Zehirli balon balığı rotasını Marmara’ya çevirdi: Tükettikten yarım saat sonra ölüme sebep olabilir

İklim değişikliğinin denizlere tesirini değerlendiren Kartal, derilerinde ya da karaciğerlerinde salgıladıkları zehirle insanlar ve diğer balıklar için öldürücü özellik taşıyan balon balığının global ısınmanın tesiriyle Hint Okyanusu’nu aşarak, Ege Denizi’ne geldiğini belirtti.

Kartal, bu balığın geldiği ortama çabucak adapte olduğunu, işgalci bir cins olarak nitelendirildiğini belirterek, Ege’den sonra Marmara’ya yayılma riskinin olduğunu dile getirdi.

Küresel ısınmanın balıkların göç taraflarını değiştirdiğine dikkati çeken Kartal, “Isınma, balıkların uzunluklarının uzunluğunu, üreme kalitesini, hatta rotasını değiştiriyor. Bu nedenle zehirli balon balığını çok kısa sürede Marmara’da, hatta Karadeniz’de görebiliriz. Buna benzer çok süratli ürüyor, zehirli olduğu için etrafındaki balıkların yaşama şansı olmuyor. Balıkçıların ağlarına da çok zarar veriyor” dedi.

Balon balığı yiyen 6 kişi taburcu oldu

“Mücadele etmek epey zor”

Kartal, balon balığının denizlerde çeşitlilik açısından tehlike arz ettiğini, Tarım ve Orman Bakanlığının bunun ziyanlarını önlemek için kuyruklarını satın aldığını vurgulayarak, şöyle devam etti:

“Denizlerimizde balıkların uzunluğu eskiye göre hayli küçüldü”

Kartal, balıkçılık bölümünün yeni yıldan beklentilerini de anlattı.

Bu aylarda en çok hamsinin tezgahlarda yer alması gerektiğini aktaran Kartal, “Ancak eylül ayında Marmara’da hamsi avcılığı başlayınca kış için çok balık kalmadı. Denizlerimizde balıkların uzunluğu eskiye göre epeyce küçüldü. Şu an tezgahlarda olan istavritin de uzunluğu olağanın altında kalıyor. O yüzden geçen yıl balıkçılık sektörü açısından iyi bir sezon geçirmedik. Balık fiyatları da epeyce yüksek seyrediyor.” diye konuştu.

Sektör açısından 2023’ün en berbat yıllardan biri olduğunun altını çizen Kartal, palamut, lüfer ile çinekopun istendiği kadar olmadığını söyledi.

“Balık üreme oranları düştü, uzunlukları uzamıyor”

Kartal, bir daha bu türlü bir sezon yaşamak istemediklerini kaydederek, “Hava şartları balıkçılığı olumsuz etkiliyor. Evvelden havanın çok soğuk olması sorun olurken şu anda kışların sıcak geçmesi sorun oluyor. İklim değişikliği karada tarımı olumsuz etkilediği benzeri denizde de balıkçılığı olumsuz etkiliyor. Balık üreme oranları düştü, uzunlukları uzamıyor. Karadeniz’de 26 derece sıcaklık görmeye başladık.” tabirlerini kullandı.

Bu yıl İstanbullunun balık yerine daha çok tavuk yemeye mecbur kalacağına işaret eden Kartal, şöyle devam etti:

“Pazarda ve markette küçük balıkları almayın”

Kartal, her balığa en az bir sefer yumurtlama hakkı verilmesi gerektiğine vurgu yaptı.

Bunun vatandaşın daha ucuza ve bol balık yemesi için çok önemli olduğuna dikkati çeken Kartal, “Denizleri de kirliliğe karşı korumak gerekiyor. Balıkçıklar aşırı avlanmadan kaçınmalı ve balık uzunluklarına dikkat etmeli. Yasa dışı ve kaçak avcılık balıkçılığın önündeki en büyük sıkıntılardan biri.” sözünü kullandı..

Tüketicilere de davette bulunan Kartal, “Pazarda ve markette küçük balıkları almayın. Bu şekilde balıkçılık dalını de korumuş olursunuz” dedi.

“Zehirli balon balığının karaya bile çıkarılması yasak”

Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cengiz Deval ise balon balıklarının 200’e yakın cinsinin olduğunu, bunların bir kısmının tatlı bir kısmının ise tuzlu suda yaşadığını söyledi.

Balon balıklarının zehirli olmayan cinslerinin de olduğunu lakin zehirlilerin çok büyük tehlike arz ettiğini aktaran Deval, “Bizim sularımızda 8 farklı balon balığı çeşidi var ve Süveyş Kanalı’ndan geliyor. Bunların 4 tanesi zehirli, diğer 4’ünde zehir bulunmuyor. Zehirli çeşitlerde, zehir balığın yalnızca bir organında değil, kanat, kas, sindirim sistemi ve deri altlarında bile var. O yüzden ‘Balığı çok iyi temizlerim, ondan sonra yerim’ benzeri bir kusur yapılmamalı. Bu nedenle Bakanlık, balon balığının yakalanıp karaya bile çıkarılmasını yasakladı.” sözünü kullandı.

Prof. Dr. Deval, bu balıkların en zehirli tipler arasında önde geldiğini ve Akdeniz çanağında 11 balon balığı tipi bulunduğunu belirtti.

Türkiye’de suların giderek ısınmasının balon balığının adaptasyonunu kolaylaştırdığını vurgulayan Deval, şunları kaydetti:

Balon balığı nedir, yenir mi?

Balon balıkları ailesi, üst sınıf olarak Tetraodontiformes grubuna ait bir ailedir. NTV’nin aktardığı habere göre ekseriyetle gümüş yanaklı kurbağa balığı olarak da bilinen Lagocephalus sceleratus, Tetraodontidae familyasındaki son derece zehirli bir balıktır. Ülkemiz denizlerindeki varlığı 2000’li yılların başında tespit edilmiştir.

Bu cinsler pasif zehirli balıklar olarak da bilinir. Dikenlerinde zehir yoktur. Balon balıkları kendilerini tehlikede hissettikleri zaman av olmamak için karın kısımlarını kurbağa benzeri şişirirler ve olağan büyüklüklerinin birkaç katına ulaşırlar.

Balon balığı öldürücü mü?

Tetrodotoksin (TTX) kimyasalı, balon balıkları ailesinin neredeyse tüm üyelerinde bulunur ve karaciğerlerinde depolanır. Siyanürden 1200 kat tesirli zehre sahip balon balon balığının tüketilmesi bir tarafa dokunmak dahi mevtle sonuçlanabiliyor. Zehirli etlerinden ötürü ticari bedelleri yoktur. Tetrodotoksin hususu üretebilen bu balıklar, kas felci yaparak nefes darlığına yol açabilir ve sirkülasyon yetmezliğine bağlı mevtle sonuçlanabilen zehirlenmeye neden olabilir.