adamının ortaya koyduğu bütçedir. Bu bütçe Türkiye Yüzyılı’nın bütçesidir. Türkiye iddiaları olan bir ülkedir, Türkiye maksatları olan, vizyonu olan bir ülkedir. Kim ne derse desin ülkemiz Türkiye Yüzyılı’nda yükselmeye, gelişmeye, güçlenmeye devam edecektir. Bütçelerimizi de bu manada, bu vizyonlarımız, bu programlarımız doğrultusunda şekillendirmeye ve uygulamaya devam edeceğiz. Genel Kurulda bugün itibarıyla başlayan 2025 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ile 2023 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi görüşmelerinin bundan sonraki safahatının da verimli geçmesini, nitelikli tartışmalarla geçmesini temenni ediyorum.” (ANKA)