Enerji alanına yönelik düzenlemeler TBMM’de: BOTAŞ’a doğal gaz ithalatında özgürlük getiriliyor

Türkiye’nin doğal gaz merkezi olması için yasal çerçeve çizildi. Organize Sanayi Bölgesine yönelik hazırlanan kanun teklifi Meclis başkanlığına sunuldu. Teklife göre İhraç edilen doğal gazın iletim tarifesinde kısıtlama olmayacak.

Teklifte, Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) denetçisi konumuna, genel ve özel bütçe kapsamındaki kamu yönetimlerinin müfettiş, denetçi, denetmen ve kontrolör takım ya da pozisyonlarında görev yapanlar ortasından atama yapılabilecek. Bu şekilde atananların sayısı 5’i geçemeyecek.

Madencilik faaliyetleri kapsamında ihtiyaç duyulan elektrik gücü tüketimini karşılamak için kurulacak yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı lisanssız elektrik üretim tesisleri de “altyapı tesisi” kapsamına alınacak.

Gümrük vergileri ile bunların ödenmelerine bağlı tahsil edilen gecikme faizinin ya da gecikme artırımının geri verilmesinde; geri vermeye bahis fazla tahsilatın yükümlüden kaynaklanması durumunda, geri verme müracaatının yapıldığı tarihten, yükümlüden kaynaklanmaması durumunda ise tahsilat tarihinden geri verme kararının bildirim edildiği tarihe kadar geçen süre için geri verilecek meblağ üzerinden yasal faiz oranında hesaplanan faiz ile birlikte ödeme yapılacak.

Teklifte, Organize Sanayi Bölgelerinin (OSB) planlama, kuruluş ve kamulaştırma süreçlerinin hızlandırılmasına ilişkin düzenlemeler de yer alıyor.

Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu’na “Yeşil OSB” tarifi eklenecek. Yeşil OSB; kaynak ve enerji verimliliği, yalın üretim, endüstriyel atık işbirliği ve etrafa hassas uygulamaları ile öne çıkan çevresel, ekonomik, sosyal ve yönetimsel açıdan Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenen kriterler kapsamında Türk Standartları Enstitüsü (TSE) tarafından sertifikalandırılan OSB’leri kapsayacak.

Ortak kullanım alanı oranı, OSB büyüklüğünün yüzde 5’inden az; hizmet ve destek alanlarının oranı ise OSB büyüklüğünün yüzde 15’inden fazla olamayacak.

Yürürlükteki imar planlarında sanayi alanı olarak belirlenen yerlerde, planı onaylayan yönetimin görüşünün alınması ve imar planına esas jeolojik ve jeoteknik etüt yapılması kaydıyla OSB yer seçimi süreci yapılmadan OSB alanı katılaştırılacak.

Yönetmelikte belirtilen koşul ve müddetlerde yatırım yapmayı taahhüt eden parsel maliklerine, kamulaştırma yapılmadan seçilen alanda OSB tarafından yer verilebilecek. Taahhüdü yerine getirmeyenlerin taşınmazları kamulaştırılacak.

OSB yer seçimi mutlaklaştırılan alanın bulunduğu büyükşehir belediyesi, kent belediyesi, ilçe belediyesi, belde belediyesi, sanayi ve ticaret odası, kent özel yönetimi ya da yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, bu husus ile ilgili mesleksel kuruluş ve teşekküllerin temsilcileri, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının uygun görüşüne istinaden OSB kuruluşunda yer alabilecek. OSB; kuruluşunda yer alan kurum ve kuruluşların temsilcileri ile vali tarafından imzalanan kuruluş protokolünün onaylanmasının yanı sıra sicile kaydedilerek hukukî kişilik kazanacak.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca OSB olarak sonları katılaştırılan alanlarda, çabuk kamulaştırma kararına istinaden mahkemece takdir edilen taşınmaz bedelinin banka hesabına yatırılması ve çabuk el koyma kararı verilmesinin akabinde yatırımların gecikmemesi için OSB tarafından altyapı inşaatı ve tahsis yapılabilecek, yatırımlar için ruhsat ve müsaadeler verilebilecek.

