8. Yargı Paketi’nden, geniş yetkili Tazminat Komisyonu ve yeni HAGB sistemi çıktı: Kaçak sanığa ceza yok

AKP tarafından hazırlanan 8. Yargı Paketi’nde, Anayasa Mahkemesi kararı uyarınca süreksiz olarak kurulan Tazminat Komisyonu’nun kalıcı olarak ve geniş yetkili biçimde kurulması düzenlemesi yer aldı. Pakette ayrıyeten ceza sistemi açısından büyük değere sahip, “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması” (HAGB) sistemi, sil baştan düzenlendi. Örgüt ismine suç işleyenlere ağır cezalar verilmesinin öngörüldüğü pakette, kaçak sanıkların sorgularının evvelden yapılmaması durumunda mahpusa mahkum edilemeyecekleri düzenlemesi yer aldı. Buna göre, kritik davalarda, firari durumda bulunan sanıklar için zamanaşımı kararlarının çıkması söylediği söz edilen olabilecek.

AKP tarafından hazırlanarak kamuoyuna duyurulan, önümüzdeki hafta TBMM’de görüşülmesi beklenen pakette yer alan birtakım düzenlemeler şöyle:

-İstinaf ve temyiz kanun yollarına müracaat müddetleri “iki hafta” olarak belli oldu.

-Cezaevindeki şahısların “kısıtlanması” kendi taleplerine bağlı olacak. Yalnızca cezaevinde oldukları yahut hapis cezası aldıkları için, bu şahısların varlıkları için vasi yahut kayyım atanamayacak. Fakat beş yılın üzerinde hapis cezası alanların kısıtlanması konusunda yönetim yahut vesayet makamı takdir hakkı kullanabilecek.

-Akıl hastalığı, zayıflığı, alkol ya da uyuşturucu madde bağımlılığı, ağır bulaşıcı hastalığı olanlar hakkında lakin resmî sağlık kurulu raporu alındıktan sonra müdafaa maksadıyla özgürlüğünün kısıtlanması kararı verilebilecek. Bunun için kişi gerektiğinde en fazla 20 gün müddetle sağlık kuruluşuna yerleştirilebilecek. Kişi, bu karara itiraz edebilecek. AYM, daha önce bu düzenlemeyi itiraz yolu olmadığı için iptal etmişti.

Para cezaları artıyor

-Paraya çevrilen cezalarda bir güne karşılık gelen ceza ölçülerinin alt ve üst sonları artacak. Daha önce yüz lira olan üst sınır, alt sınır olarak belli oldu. Buna göre günlük para cezası, en az 100, en fazla 500 lira olacak.

Örgüt ismine suç işlemeye ağır ceza

-Anayasa Mahkemesi’nin iptal ettiği, “Örgüte Üye Olmamakla Birlikte Örgüt İsmine Suç İşleme” fiili yeniden düzenlendi. Yüksek Mahkeme, bu suçun, örgüt üyesi olmayan kişinin, örgüt üyesi ceza almasına yol açtığını belirtmişti. Yeni düzenlemede, suç, müstakil olarak düzenlendi. Buna göre, örgüt ismine suç işleyen kişi, bu nedenle ayrıyeten ceza alacak. aynı vakitte eylemi nedeniyle de cezaya çarptırılacak. Eylem, terör suçu sayılacağı için verilecek ceza yarı oranında arttırılacak. Bu suçu işleyenler 2 yıl 6 aydan 6 yıla kadar mahpusa mahkum edilecek. Bu ceza yarı oranında indirilebilecek. Suçu işleyenlerezamanda 5 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası da verilecek.

Konutu terk etmeme cezadan sayılacak

-Konutu terk etmemek gibi özgürlüğü kısıtlayıcı cezalar, verilen cezadan “tutukluluk”i mahsup edilecek.

