Rusya’nın BDT başkanlığı dönemi başladı

2023 yılında BDT dönem başkanlığını Kırgızistan üstlenirken, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Bişkek’in yıl boyunca örgütte etkin rol oynadığını vurgulayarak, Moskova’nın vu tertipte eski liderle yakın koordinasyon içinde hareket etme niyetinde olduğunu söyledi.

Öncelikler: ekonomi, güvenlik ve egemenlik

Moskova, bu yıl itibariyle üstleneceği başkanlık rolüyle çeşitli faaliyet alanlarını öne çıkarırken, Putin’e göre Rusya, ekonomik alanda, ‘devletlerin ekonomik ve mali egemenliğinin daha emniyetli bir şekilde sağlanmasını mümkün kılacak’ karşılıklı mutabakatlarda ulusal para ünitelerine daha faal bir geçiş üzerinde çalışmaya devam etmeyi planlıyor.

Rusya Devlet Başkanı, ayrıyeten terörizm ve aşırıcılıkla birlikte sınır ötesi suçlar, uyuşturucu kaçakçılığı ve yolsuzlukla mücadelede birlikte çalışmanın ehemmiyetine dikkat çekerken, BDT’de Rusya’nın başkanlığı döneminde kültürel ve insani bağların genişletilmesi, sağlık, bilim, eğitim ve spor alanlarında işbirliği vurgulanacak.

Diğer birliklerle işbirliği

Rusya, BDT alanındaki entegrasyon süreçlerini sağlamayı da planlarken, güvenlik alanında Kolektif Güvenlik Muahedesi Örgütü (KGAÖ) ve Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) ile, ekonomik alanda ise Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ile etkileşime odaklanacak.

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, bu amaçlarla ilgili açıklamasında, “BDT ve AEB ülkelerinin ekonomilerinin birbirine bağlılığı unsurunu dikkate alarak, bu birliklerin, bölgesel entegrasyonu gayesiyle yeni gerçekliklerde sürdürülebilirliğini sağlamak ismine ulusal ve Avrasya seviyesinde kararlar alınmasına ehemmiyet vereceğiz” diye konuştu.

Ayrıca, Rusya’nın 2024 yılında yalnızca BDT’ye değil BRICS’e de başkanlık edeceği göz önünde bulundurulduğunda Moskova, BRICS ile bağlarını güçlendirmeleri için topluluğa üye devletlere yardımcı olmayı da amaçlıyor.

2024’te BDT’yi bekleyen zorluklar: Moldova’nın çıkışı, Ermenistan’ın geleceği

Moldova’nın BDT’deki geleceği tartışılmaya devam ederken, Moldovalı yetkililer 2022’den bu yana BDT ile yapılan bir dizi muahedeyi feshetmeyi planlıyor.

8 Şubat 2024 itibariyle Moldova’nın BDT Parlamentolararası Asamblesi’nden çekilme süreci tamamlanmış olacak.

Rusya Federasyonu Federasyon Kurulu Başkanı Valentina Matviyenko, bunun Bağımsız Devletler Topluluğu’na (BDT) üye ülkelerin Parlamentolararası Asamblesi’ne herhangi bir zarar vermeyeceğine dikkat çekerken, tertibin çalışmaya sürdüğünü,ancak Kişinev’in çekilmesinin ‘Moldova’nın kendisi için büyük bir kayıp’ olduğunu söyledi.

Bir dizi muahedeyi feshetme isteğine karşın Kişinev, çok önemli ekonomik bağları kaybetmemek için BDT serbest ticaret bölgesinden ayrılmak istemezken, “Moldova hiçbir pazarı istekli olarak terk etmeyecektir” diyen ülke yetkilileri, Kişinev’in ‘etkisiz’ olduğunu düşündükleri toplulukla yapılan evvelki mutabakatları feshetmeye devam edeceğini de vurguluyor.

‘Yılın Özeti’ programındaki konuşmasında, Moldova’nın Rus gazını reddetmesi ve Bağımsız Devletler Topluluğu’ndan (BDT) uzaklaşma gayretlerini da yorumlayan Putin, “Moldova’nın Rusya yerine diğer ülkelerden daha pahalı enerji kaynakları satın almak için ekstra parası varsa, bırakın alsınlar” tabirlerini kullanmıştı.

Rus lider, Moldova’nın Bağımsız Devletler Topluluğundaki (BDT) varlığının Rusya için büyük bir bedeli olmadığını vurgularken, konuşmasını şu şekilde sürdürdü:

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ise Dağlık Karabağ’da yaşanan olayların ve Azerbaycan’ın daha önce tartışmalı olan topraklar üzerinde son denetimi sağlamasının akabinde, Kırgızistan’daki BDT zirvesi de dahil olmak üzere bir dizi toplantıya katılmadı.

Aynı vakitte Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Paşinyan’ın yokluğunun nedenlerinin ‘oldukça anlaşılabilir’ olduğunu belirtirken, kendi anlayışına göre “Ermenistan’ın BDT’den hiçbir yere gitmediğini” de ekledi.

Aralık ayının sonunda Ermenistan Başbakanı, Azerbaycan lideri Aliyev ile de görüştüğü St. Petersburg’daki gayrı resmi BDT Doruğu’na katılmıştı.

Bununla birlikte Mart 2024’te Kiev’in BDT üyeliğini askıya almasının üzerinden 10 yıl geçmiş olacak.

Ukrayna’da devam eden çatışmalar nedeniyle önümüzdeki yıl Kiev’in BDT’ye faal olarak katılmasını kimse beklemezken, fakat Putin’in Kırgızistan’daki zirvede de belirttiği gibi, Kiev yönetimi BDT’nin temel evraklarını onaylamadığı için Ukrayna hiçbir zaman topluluğa tam formatta katılmadı.

Rusya’daki tepeler ve etkinlikler

Rusya’nın bu yılki dönem başkanlığında klâsik BDT Zirvesi’nin 8 Ekim’de başkent Moskova’da yapılması planlanıyor.

Birliğe bağlı tüm devlet başkanlarını bir araya getirecek bir diğer etkinlik, BDT ülkelerinin önderleri için esasen bir gelenek haline gelen, St. Petersburg’da Yeni Yıl öncesi resmi olmayan liderler toplantısı olabilir.

Devlet önderlerinin yer aldığı tepelerin yanı sıra 150’ye yakın farklı aktifliğin yer aldığı ağır bir programın beklediği BDT’nin 2025 yılı dönem başkanlığı ise Tacikistan’a geçecek. bekleniyor.

Moskova, BDT çerçevesindeki teşebbüslerin uygulanmasında sürekliliği sağlamak için Duşanbe ile de yakın koordinasyon içinde çalışmayı planlıyor.