Yeşil OSB olmak için hazırlanan projeler, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca kredilendirilecek ve öncelikli olarak değerlendirilecek.

Arsa satışları, müteşebbis heyetin belirleyeceği ve şeffaflık prensibi kapsamında yönetmelikte belirlenen esas ve yöntemlere uygun gerçekleştirilecek.

OSB içinde parsel tahsisleri, şeffaflık prensibi kapsamında yapılacak.

OSB hükmî kişiliği, sanayi ya da hizmet destek alanında bulunan parsellerde üstyapı inşa edebilecek, üretime geçme koşul ve taahhüdü veren iştirakçilere parselleri üstyapılı kiralayabilecek ya da üstyapılı satabilecek. Katılımcılar tesislerini üretim maksatlı olmak üzere bir ya da birden fazla kiracıya kiralayabilecek.

Bedelsiz ve kısmen bedelli parsel tahsisi uygulaması yürürlükten kaldırılacak.

OSB içinde yer alan, boş ve OSB mülkiyetinde olmayan parsellerin, atıl vaziyetten çıkartılarak sanayi üretimine katkı sağlaması için mülkiyet sahiplerine üretime geçmesi ya da üretim yapmak isteyen yatırımcılara devretmesi için 1 yıl süre verilecek. Süre sonunda yatırım yapılmayan parseller, daha önce OSB tarafından mülkiyeti devredilenlerin bedeli ödenmek kaydıyla tapuda OSB ismine tescil edilecek, OSB tarafından devredilmeyenler ise kamulaştırılacak.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) taraf olduğu dava ve takipler ile ihtiyati önlem ve ihtiyati haciz taleplerinde kurum, her türlü yargı harcından ve teminat gösterme yükümlülüğünden muaf olacak.

İhraç edilen doğal gaza ilişkin iletim tarifeleri, yurt içi iletim tarifelerinin tabi olduğu kısıtlamalara bağlı olmayacak. EPDK, transit iletim tarifelerini ve ihracata ilişkin iletim tarifelerini, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının görüşü alınarak yurt içi iletim tarifelerinden farklı yöntem ve asıllara göre tespit etme yetkisine sahip olacak.

Doğalgaz ithalatına hem BOTAŞ hem de özel kesim hükmî şahısları açısından hürlük getirilecek.

EPDK, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının onayını alarak, ithalata ilişkin müracaatlarda, ithalat yapılacak ülke ile BOTAŞ’ın doğalgaz ithalat kontratı bulunup bulunmadığı, piyasada rekabet ortamının oluşturulması, mukavelelerden doğan yükümlülükleri ve ihracat kontaklarını dikkate alarak belirleyeceği yordam ve asıllar dahilinde talepleri değerlendirerek ithalata müsaade edebilecek. Fakat bu kararlar, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG), spot boru gazı ve sıkıştırılmış doğal gaz (CNG) ithalatı için uygulanmayacak.

Spot boru gazı ithalat miktarı, müddeti ve uygulama prosedürü, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının görüşü alınarak EPDK tarafından belirlenecek.

İthalat ya da ihracat faaliyeti yapan hukukî şahıslardan arz güvenliği kapsamında alınacak maddi teminatlar ile rekabetin teminine ilişkin mevzular bakanlık görüşü alınarak EPDK tarafından düzenlenecek.

Teklifle, Doğalgaz Piyasası Kanunu kararlarına uygun olarak BOTAŞ’ın yürüttüğü faaliyetler ayrıştırılarak yatay bütünleşmiş hukuksal kişi şeklinde yeniden yapılandırılıncaya kadar BOTAŞ’ın dikey bütünleşmiş hukuksal kişiliği devam edecek. BOTAŞ’ın faaliyetlerinin ayrıştırılması ve yeniden yapılandırılması gayesiyle kurulacak şirketlerin işletme konusu, ticaret unvanı, sermayesi ve iştirak yapısı ve bu kapsamda gerçekleştirilecek zaman ve süreçlere dair hususlar Cumhurbaşkanı Kararı ile düzenlenecek.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının müsaadesi ile BOTAŞ’ın doğal gaz alım kontratlarına mevzu ölçülerin dönemi ya da kontrat zamanı yapılabilecek. Kontrat evresi süreçleri tamamlanıncaya kadar BOTAŞ, kanundaki piyasa hissesi sınırlamalarına tabi olmayacak. BOTAŞ’ın Hazine garantili yükümlülükleri gizli olacak.

