2024 ABD Başkanlık Seçimleri: Cumhuriyetçiler başkan adayını nasıl belirleyecek?

Amerikan halkı Kasım ayında bir sonraki devlet liderini seçmek için sandık başına gidecek.

Eski Başkan Donald Trump da ABD başkanı olmak için yeniden yarışıyor. Beyaz Saray’a giden uzun bir yol var ve Trump’ın önce kendi partisi Cumhuriyetçiler içindeki yarışı kazanması gerekiyor. 2024 seçimlerinde Cumhuriyetçi Parti’nin adayı, muhtemelen Demokratların adayı olarak Başkan Joe Biden ile karşılaşacak.

Cumhuriyetçiler içerisindeki yarışa dair bilmeniz gerekenler:

Amerikan siyasetinde iki ana parti var

ABD’de liberal çizgideki Demokratlar şimdi Beyaz Saray’da. Muhafazakar kanattaki Cumhuriyetçiler ise muhalefette.

Demokratlar daha büyük hükümet dayanağı ve harcamalarına inanma eğilimindeyken, Cumhuriyetçiler ise ekseriyetle daha az harcama ve devletin küçültülmesi davetinde bulunuyor.

Cumhuriyetçi Parti adayının belirlenmesi neredeyse iki yıl sürüyor

Trump, başkanlığı kazandığı 2016 yılından bugüne Cumhuriyetçi Parti’nin önde gelen isimlerinden biri. Lakin 2020 seçimlerinde Demokratlar’ın adayı Biden’a karşı seçimi kaybetti.

Kasım ayında yapılacak başkanlık seçimi için Cumhuriyetçilerin ön seçim ismi verilen süreçle adaylarını belirlemeleri gerekiyor.

Demokratlar’da Biden’ın adaylığına kesin gözüyle bakılıyor.

Ön seçimler eyalet seçimleri ve daha sonra ulusal konferanstan oluşuyor

Adaylar, seçimlerden bir yıldan daha uzun bir süre önce kendilerini öne çıkarmaya başlıyor.

Her eyalet, parti adayı olarak kimi istediğini oylamak için bir seçim düzenliyor.

Nihai aday ise Temmuz 2024’te yapılacak ve büyük bir siyasi etkinlik pozisyonundaki Cumhuriyetçi Ulusal Kongre’de (RNC) resmen belli olacak.

Bir eyalet tercih ettiği adayı iki şekilde seçebiliyor

Neredeyse tüm eyaletlerde ön seçimler şekilde, genel seçimlerde olduğu gibi bâtın oylama ile yapılıyor. Az sayıda eyalette ise el kaldırma şeklinde yapılan bir parti içi oylama bulunuyor.

Eyaletlerde kimlerin oy kullanabileceğine dair farklı kurallar bulunuyor. Ekseriyetle yalnızca Cumhuriyetçi Parti üyeleri oy kullanıyor.

Adaylar, kazandıkları oy sayısına bağlı olarak, kurultayda kendilerini temsil edecek muhakkak sayıda delegeye sahip oluyor.

Oy verme süreci Iowa parti seçimleri ile başladı

Eyalet ön seçimleri Iowa’daki ön seçimle başladı. Eski başkan Donald Trump buradaki seçimleri büyük farkla kazandı.

Iowa’dan sonra New Hampshire ön seçimleri var.

Mart ayında “Süper Salı” olarak bilinen günde pek çok eyalettegün seçim yapılıyor. Oylama Haziran 2024’e kadar devam etse de kimin kazanacağı o zaman belli olabilir.

TV tartışmaları

Ülkede milyonlarca insan başkan aday adaylarının siyasetlerini hararetli bir şekilde izlemek için ekran başına geçiyor. İlk TV tartışmaları Ağustos 2023’te başladı.

Ancak şimdiye kadar bu tartışmalar en tanınan aday pozisyonundaki Donald Trump olmadan gerçekleşti. Trump, ön seçimleri kim kazanırsa kazansın onu destekleyeceğine dair söz vermeyi reddetti ve rakipleriyle sahnede yüzleşmesine gerek olmadığını söyledi.

Trump yarışta favoriişler değişebilir

Trump, hakkındaki suçlamalara karşın parti içi anketlerde en tanınan aday olmaya devam ediyor. Saklı dokümanları yasa dışı olarak saklamak, bir porno yıldızına yapılan ödemeleri örtbas etmek ve seçim sonuçlarını aksine çevirmeye çalışmakla suçlanıyor.

Hata yaptığını reddediyor ve suçlamaların siyasi olduğunu söylüyor. Mahpusa girse bile Beyaz Saray yarışında kalmaya devam edebilir.

Trump’ın yasal tehlikesi ve kürtaj hakkı belirleyici olacak

Trump’ın Cumhuriyetçi rakipleri arasında Florida Valisi Ron DeSantis ve ABD’nin eski BM Büyükelçisi Nikki Haley bulunuyor.

DeSantis genel olarak kültür savaşları mevzularına dayalı bir kampanya yürüttü, lakin güçlü bir başlangıcın akabinde anketlerde düşüşe geçti.

Haley ise daha klâsik bir Cumhuriyetçi partiye dönüş söylediği söz vererek son haftalarda daha tanınan hale geldi.

Hint asıllı Amerikalı işinsanı Vivek Ramaswamy, ırkçılık ve iklim bahislerinde kurumsal dünyanın sahip olduğu “duyarcılık” ile mücadele etme söylediği söz verdi fakat Iowa’daki TV tartışmasına katılmaya hak kazanamadı. Iowa ön seçimlerinde dördüncülüğü garantilenince de adaylıktan Trump lehine çekildiğini açıkladı.