AYM, “Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine suç işleyen kişi, ayrıyeten iki yıl altı aydan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İşlenen suçun niteliğine göre verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir” düzenlemesini iptal etti

Anayasa Mahkemesi, 2023 yılında anayasaya aykırı bularak iptal ettiği, lakin 8. Yargı Paketi’yle yeniden düzenlemeye gidilen “örgüt ismine suç işleme” kuralını da iptal etti. Böylelikle, “örgüt üyesi olmamakla birlikte örgüt ismine suç işlemeyi” karara bağlayan düzenleme ikinci sefer iptal edilmiş oldu. AYM ayrıyeten, “devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar” başlığı altında 5 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası öngören aynı düzenlemeyi de anayasaya aykırı buldu. Kuralların yasallık kuralı taşımadığı sonucuna varan Yüksek Mahkeme, TBMM’yi de Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararındaki tespitleri gözeterek bir düzenleme yapmamakla eleştirdi.
Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 220 unsurunun 6. fıkrasında yer alan “Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine suç işleyen kişi, ayrıyeten örgüte üye olmak suçundan da cezalandırılır. Örgüte üye olmak suçundan ötürü verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir. Bu fıkra kararı yalnızca silahlı örgütler hakkında uygulanır” kuralı, 2023 tarihli Anayasa Mahkemesi (AYM) kararıyla iptal edildi.
Anayasa Mahkemesi’nden çok kritik karar: “Örgüt ismine suç işleyip üyesi ceza alma” kuralına iptal!
AYM’nin “somut münasebetler olmalı” dediği ve “örgüt adına” kavramının belirsizliğine işaret ederek iptal ettiği “‘örgüt ismine suç işleme” fiili, 8. Yargı Paketi ile TCK 220. Madde’nin 6. fıkrasında yapılan yeni düzenlemede bu kere müstakil bir suç oldu.
Yeni düzenlemene yer alan maddeler neydi?
İptal edilen “örgüt ismine suç işleme” fiiline getirilen yeni düzenleme ise 2 Mart 2024’te Meclis’ten geçti ve Kanun’un 12 Mart 2024 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla yürürlüğe girdi.
Buna göre, “örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine suç işlediği” iddia edilen kişi, ayrıyeten 2 yıl 6 aydan 6 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacak, suçun niteliğine göre verilecek ceza yarısına kadar indirilebilecekti. Yeni düzenlemeyle, “Örgüte üye olmamakla birlikte örgü adına suç işleyen kişi, ayrıyeten iki yıl altı aydan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İşlenen suçun niteliğine göre verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir. Bu fıkra kararı sadece silahlı örgütler hakkında uygulanır” kuralı getirilmişti.
TCK’nın “devletin güvenliğine karşı suçlar ile anayasayave bu sistemin işleyişine karşı suçlar” bakımından “silahlı örgüt” unsurunu düzenleyen 314. Madde’ye eklenen fıkrayla da kişi ayrıyeten 5 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılabilecekti.
8. Yargı Paketi, Resmi Gazete’de yayımlandı: AYM’nin iptal ettiği ‘örgüt ismine suç işleme’ fiiliyle ilgili yeni düzenleme yürürlüğe girdi!
AYM: İptal edilenle içerik ve kapsam bakımından aynı
Ancak Diyarbakır 7. Ağır Ceza Mahkemesi, söylediği söz edilen yeni düzenlemenin anayasa aykırı olduğu gerekçesiyle iptal davası açtı. şekilde CHP Milletvekilleri de iptal davası açtı.
Başvuruları inceleyen AYM, kuralların Anayasa’ya aykırı olduğuna hükmetti. AYM değerlendirmesinde, “Anılan değişiklikle birlikte kurallarla örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine suç sürece fiillerinin bağımsız suçlar olarak düzenlendiği, kurallarda cürümlerin yaptırımına da yer verildiği ama iptal edilen cümleye mevzu suçun ögelerinin içerik ve kapsam bakımından benzer olduğu anlaşılmaktadır” denildi.
AYM’den TBMM’ye tenkit: Tespitler gözetilmemiş
TBMM’nin, Anayasa Mahkemesi’nin anılan iptal kararındaki tespitler ışığında temel hak ve özgürlüklere ilişkin anayasal garantiler gözetilerek bir düzenleme yapmadığına dikkati çeken AYM kararında, “Bu nedenle kuralların iptal edilen hükümlesonuçları doğuracağı kuşkusuzdur. Bu kapsamda kurallarda yer alan örgüt ismine işlenen suç ibaresinin bilinmeyen olduğu ve kuralların yasallık kaidesi taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır” değerlendirmesi yapıldı.
