Türkiye’nin ilk dijital eşitsizlik haritası çıkarılıyor; “Herkes internette, kimse eşit değil”

Türkiye’de ilk kez “Dijital Eşitsizlik Isı Haritası” hazırlanıyor. TÜBİTAK destekli bilimsel projeyle, internete benzer düzeylerde erişimi olanlar arasında bile, kimlerin dijital fırsatlardan gerçek anlamda yararlandığı, kimlerin ise geride kaldığı çarpıcı biçimde ortaya çıkacak. Araştırma, dijital eşitsizliğin görünmeyen boyutlarını ortaya çıkaracak.

TÜBİTAK desteğiyle yürütülen dijital eşitsizlik araştırmasının ilk kitabı yayımlandı.

“Birinci Dereceden Üçüncü Dereceye Dijital Eşitsizlik: Çok Boyutlu Bir Kuramsal İnceleme” isimli kitap, Türkiye’de dijital eşitsizliği internete erişim oranlarının ötesinde ele alarak bireylerin teknolojiyi nasıl kullandığına ve ne kadar fayda sağladığına odaklanıyor. Türkiye’de ilk kez dijital eşitsizlik ısı haritasının çıkarılacağı araştırma farklı bölgelerde yürütülen saha verileriyle bireylerin benzer erişime sahip olsalar dahi kullanımlarındaki eşitsizliğin boyutlarını ortaya çıkaracak.

İzmir Katip Çelebi Üniversitesi yürütücülüğünde, Ege Üniversitesi ve İzmir Demokrasi Üniversitesi ortaklığında gerçekleştirilen TÜBİTAK destekli araştırmanın Proje Yürütücülüğünü Prof. Dr. Elif Korap Özel yapıyor. Araştırma ekibinde ise Prof. Dr. Şadiye Deniz, Doç. Dr. Mustafa Yalçın, Doç. Dr. Bengül Kavlak, İsmail Erol, Rabia Şimşek, Gülşah Gönülşen, Zeynep Özel, Görkem Özçınar ve Ege Çınar Tosun yer alıyor.

Araştırmanın ilk bilimsel yayını Nobel Yayınevi tarafından yayınlandı. Çalışma, dijital dünyanın sunduğu imkanlardan herkesin eşit düzeyde yararlanamadığını ortaya koyuyor ve bu farkın nedenlerini açıklıyor. Kitabın ön sözünü projenin danışmanlığını da yapan Avrupa Komisyonu resmi danışmanı ve dünyaca ünlü bilim insanı Jan van Dijk kaleme aldı.

Projenin devam eden safhalarında, dijital teknolojilerin fayda analizi yapılacak. Elde edilen verilerle, dijital eşitsizliğin hangi şehirlerde, hangi gruplar arasında ve hangi alanlarda yoğunlaştığı haritalandırılacak. Çalışmanın son adımında “Dijital Isı Haritası” genel erişime açılacak.

“İnternete erişiyor olmamız, eşit olduğumuz anlamına gelmiyor”

Proje Yürütücüsü Prof. Dr. Elif Korap Özel, dijital eşitsizliğin sadece internet ya da cihaza erişim olarak düşünülmemesi gerektiğini vurguladı. Prof. Özel, “Mesele bundan çok daha derin. Birinci aşamada teknolojiye erişim, ikinci aşamada bu teknolojileri kullanabilme becerisi var. Ancak en kritik aşama üçüncü derece dijital eşitsizlik. Bu da bireylerin dijital teknolojileri ne kadar faydaya dönüştürebildiğiyle ilgili” diye konuştu. Aynı teknolojiyi kullanan bireyler arasında bile ciddi farklar oluştuğuna dikkat çeken Prof. Özel, “Bazı insanlar interneti sadece eğlence için kullanırken, bazıları eğitim, iş fırsatları ya da toplumsal katılım için kullanabiliyor. İşte asıl eşitsizlik burada ortaya çıkıyor. Yani herkes çevrim içi olabilir ama herkes aynı kazanımı elde etmiyor” dedi.