Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Suiçmez: Dondan zarar gören çiftçiye can suyu verilmeli

“Ürettiği eserden, örneğin kayısıdan gelir elde edecekti, yüzde 100 hasar var. Ne yapacak bu üretici? İlk baharda can suyu deriz ya, çiftçiye can suyu vermek lazım. Kar etmeyen endüstrici, turizmci şirketini kapatıyorsa kar etmeyen çiftçi neden üretime neden devam etsin? Kar etmeyen çiftçinin çocuğu neden köyde kalsın?”

“Biz bu zirai donun ülke ekonomisine, tarıma ne kadar zarar verdiğini gündeme getirebilmemiz için öncelikle ön hasar tespitinin tarım il, ilçe müdürlükleri ve sigortalı çiftçiler için de TARSİM eksperlerinin ön hasar raporunu süratli bir şekilde hazırlamasını bekliyoruz. Bu hususta dertlerimiz var. 21-25 Şubat’ta biz Hatay, Adana, Mersin’de büyük bir don yaşadık. En çok önemli ihracat eserlerimizden biri olan narenciyede çok önemli hasarlar var. Kışlık sebzelerde, diğer meyvelerde de… 1.5 ay geçti, hasar tespiti yapıldı mı? TARSİM’e kayıtlı üreticilerin ödemeleri yapıldı mı? Bilgi yok. Yapılmadığını biliyoruz. Daha az ilde buna benzer don tesirlerinin ziyanını gideremiyorsak ülke seviyesinde birçok eserdeki bu zararı nasıl belirleyeceğiz, nasıl gidereceğiz?”

“Donun kabaca 3 tane ölçüsü var. Donun 0 derecenin altına düştüğünde, bilhassa de bu ilkbahar donları, geç donları, çiçek açmış meyveleri olumsuz etkiliyor. Eksi 2’ye kadar olanda hafif don diyoruz. Eksi 2.2 ile eksi 4.4 arasına orta kuvvetli don, eksi 4.4’ün üstünde de kuvvetli don. Birçok ilde yaşanan eksi 8, 10, 15’ler yüzeyinde. Bundan Ötürü donun tesirleri 65 ilde olabilir. Birçok eserde olabilir. En değerlisi yüzde yüz hasarın olduğu söylendiği Malatya’da kayısı, Karaman’da, diğer vilayetlerde elma, vişne, nektarın dahil olmak üzere. Manisa bu donu bir daha yaşamıştı Mart’ta. Üstüne ikinci don. Çiftçi önünü göremeden peş peşe don zararlarıyla mücadele etmek zorunda. Tarım tabiata bağlı bir kesimiz ve iklimin ani tesirlerini, aşırı yağışı yaşayacağız. Önümüzdeki günlerde umarım çok büyük zarar olmaz ama geçen yıllarda olduğu benzeri biz doluyu yaşayacağız, dolu ziyanını yaşayacağız. Mayıs, Haziran aylarında biz dolu zararı yaşadık, tekrar yaşayacağız. Eriyen karlardan sel zararı yaşadık, yeniden yaşayacağız. En değerlisi biz donu konuşurken kuraklığı unuttuk. Çok önemli kuraklık yaşadık, kuraklığın tesiri sonbaharda da sürüyordu ve yazın tekrar çok önemli bir kuraklık sorunu yaşayacağız. Bunların hepsi eserde randıman kaybı, rekolte azalması, azalan ürün aynı vakitte üreticinin kar ettiği manasına gelmeden raflarda bize yüksek fiyat olarak yansıyacak.”

“Üretici yatırım yapmış. Kimi yerlerde yüzde 100’e yakın hasar var. Burada kamu idaresinin elinde çok önemli bir araç var; TARSİM dışında da şayet orayı afet bölgesi ilan ederseniz tüm üreticilerin hasarlarını yüzde 40’ın üzerinde kaybı varsa kamu eliyle karşılarsınız. O kademede da ekonomik istikrar, kemer sıkma siyaseti gündeme getiriliyor. Tarımdan tasarruf edemezsiniz. Tarımdan kıstığınız bütçeyi, yarın sıhhate ayırırsınız. Şayet tarım bir milli güvenlik sıkıntısıysa böylesine bir don felaketinde ekonomik münasebetlere sığınmadan tüm üreticilerin bankalara, Tarım Kredi’ye olan borçlarının faizleri silinmeli, taksitlendirilmeli. Üreticinin alım fiyatını baskılarsanız üretici kazanamazsa alandan çekiliyor ki bunu yaşıyoruz. Çiftçi toprağı bırakmak zorunda kalıyor.”