HTŞ lideri Ahmet eş-Şera, BBC’ye konuştu: Suriye Afganistan’a mı dönüşecek, mezhep ayrımları nasıl yönetilecek?

Heyet Tahrir eş-Şam örgütü, 2016’da cihatçı El-Kaide içerisinden çıkmış ve birçok ülkenin terör örgütleri listesine eklenmişti.

Grup şu anda kendisini Esad rejiminin “mağduru” olarak görüyor ve Suriye’deki farklı etnik gruplara ve mezheplere karşı daha ölçülü bir siyaset izleneceği sinyallerini veriyor.

HTŞ lideri eş-Şera, Jeremy Bowen’ın “Suriye Afganistan’ın bir versiyonuna mı dönüşecek?” sorusuna verdiği karşılıkta, iki ülkenin çok farklı olduğunu, farklı geleneklere sahip olduğunu söyledi.

Afganistan’ı bir “kabile toplumu” olarak tanımlayan eş-Şera, Suriye’de çok farklı bir bakış açısının hakim olduğunu kaydetti.

Kadınların eğitime katılmasından yana olduklarını söyleyen HTŞ lideri, “İdlib’de sekiz yıldan fazla müddettir üniversitelerimiz var. Üniversitelerdeki bayan öğrenci oranı yüzde 60’ın üzerinde” dedi.

Ülkede alkollü içecek tüketimine izin verilip verilmeyeceği sorusuna ise eş-Şera, “Benim konuşma yetkimin olmadığı birçok şey var zira bunlar yasal mevzular. Hukukçulardan oluşan bir komite anayasayı hazırlayacak. Onlar karar verecek. Her yönetici veya devlet başkanı, bu yasalara uymak zorunda olacak” dedi.

BBC Editörü Jeremy Bowen, mülakat sırasında rahat bir görüntü çizen eş-Şera’nın, kümenin cihatçı geçmişinden uzaklaştığına inanmayanlara teminat vermeye çalıştığını vurguluyor.

Ancak birçok Suriyeli de ona inanmıyor. Suriye’nin yeni yöneticilerinin önümüzdeki aylarda atacağı adımlar, nasıl bir Suriye istediklerini ve nasıl yöneteceklerini de gösterecek.

Afganistan örneği ve ‘tevhid bayrağı’ ile gelen tartışmalar

HTŞ ve diğer muhalif silahlı gruplar, Esad yönetimi 8 Aralık’ta düştüğünde Suriye’nin denetimini ele geçirdi. Grup, Kasım ayının sonunda Suriye’nin kuzeybatısındaki İdlib’den güneye doğru ilerlemişti.

O zamandan beri, HTŞ lideri Ebu Muhammed Colani (artık Ahmed eş-Şera ismini kullanıyor), Suriyelilere, ülke içindeki tüm azınlık mezhepleri temsil eden birleşik bir hükümet olacağına ve hiçbir kümenin zulüm görmeyeceğine dair teminat vermeye çalışıyor.

Ancak 10 Aralık’ta Suriye’nin yeni geçiş idaresinin başbakanı Muhammed el-Beşir’in Şam’daki ilk toplantısında, arkasında görülen iki bayrak, tartışmaları alevlendirdi. Bunlardan biri, ortasında üç kırmızı yıldız bulunan yeşil, beyaz ve siyah renkli Suriye “devrim bayrağı” ile siyahla kelime-i tevhid yazılı beyaz bayrak…

Suriye’nin birtakım bölgelerini denetim eden Heyet Tahrir eş-Şam (HTŞ) tarafından resmi olarak kullanılan bu ikinci bayrak; Taliban’ın, 2021’de Afganistan’da denetimi yeniden ele geçirmesiyle tekrar yürürlüğe giren bayrağına benziyor.

Suriye’den bildiren BBC Arapça Muhabiri Feras Kilani, bu olayın “birçok insanı şoke ettiğini” söyledi.

“Bu, yeni hükümetin Taliban modelini takip edip, Şeriat maddelerine göre yönetilen bir İslam Devleti yaratabileceğini gösteriyor” dedi.

Bazı insanlar sosyal medyada bu hareketten duydukları “hayal kırıklığını” dile getirdi.

HTŞ’nin El-Kaide içerisinden çıkmış olması ve cihatçı ideolojiye dayanması da soru işaretlerini beraberinde getiriyor.

Taliban ile HTŞ arasındaki “ideolojik bağ”, ikisinin birbiriyle özdeşleşmesinin nedenlerinden biri.

Suriye’deki İslamcı gruplar konusunda uzman olan Aymen el-Tamimi, HTŞ’nin Taliban ileyönetim modelini uygulamasının çok zor olacağını, zira Suriye toplumunun büyük bir kısmının kız çocuklarının yüksek tahsilden yoksun bırakılması ya da seçimleri engelleyen otoriter bir hükümetin kurulması gibi kısıtlamaları kabul etmeyeceğini söylüyor.