İsrail, hem vuruyor hem görüşüyor: Tel Aviv ve Şam heyetleri bugün Bakü’de; görüşme öncesi hava saldırısı | Moskova, Şam ile yeniden temasta

Suriye geçici yönetimi Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile bugün Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de görüşme yapması beklenen İsrail yönetimi, görüşme öncesi Suriye’nin sahil kenti Ceble kırsalında bulunan Zame bölgesinde yabancı cihatçılardan oluşan 107. Tugay’a hava saldırısı düzenledi. Saldırıda ölü ve yaralılar olduğu ve askerî tesislerin ağır hasar gördüğü bildirildi.

Bakü’de İsrail heyeti ile yapacağı görüşmeden önce Rusya yönetiminin daveti üzerine Moskova’ya giden Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani, temasları sonrası bugün Bakü’ye geçerek İsrail heyeti ile Güney Suriye’de yaşananlar ve İsrail ordusunun Suriye’deki varlığına yönelik konuları enine boyuna ele alacak.

Moskova, Esad yönetiminin devrilmesi sonrası Suriye’de kaybettiği kontrolünü yeniden kazanmak için harekete geçiyor. Lübnan kaynaklı medya kuruluşu el-akhbar, Rus yönetiminin, Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani’yi Bakü’de İsrail heyetiyle bugün yapacağı görüşme öncesinde Moskova’da ağırlayacağını, görüşmenin amacının ise güneyde ABD-Fransa arabuluculuğunda bir güvenlik anlaşmasına varmak olduğu belirtildi.

Önce Moskova sonra Bakü

Bu kapsamda Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani, önceden duyurulmadan veya herhangi bir düzenleme yapılmadan, bugün Rusya’nın başkenti Moskova’ya indi. Burada Rus mevkidaşı Sergey Lavrov ile yapacağı görüşme sonrası Güney Suriye’deki, özellikle Süveyda’daki durum hakkında bir anlaşmaya varmak için İsrail heyetiyle yapılacak ikinci tur toplantıya katılmak üzere Bakü’ye geçecek.

“İki ülke açısından büyük önem taşıyor”

Yeni Suriye yönetimindeki üst düzey bir yetkili, Moskova’ya yapılan ziyaretin ilk olduğunu ve iki ülke açısından büyük önem taşıdığını açıkladı.

Görüşmenin iki ülke arasındaki ilişkilerin durgun olduğu bir dönemin ardından gelmesi dikkat çekici olarak görülüyor.

Suriye Geçici Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara’nın, geçiş dönemi olması nedeniyle Rusya ile etkili bir koordinasyondan kaçınmasına rağmen toplantılar ve telefon görüşmeleri aracılığıyla iletişimini sürdürmek mecburiyetinde kaldığı değerlendiriliyor.

Putin-Netanyahu telefon görüşmesi

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, ziyarete ilişkin yaptığı açıklamada, Şeybani ve Lavrov arasında “ikili gündemdeki güncel konuların yanı sıra uluslararası ve bölgesel meseleleri görüşmek üzere” bir araya geleceğini belirtmişti. Ancak ziyaretin hedefleri konusunda ne Moskova ne de Şam’dan bir açıklama yapıldı.

Ziyaret aynı zamanda Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin‘in İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile yaptığı ve iki tarafın başta İran nükleer programı ve Suriye’deki durum olmak üzere bir dizi konuyu görüştüğü telefon görüşmesinden üç gün sonra gerçekleşti.

Kremlin tarafından yayınlanan bir açıklamaya göre Putin, Netanyahu’ya “Suriye’nin egemenliğini korumanın ve iç siyasi istikrarını güçlendirmenin önemini” vurguladı.

Şam-Tel Aviv normalleşmesi gerçekleşebilir

Güney Suriye meselesinin önemi ve Rusya’nın bu meseledeki beklenen rolü, Suriye ve İsrail heyetleri arasında Şeybani ve İsrail Stratejik İşler Bakanı Ron Dermer’in de katılacağı bir toplantının duyurulmasıyla daha da güçlendi.

Bugün Bakü’nün de ev sahipliği yaptığı bu toplantı, geçen hafta Fransa’nın başkenti Paris’te düzenlenen toplantıdan sonra bu türdeki ikinci toplantı olma özelliği taşıyor.

Beşar Esad yönetiminin devrilmesinden sonra Suriye’de siyasî varlığını azaltan Rusya, Suriye konusunda engin deneyimini yeniden harekete geçirmeye çalışıyor. Moskova’nın Güvenlik Konseyi de dahil olmak üzere siyasî forumlar aracılığıyla İsrail’in Suriye’ye yönelik saldırılarını reddeden bir tutum benimsemesi nedeniyle, devam eden müzakerelere ivme kazandırabilir. Washington ise devam eden müzakerelerin Şam ile Tel Aviv arasındaki ilişkilerin normalleşmesinin önünü açmasını bekliyor.

Ön anlaşma neleri içeriyordu?

Paris’in ev sahipliğinde geçtiğimiz hafta ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack‘ın da katıldığı toplantının, dört saat sürmesine rağmen nihaî bir sonuç vermemesi tarafları yeni görüşmeye itti.

Süveyda’ya ilişkin toplantıda sızdırılan ön anlaşmaya göre, bir bölümünü İsrail’in kontrol ettiği güneyin silahsızlandırılmış bir bölgeye dönüştürülmesi, yeni yönetime bağlı veya onunla bağlantılı tüm güçlerin Süveyda’dan çekilmesi, insanî geçişlerin açılması ve vilayete özerklik verilmesi ile bölgenin mevcut Dürzi gruplarına devredilmesi de dahil olmak üzere İsrail’in koşullarını yerine getirmeyi amaçlıyordu.

İsrail yine vurdu

İsrail, Suriye’nin yeni yönetimi ile sorunu görüşmeler yolu ile çözmeye çalışırken diğer yandan hava harekâtları ile belirlenen hedefleri vurmaya devam ediyor. Bugüne kadar yüzlerce askerî merkezi ve ağır silahların konuşlu olduğu tesisleri vurarak hava saldırıları ile bombalayan İsrail, Bakü’de bugün yapılacak görüşme öncesi dün gece önemli bir askerî üssü vurdu.

İsrail savaş uçaklarının, Suriye’nin sahil kenti Ceble kırsalında bulunan Zame bölgesindeki yabancı cihatçılardan oluşan 107. Tugay’a hava saldırıları düzenlediği bildirildi. Saldırıda yabancı cihatçılardan ölü ve yaralılar olduğu ileri sürülürken, bölgedeki bazı askerî tesisler ağır hasar gördü.