-Konutu terk etmemek, hastaneye yatırılmak gibi adli denetim kararları uygulanan şahıslar, soruşturma ya da dava sonunda aklanırsa, tazminat talep edebilecek.

Geniş yetkili Tazminat Komisyonu

-Bu tazminat talepleri, Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan Tazminat Komisyonu’na yapılacak. Kurulun görev alanında kalmadığı düşünülen tazminat talepleri için mahkemeye itirazda bulunulabilecek.

-Adalet Bakanlığı bünyesinde süreksiz bir müddetliğine kurulan Tazminat Kurulu, kalıcı hale gelecek. Komisyon, söylediği söz edilen tazminat talepleri dışında, makul sürede yargılama yapılmaması nedeniyle Anayasa Mahkemesi’ne yapılan müracaatlarla ilgili kararları da verecek. Bu tazminat taleplerini, komisyon karara bağlayacak.

-Komisyon, belgelerle ilgili uzman incelemesi yapma hakkına sahip olacak.

-Komisyona elektronik yollarla müracaat yapılabilecek. Makul sürede yargılamanın tamamlanmaması nedeniyle AİHM ve Anayasa Mahkemesi’ne müracaat yapanlar da komiteye başvurmak zorunda kalacak.

-Komisyona soruşturma ve kovuşturma sürecinde yahut soruşturma ve kovuşturma bittikten sonra bir ay içerisinde müracaat yapılabilecek.

-Hakkında yakalama ve tutuklama kararı verilip daha sonra beraat eden bireyler de tazminat taleplerini komiteye yapacak.

“Hükmün açıklanmasının geri bırakılması” uygulaması yenileniyor

-Hükmün açıklanmasının geri bırakılması uygulaması, iki yıl ya da daha az periyodik hapis cezasına mahkum edilen sanıklar için uygulanacak. Daha önce karar verilmeden önce uygulanan bu düzenleme, artık kararla uygulanacak. Bununla birlikte, kararın açıklanması geri bırakılsa bile mahkemelerin müsadere kararları uygulanacak.

-Sanığın kabul etmemesi halinde kararın açıklanmasının geri bırakılmaması düzenlemesi kaldırılacak. Lakin sanık, istinaf mahkemesine müracaat yapabilecek.

-Hükmün açıklanmasının geriye bırakılması kararı 5 yıl uygulanacak. Bu müddetin ilk bir yılında, sanık için belli yerlere gitmesinin engellenmesi, meslek sahibi olması için kursa devam etmesi çeşitli kontrollü hürlük yaptırımları uygulanabilecek.

Kaçak sanık için karar kurulamayacak

-Kaçak durumdaki sanık hakkında olumlu yahut olumsuz bir karar verilemeyecek. Bu durum, birtakım davaların zamanaşımına girmesine yol açabilecek.

-Basit yargılama adabı ile mahkeme yapılmaksızın karara bağlanan belgeler için yeni düzenleme yapılacak. Buna göre kolay yargılama sonunda verilen karara itiraz edilirse, mahkeme, bu kararla bağlı olmaksızın genel tarzlara göre yargılama yapacak.

Özel nitelikli bilgilerin işlenmesinde yeni dönem

-Özel nitelikli şahsî bilgiler, şuur kaybı vb. durumlarda, açık istek olmadan da işlenebilecek. Patronlar, vergi daireleri, özel durumlarda, ellerindeki dataları saklayabilecek. Kamu sıhhatinin korunması, hami hekimlik, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetleri nedenlerle Sağlık Bakanlığı, SGK ve sağlık kuruluşları da data işleyebilecek.

Bayram ikramiyesi 3 bin TL

-Deprem bölgesindeki sanayi kuruluşlarının ayağa kaldırılmasına yönelik daha önce yapılan düzenlemenin mühleti bir yıl uzatıldı.

-Bayramda emeklilere ödenecek ikramiyenin 3 bin liraya yükseltilmesi düzenlemesi de pakete dahil edildi.