OPEC ülkelerinden ‘enerji krizi’ dokunuşu: Petrol üretimini kısıtlama kararı beraberinde ne getirir?

Batı’da Rusya’ya yönelik yaptırımlar nedeniyle enerji krizi ile ekonomide küçülme sürerken, G7’nin Mayıs ayında Rusya’nın enerji üretimini sınırlamayı ve üçüncü ülkelerle ticarete yönelik yaptırımları ele alması kararı, OPEC+ ülkelerinin sert kararlar alması ile sonuçlandı. Dünya petrolünün yaklaşık yüzde 60’ını üreten OPEC+ ülkeleri 5 Haziran’da verdikleri ortak kararda, 2 ay içinde 2. kere petrol üretimini azaltma konusunda mutabık kalındığını duyurdu. Böylece Suudi Arabistan liderliğindeki 13 üyeli OPEC ile Rusya önderliğindeki OPEC dışı petrol üreticisi 10 ülkenin (OPEC+) enerji ve petrol bakanları, mevcut üretim kesintilerinin 2024 yılı sonuna kadar uzatıldığını açıklamış oldu.

Viyana’daki OPEC+ toplantısında, ülkesinin Temmuz ayı için istekli olarak günlük 1 milyon varil ek üretim kesintisine gideceğini söyleyen Suudi Arabistan Enerji Bakanı Abdulaziz bin Selman, duruma göre kesinti mühletinin uzatılabileceğinin de altını çizdi. Birliğin kurucu ülkesinin bu kararını, Rusya’nın günde 500 bin varillik istekli kesintiyi 2024 yılının sonuna kadar uzatacağını duyurması izledi.

2 ayda 2. defa petrol üretimini azaltma kararı alma süreci nasıl işledi?

Son üretim azaltması, Nisan ayında Avustralya ve AB’nin de içinde bulunduğu G7 ülkelerinin Rus petrolüne varil başına 60 ABD doları fiyat hududu koymasının akabinde gelmişti. Dünyanın ikinci büyük ham petrol ihracatçısı olan Moskova’dan, deniz yoluyla taşınan petrole yönelik ithalat yasağı ve varil başına 60 dolar tavan fiyat kararları 5 Aralık’ta uygulamaya girmiş, fakat OPEC+ ülkeleri de 2 milyon varillik üretim kesintisine ilaveten kimi ülkelerin mayıs itibarıyla günlük yaklaşık 1.6 milyon varil kesinti yapma kararı almıştı.

Petrol fiyatlarını dengelemeye çalışan OPEC ülkelerine ABD’den tehdit

Daha önce 2022 yılında Suudi Arabistan ve Rusya’nın liderliğindeki OPEC+ ülkelerinin ABD Başkanı Joe Biden’ın ‘isteğine rağmen’ petrol arzını azaltması, Washington’ın Suudi Arabistan başta olmak üzere bütün OPEC ülkelerini ‘yaptırımlara boğacağı’ tehdidi ile sonuçlanmıştı. Biden’ın Suudi Arabistan da dahil olmak üzere Orta Doğu ülkelerini ziyaret ederek Körfez ülkelerinden petrol üretimini ve arzını artırmalarını talep etmesinin işe yaramaması üzerine, ABD Senatosu’ndan 20 yıldır geçmeyen NOPEC (Petrol Üreten ve İhraç Eden ‘Kartellere’ Hayır) yasasının tasarısı onaylanmıştı. Bu nedenle de OPEC ve OPEC+ ülkelerinin yeni kararına rağmen ABD idaresinin hangi adımları atabileceği de uzmanların tartışma konusu oldu.

Batılı ülkelerin ‘siyah altın’ konusunda yaptırım ismi altında fiyat belirlemeye kalkışmasına rağmen bu teşebbüslerden hoşlanmadığını açıkça belli eden OPEC+ grubunun bir sonraki olağan toplantısının 26 Kasım‘da yapılması beklenirken; mevcut kararların da halihazırda enerji krizinde olan Batılı ülkeleri nasıl etkileyeceğini enerji uzmanı Volkan Aslanoğlu Sputnik’e anlattı:

‘Suudi Arabistan fiyat yapan konumunu Rusya ile paylaşıyor’

‘ABD seçimlerinin bahtını etkileyecek olan şeylerden biri de petrol fiyatları’

ABD ile OPEC ülkeleri arasında yaşanan gerginliğe de değinen Aslanoğlu, “Bir müddettir esasen finansal çevreler fosil yakıtları finanse etmez ve bunlara kredi imkanı tanımaz iken, yenilenebilir enerji konusunda acayip bir teşvik söz konusu. Bundan Ötürü OPEC ile Uluslararası Enerji Ajansı arasında bir gerginlik mevcut. Tüm bunlara ek olarak da bir sonraki ABD seçimlerinin mukadderatını etkileyecek olan şeylerden biri de aslında petrol fiyatları olacak. Seçmenin akaryakıtı ve mazotu ne kadara aldığı ABD seçimleri açısından epey önemli. Şu an aslında OPEC, OPEC+, Uluslararası Enerji Ajansı ve ABD arasında bir gerginlik söz konusu” tabirini kullandı..

‘OPEC çok uzun müddettir örgütlü hareket etmeyi becerebilen bir kurum, kartel değil’

ABD’nin OPEC’i NOPEC (Petrol Üreten ve İhraç Eden ‘Kartellere’ Hayır) şeklinde tanımlamasına da değinen Aslanoğlu, “OPEC çok uzun müddettir örgütlü hareket etmeyi becerebilen bir kurum lakin kartel değil. Yani burada bir dengeleyici öge olarak pozisyon almaya çalışıyor. OPEC’in aslında yapmaya çalıştığı şey, fiyatlardaki dalgalanmayı engellemek. Bundan Ötürü petrol fiyatlarını ve petrolden üretilen ürünlerin, petrol türevlerinin fiyatları da artmaya başlıyor. Mesela petrol fiyatının arttığı senaryoda nakliyatın da maliyeti artıyor, Böylelikle besin fiyatları da artmış oluyor. OPEC de bu benzeri durumları engelleyip piyasanın daha istikrarlı ve stabil olmasını sağlamaya yönelik olarak hareket ediyor” dedi.