Yeniden düzenleme için TBMM’ye 6 ay süre
Yüksek Mahkeme kararında, “Anılan suça yer verilecekse Anayasa Mahkemesinin iptal kararındaki tespitler dikkate alınarak yeniden düzenlenme yapılması gerekmektedir” denilerek, TBMM’ye 6 ay süre verildi.
Böylece AYM, 5237 sayılı TCK’nın 220. unsurunun 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun’un 10. hususuyla değiştirilen (6) numaralı fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümleleri ile TCK’nın 314. unsuruna 7499 sayılı Kanun’un 11. unsuruyla eklenen (3) numaralı fıkranın birinci ve ikinci cümlelerini iptal etti. Yüksek Mahkeme kararına göre, TBMM 6 ay içinde yeni bir düzenlemeye gitmeli.
İptal edilen kurallar neler?
-“Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine suç işleyen kişi, ayrıyeten iki yıl altı aydan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İşlenen suçun niteliğine göre verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir. Bu fıkra kararı yalnızca silahlı örgütler hakkında uygulanır.”
-“Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine suç işleyen kişi, ayrıyeten beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İşlenen suçun niteliğine göre verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir.”
AYM ilk iptal kararında hangi münasebetlere yer vermişti? “Örgüt üyelerine göre daha ağır cezalarla karşılaşıyor” Bu cezayı alanların “örgüte üye oldukları” kanıtlanamamasına karşın örgüte üye olanlardan daha fazla hapis cezasıyla cezalandırıldığını değerlendiren AYM, şunları kaydetti: “Bu prestijle bir kimse silahlı örgütle zayıf da olsa bir şekilde irtibatı bulunduğu iddia edilen bir suç işlediği gerekçesiyle, örgütle ilişkisi açıkça ortaya konulmaksızın, işlediği suçun yanı sıra gerçek içtima kararları uyarınca ayrıyeten örgüt üyeliğinden de cezalandırılmaktadır. Bu durum, örgüt ismine suç işleyen kimsenin örgüt üyelerine göre daha ağır cezalarla müsabakasına neden olmaktadır.” “‘Örgüt adına’ kavramının belirsizliği” “Örgüt adına” kavramının belirsizliğine de dikkat çeken AYM, bu belirsizliğin ifade özgürlüğü ile toplantı ve gösteri yürüyüşleri haklara da tesirine vurgu yaptı. AYM, “Kuralın bir temel hakla kontağı olmayan suçlar bakımından da uygulanması mümkün olmakla birlikte işlenen suçun temel hakların kullanımıyla ilgili olması durumunda kuralda yer alan örgüt ismine kavramının belirsizliğinden kaynaklı geniş yorumu nedeniyle kuralla ifade özgürlüğü, toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı yahut örgütlenme ya da din ve vicdan özgürlüğü temel haklar üzerinde güçlü bir caydırıcı tesir yaratılmaktadır” dedi. “Son derece ağır bir cürümden cezalandırılıyorlar; kamu otoritesinin keyfi uygulamalarına açık” “Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine suç işlenmesi” halinde farklı bir ceza yaptırımının öngörülmesi gerektiğini belirten AYM, lakin herhangi bir somut kanıt bulunmadan ve nasıl katkıda bulunduğu dikkate alınmadan şahısların “örgüte üye olmak” son derece ağır bir kabahatten cezalandırıldığına dikkat çekerek, şunları kaydetti: “Takdir yetkisi kapsamında makul tartıya sahip hataların örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine işlenmesi hâlinde suçun temel formundan farklı bir ceza yaptırımının öngörülmesi ya da suçun niteliğinin değişmesi de mümkündür. Lakin itiraz konusu kuralın, örgüt üyeliğine dair herhangi bir somut kanıt bulunmadan ve işlenen suçun niteliği ve tartısı itibarıyla örgütün emeline ne surette katkıda bulunduğu da dikkate alınmadan şahısların örgüte üye olmak son derece ağır bir hatadan cezalandırılmalarına neden olacak şekilde geniş yorumlanmaya müsait olduğu anlaşılmaktadır. Bundan Ötürü kuralın kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarını önleyecek şekilde muhakkak ve öngörülebilir nitelikte olmadığı ve bu tarafıyla yasallık kaidesini taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır.” |