Yolcu otobüslerinde korkutan bilanço: Yol hipnozu gerçekten var mı? Yolcular nelere dikkat etmeli?

Türkiye, trafik kazaları açısından dünyada en riskli ülkeler arasında yer almaya devam ediyor. Son bir yılda ülke genelinde yaşanan trafik kazalarında 6 bin 900‘den fazla kişi hayatını kaybetti. Bu sayı, bir yıl içinde yaşanan trafik kazalarının boyutunu ve aciliyetini gözler önüne seriyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2023 yılı boyunca Türkiye genelinde 150 binden fazla trafik kazası meydana geldi. Bu kazaların büyük çoğunluğu ise dikkatsizlik, sürat ihlali ve yorgunluk benzeri faktörlerden kaynaklanıyor.

Bilanço her geçen gün artıyor

Son periyotta Türkiye’de meydana gelen büyük yolcu otobüsü kazaları, kamuoyunun dikkatini tekrar bu alana çekti. Bilhassa Ankara-Konya otoyolunda gerçekleşen ve 10 kişinin hayatını kaybettiği kaza, trafik güvenliği konusundaki kaygıları artırdı. Kazanın akabinde yapılan incelemelerde, otobüs sürücüsünün uzun süre direksiyon başında olduğu ve yorgunluk belirtileri gösterdiği ortaya çıktı. Bu durum, şoförlerin seyahat sırasında dikkat dağınıklığı ve yorgunluk benzeri faktörlerden nasıl etkilendiğini bir kere daha gösterdi.

Son olarak bugün Malatya’da yaşanan ve yolcu otobüsünün şarampole yuvarlanarak devrildiği kazasında ise 26 yaralı bulunduğu Sağlık Bakanlığı tarafından açıklandı. Peki, çoklukla sabah erken saatlerde yaşanan bu trafik kazaları neden kaynaklanıyor?

Konuya ilgili Sputnik’in sorularını yanıtlayan yol emniyet uzmanı Mert İntepe, “Ticari araç kullanıcısı olan şoförlere bir ikaz yapmaktan önce, tedbirini alıp aksiyonunu sahaya indirmemiz gereken mevzular var. Biz bu şoförleri hangi çalışma saatlariyle hangi sistemle çalıştırıyoruz? Hangi dinlenme saatleriyle? Günden kaç saat çalışıyorlar? 24 saat içinde 9 saattten fazla otomobil kullanıyor mu? Pekala 11 saat dinlenebiliyor mu? Kanunda yazanlardan bahsediyorum. Firma yönetmi bu kanunda yazanları uyguluyor mu? Kanun gereği iş güvenliği müdürü var mı? Eğer siz şoförlerinizi çalışmaya zorlayrak metedolojik olarak kazaya giden bir yolda tedbir almıyorsanız, zati sistem Ağustos ayında fazlalaşan sefer sayılarıyla sürücülerin çok da yapabileceği bir şeyi kalmıyor” dedi.

Kazalar neden daha çok sabaha karşı saatlerde oluyor?

‘Yol hipnozu diye bir şey yok, yolla ve uykusuyla savaşan şoför var’

Kazaların yol hipnozu ile alakası olup olmadığı kısmına da değinen ve uzman isim, “Benim 25 yılı aşkın mesleksel deneyimimde, dünyadaki 4-5 ülkedeki uluslararası lisansım bundan ötürü şunu söylüyorum ki; Yol hipnozu diye bir şey yok, yolla, uykusuyla, yorgunluğuyla savaşan şoför var, yahut onu sürmeye zorlayan yönetici var. Yol hipnozu diye bir şey yok. Uykun var. Yorgunluğun var. Uykuya borcun olduğu için de tepkilerin ve kan akışın yavaşlıyor, gözün kapanıyor yahut gözün açıkken beynin derin uykuya geçiyor” tabirlerini kullandı.

Yolcular ne yapmalı?

Yol hipnozu nedir?

Yol hipnozu, uzun vadeli araç kullanımı sırasında şoförlerin dikkatini kaybetmesine neden olan bir durumdur. Bilhassa monoton ve uzun yolculuklar sırasında ortaya çıkar. Şoför, yolun ve aracın ritmik akışı nedeniyle trans gibi bir duruma girer ve bu da farkındalık kaybına yol açabilir. Yol hipnozu, şoförün gözlerini açık tutmasına karşın dikkatini kaybetmesi ve tepki mühletinin yavaşlamasıyla karakterizedir. Bu durum, ciddi trafik kazalarına sebebiyet verebilecek tehlikeli bir durumu temsil eder.

Yol hipnozundan nasıl kurtulunur?

Yol hipnozundan korunmak için şoförlerin birtakım tedbirler alması gerekmektedir. Öncelikle, uzun seyahatler sırasında düzenli aralıklarla mola vermek çok değerlidir. Her iki saatte bir kısa bir mola verilmesi, şoförün dikkatini yeniden toplamasına yardımcı olabilir. Bunun yanında, araç içinde müzik dinlemek ya da bir yol arkadaşı ile sohbet etmek benzeri dikkat dağıtıcı aktiviteler, yol hipnozunun tesirlerini azaltabilir.

Diğer bir teklif ise, seyahat öncesinde yeterince dinlenmiş olmaktır. Uykusuzluk, yol hipnozunu tetikleyen en çok önemli faktörlerden biridir. Ayrıyeten, seyahat sırasında kafeinli içecekler tüketmek de şoförün uyanık kalmasına yardımcı olabilir. Lakin kafeinin tesiri sonludur ve aşırı tüketimden kaçınılmalıdır.

Türkiye’de trafik kazalarının önlenmesi ve şoförlerin daha güvenli bir şekilde yolculuk yapabilmeleri için buna benzer farkındalıkların artırılması büyük kıymet taşıyor. Bilhassa yol hipnozu benzeri dikkat kaybına yol açan durumlar, sürücülerin hem kendi güvenliği hem de yolcuların güvenliği açısından kesinlikle ciddiye alınmalıdır.

En son Malatya’da otobüs kazası gerçekleşmişti

Çarşamba sabah saatlerinde Malatya’nın Akçadağ ilçesinde, Bodrum-Van seferini yapan yolcu otobüsü şarampole yuvarlanmıştı. Onlarca kişinin yaralandığı kaza, “Yol hipnozu sıkça yaşanan bir durum mu” sorusunu gündeme getirmişti. Fakat kazanın kesin nedeni şimdi belli değil.