‘Ortadoğu’da Kalın, Fidan ve Güler değişen dünyada güvenlikçi politika izleneceğine yoruluyor’

Türkiye’de seçim sürecinin akabinde yemin ederek üçüncü kere göreve başlayan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yeni kabinesini de duyurdu. Kabinede en dikkat cazibeli isim Batı-Arap ekseninde sermaye etraflarıyla güçlü ilişkileri olan eski ekonomi bakanı Mehmet Şimşek’in Maliye ve Hazine’nin başına getirilmesi olurken, dışişleri bakanlığı bayrağını Mevlüt Çavuşoğlu’ndan devralan da MİT Başkanı Hakan Fidan dikkatleri üzerinde topladı.

Yine Genelkurmay Başkanlığı Yaşar Güler’in Millet Savunma Bakanlığı’na gelmesi ve Cumhurbaşkanlığı sözcüsü İbrahim Kalın’ın da MİT’in başına atanması dikkatleri çekti.

Erdoğan’ın yeni dönemi ve yaptığı atamaların Ortadoğu ve Suriye nezdinde ne benzeri değişiklikler getireceği tartışılıyor. Gelişmeleri Radyo Sputnik’te yayınlanan Ceyda Karan’la Eksen programında uzun yıllar Şam’da görev yapan gazeteci ve müellif Musa Özuğurlu ile konuştuk.

‘Kalın, Fidan ve Güler, Ankara’nın değişen dünya kurallarında güvenlikçi siyaset izleyeceğine yoruluyor’

Musa Özuğurlu’ya göre Suriye basını Erdoğan’ın zaferi ve yeni dönemi konusunda klasik ketumluğunu korurken, Ortadoğu ve Arap dünyasında Türkiye’ye çok büyük ilgi var. Yeni periyotta İbrahim Kalın, Hakan Fidan ve Yaşar Güler’e dikkat çekildiğini belirten Özuğurlu, bunun değişen dünya kaidelerinde ‘güvenlikçi politikaların’ işareti görüldüğünü aktardı:

“Suriye basınında Erdoğan’ın kazandığı haberlerinin dışında özel tahlile rastlamadım. Muhtemelen ketumluklarını devam ettirmelerinden kaynaklanan bir durum. Genel itibarıyla Arap dünyasına baktığınızda, bir tarafta Erdoğan’ı çok sevenler var, birlikte hareket edenler var. Katar ve Müslüman Kardeşler’e yakın medyayı bu şekilde kıymetlendirebiliriz. Bir de daha teknik tahlil yapmaya çalışanlar var. Nitekim bölge genelindeki gazeteler, ülkelerin kendi gazeteleri ve sosyal medyada seçim sürecine büyük ilgi var. İnanılmaz hakimler. Muhalefetin de iktidarın da söyledikleri tartışılıyor. Bu manada Ortadoğu’da bu seçimlere büyük ilgi gösterdi. Şarkü’l Avsat tahlilinde, üç isme dikkat çekilmiş; İbrahim Kalın, Hakan Fidan ve Yaşar Güler. Burada Fidan’ın Kafkaslar, Ortadoğu, Kuzey Afrika benzeri belgelere hakimiyetinden yola çıkmış. İbrahim Kalın’ın MİT’in başına geçeceği belirtilmiş. Yaşar Güler’in de Erdoğan’ın güvendiği bir kişi olarak Savunma Bakanı olmasına da dikkat çekerek şöyle bir sonuca varmış; Türkiye bundan sonra değişen dünya koşulları ve bölgesel kaideler içerisinde güvenlikçi siyasetleri devam ettirecek. Bu hükümetin bundan sonraki periyotta güvenlik tehdidi olarak beklentisinin dışarıdan da olduğu manasına gelir.”

‘İhvancı medyada Türkiye’nin liderliği vurgusu ve coşku görülüyor’

Ortadoğu’da Erdoğan’ın yeniden kazanmasının İhvan hattında büyük coşku yarattığını belirten Özuğurlu, yeni hükümetin önündeki Suriye dosyası, TSK’nın askeri varlığı ve sığınmacı problemindeki zahmetlere dikkat çekildiğini belirtti:

