2023 Hava Kirliliği Raporu yayımlandı: ‘Yalnızca 7 ülke hava kalitesi standartlarını karşılıyor’

Söz konusu rapora göre, sadece 7 ülkenin uluslararası hava kalitesi standartlarını karşılayabildiği belirtildi. İncelenen 134 ülke ve bölgeden sırf Avustralya, Estonya, Finlandiya, Grenada, İzlanda, Mauritius ve Yeni Zelanda‘nın Dünya Sağlık Örgütü’nün araçlardan ve endüstriyel tesislerden yayılan küçük hava partiküllerine ilişkin kılavuz sonunu karşıladığı ifade edildi.

Dünya çapında 30 binden fazla izleme istasyonundan bilgi toplayan İsviçreli hava kalitesi kuruluşu IQAir‘in raporuna göre, ülkelerin büyük çoğunluğunun, solunduğunda sayısız sağlık sıkıntısına ve vefata neden olabilen ve insanlar için önemli sonuçlar doğurma riski taşıyan PM2.5 için bu standardı karşılamadığı aktarıldı.

IQAir‘in yayımladığı raporda 2023’te havası en kirli ilk beş ülke şunlar oldu:

Raporda varlıklı ve süratle gelişmekte olan ülkelerde dahi hava kirliliğinin azaltılması konusunda kaydedilen ilerlemenin tehdit altında olduğu da saptandı.

Öyle ki uzun vakittir batı dünyasının en temiz havasına sahip olduğu düşünülen Kanada‘nın, geçen yıl ülkeyi kasıp kavuran rekor seviyedeki orman yangınları nedeniyle PM2.5 açısından en berbat durumda olan ülke olduğu ve zehirli gazların ülkenin dört bir yanına ve hatta ABD‘ye yayıldığı aktarıldı.

Raporda Çin‘deki hava kalitesindeki iyileşmelerin Covid-19 salgınının akabinde ekonomik faaliyetlerdeki toparlanma nedeniyle geçen yıl karmaşık bir hal aldığı ve PM2.5 düzeylerinde yüzde 6.5’lik bir artış tespit edildiği belirtildi.

IQAir’in Kuzey Amerika CEO’su Glory Dolphin Hammes, “Ne yazık ki işler geriye gitti. Bilim, hava kirliliğinin tesirleri konusunda epey net ve biz tekrar de sağlıklı olamayacak kadar yüksek bir arka plan kirlilik düzeyine sahip olmaya alıştık. Gereğince süratli ayarlamalar yapmıyoruz” açıklamasında bulundu.

Hava kirliliği sebebiyle dünya çapında yılda tahminen 7 milyon insanın vefatına neden olduğu belirtilirken bu sayının AIDS ve sıtmanın toplamından daha fazla olduğu ifade ediliyor.

Raporda başta Afrika’daki ülkeler olmak üzere gelişmekte olan dünyanın büyük bir kısmında güvenilir hava kalitesi ölçümleri bulunmadığı da not olarak düşüldü.

Dünya Sağlık Örgütü, 2021 yılında ‘güvenli’ PM2.5 düzeyleri için kılavuzunu metreküp başına beş mikrograma düşürmüş ve bu ölçüye göre, son 20 yılda havasını çok önemli ölçüde temizleyen Avrupa’daki ülkeler benzeri birçok ülke yetersiz kalmıştı.

Raporda tespit edilen diğer çarpıcı tespitler ise şunlar oldu:

ABD’li bilim insanları tarafından geçen ay yayımlanan bir araştırmada, PM2.5’in inançlı bir düzeyinin olmadığını, en küçük ölçüde maruz kalınmasının dahi kalp hastalığı ve astım benzeri rahatsızlıklar nedeniyle hastaneye yatışlarda artışa neden olduğunu ortaya koymuştu.

Hammes, ülkelerin kentlerini daha yürünebilir ve otomobillere daha az bağımlı hale getirmek için harekete geçmeleri, orman yangını dumanının tesirini azaltmaya yardımcı olmak için ormancılık uygulamalarını değiştirmeleri ve fosil yakıtlar yerine temiz enerjiyi benimsemek için daha süratli hareket etmeleri gerektiğini ifade ederek, “Atmosferik zarfı dünyadaki diğer herkesle paylaşıyoruz ve öteki yerlerdekilere zarar verecek şeyler yapmadığımızdan emin olmamız gerekiyor” dedi.