Güneş’te ‘siyah patlama’: Nötr hidrojen bulutu korona’da parçalandı

Rusya Bilimler Akademisi Uzay Araştırmaları Enstitüsü’ne bağlı Güneş Astronomisi Laboratuvarı, 3 Haziran’daki güçlü güneş patlamaları sonucunda Güneş’in parlak yüzeyini “siyah örtü” gibi örten nötr hidrojen bulutunun korona’da parçalanmasıyla “siyah patlama” olayı gözlendiğini açıkladı. Bulutun bir kısmının Dünya’ya ulaşacağı ve doğaya karışacağı belirtildi.

Laboratuvardan yapılan açıklamada, çarşamba günü Moskova saatiyle 10.00’da (TSİ ile aynı) gün içindeki ikinci güçlü patlamanın gerçekleştiği ve bu patlamanın Güneş tacındaki (korona) nötr hidrojen bulutunu parçalayıp etrafa saçtığı belirtildi. Nötr hidrojenin bu durumda, Güneş’in sıcak atmosferinden gelen ışıma için neredeyse opak (geçirimsiz) hale geldiği, fotonların hidrojenin iyonlaşmasına harcanarak bu tabakada “yok olduğu” ifade edildi.

Bilim insanları, “Sonuçta Güneş’in parlak yüzeyinin üzerine sanki siyah bir örtü atılmış gibi görünüyor. Bu ‘örtü’, nötr hidrojen tamamen iyonlaşana veya Güneş diskinin dışına çıkana kadar varlığını sürdürüyor. Bu olayda ikinci durum gerçekleşti” bilgisini paylaştı. Açıklamada olayın bilimsel açıdan güçlü bir görsel etki yarattığı vurgulanarak, “Eğer ‘wow-effect’ nedir diye merak ediyorsanız, işte böyle görünüyor” ifadeleri kullanıldı.

Laboratuvar, söz konusu hidrojen bulutunun bir kısmının Dünya’ya doğru yöneldiğini, bu parçacıkların atmosferin üst katmanlarına kısmen nüfuz edeceğini, soğuyarak bir bölümünün yeryüzüne inip kayaçlar ve okyanuslar tarafından tutulacağını, ayrıca bitkiler tarafından da emilebileceğini aktardı.

3 Haziran’da Güneş’te beş adet C sınıfı (normal) patlama, iki adet M sınıfı (güçlü) patlama ve bir adet de en yüksek seviye olan X sınıfı patlama meydana geldi. Bilim insanları, benzer ölçekteki son olayların 24 Nisan’da kaydedildiğini, o gün içinde iki adet en üst seviyede patlama yaşandığını hatırlattı.

Güneş patlamaları, yaydıkları X-ışını (röntgen) enerjisine göre A, B, C, M ve X olmak üzere beş ana sınıfa ayrılıyor. Bu patlamalar Dünya’da manyetik fırtınalara yol açabiliyor. Manyetik fırtınalar; enerji altyapısında aksamalar, kısa dalga haberleşme ve navigasyon sistemlerinde bozulmalar, endüstriyel elektrik şebekelerinde gerilim dalgalanmaları gibi teknik etkilere neden olabiliyor.

Artan güneş aktivitesi, kutup ışıklarının (aurora) görüldüğü bölgenin genişlemesine de neden olabiliyor. Bununla birlikte, manyetik fırtınaların insan sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin bilim camiasında henüz kesin bir görüş birliği bulunmuyor.