Kıdem tazminatı tavanı son 40 yılın en düşük seviyesinde

İşçilerin en çok önemli ekonomik garantilerinden olan kıdem tazminatı tavanı son 40 yılın en düşük düzeyine geriledi. 1982 yılında taban fiyatın 7,5 katı, 1992 yılında da 5,7 katı olan kıdem tazminatı tavanı, temmuz ayında minimum fiyatın 1,75 katına geriledi.

Habertürk’ten Ahmet Kıvanç’ın haberine göre İş Kanunu’na tabi çalışanlara, bir yıllık hizmet karşılığı 30 günlük brüt ücret fiyatında kıdem tazminatı ödeniyor. Lakin, emekçinin fiyatı ne olursa olsun ödenebilecek kıdem tazminatı, 6 ayda bir memur maaş katsayısına göre belirlenen tavanı aşamıyor.

2016’dan beri istikrarlı bir şekilde geriliyor

Kıdem tazminatı tavanı 1982 yılında minimum fiyatın 7,5 katı düzeyindeydi. Tavanın en yüksek devlet memurunun emekli ikramiyesine eşitlenmesinin akabinde 1983 yılında 4,78’e geriledi. Sonraki yıllarda memur maaş artışlarının taban fiyatın üzerinde seyretmesi nedeniyle tekrar yükseldi. 1992 yılının ilk yarısında taban fiyatın 5,73, ikinci yarısında 4,08 katı oldu.

2004 yılına gelindiğinde kıdem tazminatı tavanı minimum fiyatın 3,51 katına geriledi. 2015 yılına kadar olan periyotta 3,5 ile 3,0 katı arasında seyretti. 2016 yılından sonra ise her yıl daima gerileme yaşandı. Bu yılın ilk yarısında minimum fiyatın 2 katına gerileyen kıdem tazminatı tavanı, son olarak temmuz ayında 1,75 kata geriledi.

Neden eridi?

Kıdem tazminatı tavanının giderek taban fiyata yaklaşmasında en çok önemli faktör bu yıl temmuz ayında yapılan seyyanen artırımda olduğui memur maaşlarında zaman zaman yapılan iyileştirmelerin maaşın temel ögeleri üzerinden değil de emekli ikramiyesinin hesabında dikkate alınmayan ek ödemeler şeklinde yapılması oldu. 2016 yılından sonra minimum fiyata yapılan artışlar genel olarak enflasyonun üzerinde gerçekleşirken, kıdem tazminatı tavanının belirlenmesinde kullanılan memur maaş katsayısındaki ortalama artış enflasyon seviyesinde kaldı. Bu iki faktör, kıdem tazminatı tavanının giderek taban fiyata yaklaşması sonucunu doğurdu.

Erişmek de zor

Kıdem tazminatına erişmek de farklı bir sıkıntı. Dr. Murat Özveri ve İrfan Taşkın’ın DİSK için geçen yıl yaptığı araştırmaya göre, patronlarca 2015-2021 yıllarında Sosyal Güvenlik Kurumu’na yapılan işten çıkış bildirimlerinin yüzde 80’i kıdem tazminatı ödenmeyecek şekilde düzenlendi. Buna göre, işten ayrılan emekçilerin ilk etapta yalnızca yüzde 20’si kıdem tazminatı alabiliyor. Geri kalan çalışanların bir kısmı kıdem tazminatını uzun süren davalar sonucu alabiliyor. Fakat bunların kesin sayısı bilinmiyor.