Pompaj depolamalı hidroelektrik santralleri, rezervuar alanına bakılmaksızın Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Sistemi (YEKDEM) ve yerli katkı fiyat dayanağından yararlanabilecek.

Vakıflar Genel Müdürlüğüne ve mazbut vakıflara ait taşınmazların, uzun vadeli kiralama ile ismi kira kararları ayrılacak.

Vakıflar Genel Müdürlüğünce, ekspertiz bedeli kira evre talebinde bulunan kiracıya ait olmak üzere, bağımsız ekspertiz kuruluşları tarafından hazırlanacak ekspertiz raporu ile belirlenecek kira bedeli üzerinden kira mukavelelerinin üçüncü şahıslara periyoduna izin verilebilecek. Belirlenecek yeni kira bedeli mevcut kira bedelinden düşük olamayacak.

Tarımsal faaliyet karşılığı kiralamalarda kira mühleti, ziraî faaliyet yatırım bedeli göz önüne alınarak Vakıflar Genel Müdürü onayı ile 20 yıla kadar tespit edilebilecek. Ziraî faaliyet karşılığı kiralamalarda ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile işbirliği yapılabilecek.

Yatırım karşılığı uzun vadeli kiralamalar; ziraî faaliyet yatırımı ile tamirat, inşa ya da onarım karşılığı kiralama modellerinden oluşacak.

​​​​​​​Yatırım karşılığı uzun periyodik kiralama mukavelelerinde, kontrat mühletinin bitiminden önce günün şartlarına göre, emsal ve rayiç bedeller gözetilerek tespit edilecek kira bedelinin yüklenici tarafından kabul edilmesi halinde kontrat müddetinin bitiminden itibaren yüklenici ile yıllık kira mukavelesi yapılabilecek.

Vakıf yoluyla meydana gelip de her ne suretle olursa olsun Hazine, büyükşehir belediyesi, belediye ve özel yönetimlerin, köy ya da diğer kamu hukukî şahıslarının; kamu iktisadi teşebbüsleri ile devlet üniversitelerinin mülkiyetine geçmiş vakıf kültür varlıkları mazbut vakfına devrolunacak.

Doğrudan vakfedilen kültür varlıkları, vakıf bütçesinden inşa edilen, onarılan ya da ekler yapılmak suretiyle katkı sağlanan kültür varlıkları, vakfın mukaatalı ya da icareteynli taşınmazları dahil arsa, arazi temini suretiyle katkı sağladığı kültür varlıkları yok olmuş olsa dahi vakıf yoluyla meydana gelmiş sayılacak.

Devir, Vakıflar Genel Müdürlüğünün talebi üzerine tapu müdürlüğünce malikin muvafakati aranmaksızın yapılacak.

Yerli katkı fiyatı takviyesi, rüzgar ya da güneş gücüne dayalı elektrik üretim tesisleri ile bütünleşik kurulan elektrik depolama tesisleri için de uygulanacak.

Şarj ağı işletmeci lisansı iptal edilen hukukî kişi, bu hukukî kişilikte yüzde 10 ya da daha fazla hisseye sahip ortaklar ile lisans iptal tarihinden evvelki 1 yıl içinde görevden ayrılanlar dahil yönetim kurulu başkan ve üyeleri, lisans iptalini takip eden 3 yıl müddetle şarj ağı işletmeci lisansı alamayacak, lisans müracaatında bulunamayacak, lisans başvurusu yapan hukuksal kişiliklerde direkt ya da dolaylı hisse sahibi olamayacak, yönetim heyetlerinde görev alamayacak. ​​​​​​​