“Arabi21’de Müslüman Kardeşler’e yakın bir müellif, Erdoğan’ın gelişmekte olan ülkeden güce çevirdiğini, İslam ülkeleri içerisinde liderlik yaptığını, yıllardır Türkiye’ye düşman birtakım teşebbüsler ve bu tehditlere karşın Erdoğan’ın ayakta kaldığını yazmış. Katar medyasi El Arab’da bir bayan müellif, ‘Onun zaferiyle sevindik ve başarısı için bütün İslam alemi olarak kabul ettik, bir oy hakkımız olsaydı ona verirdik’ diyor. Erdoğan son periyotta Araplarla ilişkileri geliştirdi. Suudi, BAE, Mısır’ı sayıyor. ‘Önünde tek zorlu mesele Türkiye’nin askeri varlığı ve sığınmacılar nedeniyle Suriye meselesi’ diyor. O kadar övgüyle bahsetmiş ki, Türkiye’den biri yazsaydı lakin bu kadar olurdu. Bir Mısır gazetesi seçmen davranışını inceleyen bilimsel kitaplardan yola çıkmış. Erdoğan’ın kazanmasında Türkiye’de seçmenin sağcı olmasının tesirli olduğunu, vaatlerinin bir kısmını başarsa bile bunun başarılı göründüğünü hatta kendi seçmeni olmasa bile kendi çıkarlarını düşünenlerin aynı şekilde gördüğümü yazıyor. Bu seçmenin ülkenin bağımsızlığını kaybetme benzeri kaygılarla hareket etiğini, daha çok öndere sarıldığını vurgulamış. Burada sosyolojik bir tahlil yapmış.”

‘Zafer kazandı ama önünde çok sayıda meydan okuma da var’

Özuğurlu, daha eleştirel Al Mayadeen’de ise Erdoğan’ın daima savrulmalar yaşaması, dost ve düşmanlık arasında gidip geldiği dış siyasete iktisadi sıkıntıların eklenmesine dikkat çekildiğini belirtti. Özuğurlu’ya görü bu açıdan Erdoğan’ın yüzde 52 benzeri zayıf bir oy oranıyla hareket alanının daralacağı görüşü vurgulanıyor:

‘Hakan Fidan’ın bir rolü var ve bundan sonra da bu türlü devam edecek benzeri görünüyor’

Özuğurlu, yeni Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın hâkim olduğu Suriye belgesiyle ilgili çok kısa vakitteki gelişmelere atıfta bulundu. Suriye Anayasa Komitesi’nin toplandığı ve muhaliflerin Şam’a dönüşünden bahsedildiğini aktaran Özuğurlu’ya göre, Fidan’ın çok önemli rol oynayacağı süreçte somut gelişmeler beklenebilir:

“Bundan bir iki gün önce Suriye Anayasa Komitesi tekrar toplandı. Hem yönetim hem de muhalefet bir araya geldi. Suriye muhalefetinin artık Şam’a dönebileceği, bu yönde sinyal verdiği, birtakım bakanlıklarda yer alabileceği ve bu nedenle Suriye idaresine karşı sert bir tavırdan vazgeçmeye başladığı haberi var. Aslında Suriye’den iş insanı olarak bedellendirilen fakat Suriye yönetimi tarafından savaş döneminde dışarıdan gelen paraları örgütlere dağıtıp hisse alarak zenginleşen ve Türkiye’de iş yapan birisinin vatandaşlığı iptal edildi. Havaalanından geri çevirdiler, Dubai’ye gönderdiler, oradan kabul edilmedi, Umman’a gitti, onlar da Suriye yetkililerine teslim ettiler. Bunların hepsi istihbari işler. Bundan Ötürü Hakan Fidan’ın burada ehemmiyeti ortaya çıkıyor. Demek ki bundan sonra Türkiye ile Suriye arasında bağlantıların daha somut biçimde Suriye’nin de isteklerinin yerine getirildiği bir çerçevede devam edeceğini söyleyebiliriz. Hakan Fidan, Suriye’yi içine kadar iyi bilen bir isim. Bu türlü bir süreçte bir dışişleri bakanı olarak büyük bir rol oynayacak. Suriye’nin de güvenlik devleti olduğunu gözden kaçırmadan Suriye’nin de yaklaşımı eski bir istihbaratçıya yönelik olacak. Suriye muhalefetinin Türkiye’nin denetiminde olduğunu biliyoruz. Suriye idaresine Türkiye’den bu türlü bir yeşil ışık yakıldı ki, Anayasa komitesi daha yumuşak yaklaşmaya başladı. Nitekim burada Hakan Fidan’ın bir rolü var ve bundan sonra da bu türlü devam edecek benzeri görünüyor.”

‘Fidan Ortadoğu’da bilinen birisi’

Özuğurlu, yeni Dışişleri Bakanı Fidan’ın Ortadoğu’da bilinen bir isim olduğunu belirtirken, daha teknik ve somut ilişkiler yürütülmesinin mümkün olacağı değerlendirmesini aktardı: