Site aidatlarına fahiş zam yapıldı: Vatandaş nasıl itiraz edebilir, kiracılar hangi masrafları ödemek zorunda değil?

Birçok site yönetimi aidatlara 2025 yılı için yüzde 90 ile yüzde 120 arasında zam yaptı. İstanbul’da 45 bin TL aidat ödeyen bile var. Vatandaşların, fahiş artışa karşı mahkemeye itiraz etme hakları bulunuyor. 

Sabah’ta yer alan habere göre; Türkiye’de 30 milyona yakın vatandaşı yakından ilgilendiren site aidatları, yeni yılda da cep yakacak. Taban ücrettin yüzde 30 artırılmasına karşın birçok sitede aidatlara yüzde 90 ila 120 arasında zam yapıldı. İstanbul’da kentin merkezinde 100 metrekare meskenlerinde ortalama aidat 4 bin lirayı aşmış durumda. En düşük aidat sayısı 800 TL ile Çatalca, Silivri gibi kentin gelişim çeperlerinde. Lüks sitelerde ise 40-45 bin liraya kadar çıktı.

Türkiye Kentsel Tesis Yönetim Derneği Başkanı Suat Sandalcı, zam oranında taban ücret artışının belirleyici olacağını ifade ederek, şunları söyledi:

“Aidat artışı sitenin büyüklüğüne, ortak alan çeşitliliğine, istihdam edinilen işçi sayısına, varsa bütçedeki borç ve alacaklara göre değişiyor. İşçi masrafları bütçenin yüzde 70’i, bunun yanında diğer masraflarda de enflasyon kaynaklı artışları düşünürsek 2025 aidat zammı için ‘asgari ücret artış oranı+yüzde 10 ile 15’ beklenebilir. Buda yaklaşık yüzde 40-45 oranına tekabül eder. Lakin gelen ihbarlara göre zam oranları yüzde 90’a kadar çıktı. Derneğimiz Türkiye genelinde bu problemle mücadele edecek.” 

Vatandaşın itiraz hakkı var

Site yönetimi, aidat artışını genel kurulda yapacakları bütçeye göre belirliyor. Şura, kat maliklerinin sayı ve arsa hissesi bakımından yarısından ziyadesiyle toplanıyor ve oy çokluğuyla zam oranına karar veriyor. Genel heyete katılsın yahut katılmasın tüm malikler alınan zam kararına itiraz edebilir. Şura toplantısına katılan lakin karşı oy kullanan her kat maliki karar tarihinden başlayarak bir ay içinde, toplantıya katılmayan her kat maliki kararı öğrenmesinden başlayarak bir ay içinde ve genel heyet davetiyesi eline ulaşmayanlar da altı ay içinde sulh hukuk mahkemesine iptal davası açabilir. Hukukçular, usulsüzlük varsa dava yoluna gidilmesini öneriyor. Usulsüzlük yapıldığını düşünmeyip, artış oranına itiraz etmek için de vatandaşların olağanüstü genel konsey talebinde bulunma hakkı var. 1/3 malik bir araya gelip, yapılabilecek tasarruf önlemlerini kıymetlendirebilir.

Kiracılar için durum ne?

Kiracılar ödediği kira bedelinin üstündeki aidatı ödemekle yükümlü değil. Örneğin kira 6 bin TL, aidat 7 bin TL ise 1.000 TL farkı mal sahibi ödemek durumunda. Sitelerde bütçeler, işletme ve yatırım bütçesi olarak ikiye ayrılıyor. İşçi maaşı, ortak alan sarfiyatları gibi kullanım kaynaklı sarfiyatlar işletme bütçesi kapsamında ve kiracılar sorumlu.fakat demirbaşlarda yapılacak büyük tadilat ve bakımlar ev sahibinin sorumluluğunda. Asansör değişecekse, yalıtım yapılacaksa yahut işten ayrılan işçiye tazminat verilecekse bu sarfiyatlar yatırım bütçesi kapsamına giriyor ve kiracıdan istenemiyor.

Kullanmadığım hizmet için ödeme yapmak zorunda mıyım?

Kimi zaman site yahut apartman sakinleri, havuz yahut asansörü kullanmadığı için o hizmetlerin ödemesini yapmak istemiyor. Bu münasebetlerle aidata itiraz mümkün olmuyor. Kullanmamak kişinin kendi tercihi olduğu için ortak masraflara katılmak mecburî. Lakin sonradan yapılan, lüks ya da birtakım maliklerin kullanımına özel masraflara katılmak zarurî değil. Örneğin site içerisinde bakıcılı bir bebek-çocuk bakım odası yapılmak istenmesi halinde, çocuğu olmayan kat maliklerinin bu sarfiyata katılması gerekmiyor.

Sitelerde aidatların paylaşımı konusu da sıkça tartışılıyor. Mesela 2+1 daire ve 3+1 dairenin aynı aidatı ödemesi hakkaniyetli değil. Lakin bu bahiste dikkate alınan konu, sitelerin anayasası olarak görülen yönetim planı. Şayet yönetim planında eşit paylaşım yazıyorsa, adil olmasa dahi bu uygulanabilir. Bu türlü bir durum varsa, yönetim planının değişmesi gerekiyor.