‘Türkiye ile karşılıklı yarar sağlayan ortaklığın derinleştirilmesi Rus politikasının parçasıdır’

Aynı vakitte Rusya Federasyonu’nun W20’deki şerpası, W20, G20, BRICS, insani işbirliği, uluslararası güvenlik ve sürdürülebilir kalkınma bahislerinde uzman olan Viktoriya Panova, Sputnik’e verdiği özel röportajda BRICS’in geleceği, Rusya’nın Ortadoğu ülkeleriyle ilişkileri ve global ısınma tehdidi bahislerini değerlendirdi.

BRICS’in genişlemesi – bu uluslarüstü birliğin geleceğini nasıl değerlendiriyorsunuz?

BRICS’e yeni üyelerin katılması, Birliğin umut vaadeden bir geleceğe sahip olduğunu gösteriyor. Giderek daha fazla ülke, BRICS’i, global pozisyonu kendi çıkarlarıyla en uyumlu olan uluslararası platform olarak görüyor. Dünyada çoğunlukta olan ülkelerin çıkarlarının ana sözcüsü olmak, gelişmekte olan ülkelerin sesi ve çıkarlarını dikkate alarak uluslararası sistemi ilerletmek esasen BRICS’in temel unsurlarından biriydi.

BRICS, her şeyden önce gelişmekte olan ülkelere, Asya, Afrika ve Latin Amerika benzeri bölgelere çoğu zaman açıktır, lakin kapsayıcı format olarak, ilgili devletlerin coğrafik, politik, ekonomik ya da diğer niteliklerinden fazla yapan tavırları ve eşit diyaloğa hazır olmaları temel prensiptir.

Rusya Federasyonu ile Yakın ve Ortadoğu ülkeleri arasındaki bağların mevcut durumunu nasıl değerlendiriyorsunuz? Rusya Federasyonu’nun en çok önemli ortakları hangi ülkeler?

Rusya’nın Ortadoğu bölgesindeki tüm ülkelerle verimli, karşılıklı hürmete dayalı ilişkileri var. Rusya Federasyonu’nun 31 Mart 2023 tarihli Dış Siyaset Konsepti’nde, Ortadoğu ve İslam dünyası ülkelerinin, global ve bölgesel ölçekte güvenlik ve istikrarın sağlanması ve ekonomik sıkıntıların tahlili hususlarında Rusya’nın giderek daha emniyetli ortakları haline geldiği belirtiliyor. İslam dünyası ‘dost’ olarak nitelendiriliyor.

Ayrıca, Rusya’nın İran İslam Cumhuriyeti ile kapsamlı ve muteber işbirliğinin geliştirilmesine, Suriye Arap Cumhuriyeti’ne kapsamlı dayanağın yanı sıra Türkiye Cumhuriyeti, Suudi Arabistan Krallığı, Mısır Arap Cumhuriyeti ve İslam İşbirliği Teşkilatı’nın (İİT) üyesi diğer ülkelerle çok taraflı karşılıklı fayda sağlayan iştirakin derinleşmesine öncelik vereceği vurgulanıyor.

Son yıllarda Rusya, Ortadoğu ülkeleriyle siyasi ve ekonomik münasebetlerini bir bütün olarak çok önemli ölçüde artırdı. 2021 yılında Rusya ile İslam İşbirliği Teşkilatı ülkeleri arasındaki toplam ticaret hacmi 2017 yılına göre yüzde 43 artışla 113 milyar ABD dolarına ulaştı. 2022’de bu sayı yüzde 30 daha arttı. Rusya’nın Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkeleriyle olan ticaret cirosu beş yılda yüzde 80’den fazla arttı ve şimdi yılda yaklaşık 95 milyar dolar düzeyinde. Ülkemizin genel olarak doğuya yönelimi göz önüne alındığında tüm bu sayılar daha da artacaktır.

Küresel ısınma sorunu ne kadar önemli? Başta Ortadoğu ülkeleri olmak üzere ülkelerin global ısınmayla mücadele eforlarını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Küresel iklim değişikliği elbet günümüzde insanlığın en acil meselelerinden biri olarak duruyor. Son yıllarda dünyanın çabucak hemen tüm bölgelerinde sıcak hava dalgaları yaşandı. Ayrıyeten 2020 yılında Antarktika’da rekor seviyede hava sıcaklığı kaydedildi. Kuraklık sorunu Ortadoğu için bilhassa önemli, zira bu bölgenin halihazırda suya erişim sıkıntıları söz konusu.

Ortadoğu ülkeleri ‘yeşil’ iktisadın geliştirilmesine etkin olarak katılıyor. Uzmanlar Mısır, İran, Katar, BAE, Suudi Arabistan ve Türkiye’nin Ortadoğu’da en fazla yenilenebilir enerji projesine ağırlaşan ülkeler olmasını bekliyor. Ortadoğu’da yeşil gücün gelişmesine güneşli günlerin bolluğunun yanı sıra, bölgedeki birçok ülkenin üretiminden beklentileri olduğu düşük maliyetli ‘yeşil’ hidrojen benzeri bir dizi faktör eşlik ediyor. Yeşil ekonomi gündemi bölge ülkeleri için son derece çok önemli hale geliyor.