Mahfi Eğilmez: Ben müsteşarken Renault’ya binerdim şimdikiler Mercedes’ten inmiyor

Eski Hazine Müsteşarı ve iktisatçı Dr. Mahfi Eğilmez, Türkiye’nin enflasyon sarmalını nasıl kırması gerektiğinin şifrelerini açıkladı. Kritik ikazlarda bulunan Mahfi Hoca, kamu harcamalarına dikkat çekerek, “Hazine müsteşarıyken otomobilim Renault’ydu. Şu Anda en kolay kent müdürüne bakıyorsunuz altında Mercedesler, Audiler var. Biz buradan çıkamayız” dedi.

Mahfi Eğilmez, Oksijen TV’de Güzem Yılmaz Ertem‘in sunuduğu programda son yayımlanan “Yeni Ekonomi – 21. Yüzyıla Mahsus Yaklaşımlar” kitabının içeriği anlatarak, Türkiye’nin ekonomik gelişmeleri hakkında çok kritik bilgiler verdi.

Mahfi Hoca, faiz konusunda net görüşlerini ifade ettiği programda, enflasyonun düşürülmesi için iki nonunun çok çok önemli olduğuna değindi. Eğilmez, “Faiz, enflasyonun üstüne çıkarılmalı, yapısal ıslahatlar çabucak uygulanmalı” dedi.

Hazine müsteşarlığı yaptığı devirden çarpıcı örnekler veren Mahfi Hoca, Türkiye’de tüketim konusunda yaşanan sorunu, “Evimde lavabo bozuldu. İçinde plastik aksamlar vardı. Kendim tamir etmek istedim. Gittim bir iş yerine 500 TL fiyat verdi. Bana pahalı geldi. Öbür bir yere girdim 350 TL fiyat verdi. Bu fiyata daha bulamam kanısıyla iki tane aldım. İnsanlar artık aldıkları eserden benzer fiyata alamayacağı niyetiyle birkaç tane alıyor. Önce bunu aşmalıyız” dedi.

“İnsanların evi şampuan, detarjan deposu haline geldi”

Mahfi Eğilmez’in konuşmasından öne çıkanlar şöyle:

“Çin’den alıp Türkiye’ye model ekonomisi uygulamak tabii ki olablir.fakat bilimden sapmadan. ‘Faiz sebep enflasyon sonuçtur’ diye şeylere girmemeiz lazım. Ona gidersek saçma sapan bir yerelere gidiyoruz. derhal de dönemedik buradan 2,5 sene sürdü. Sonra da önümüze 800 küsür milyarlık fatura çıktı maalesef. Eksi 65 milyar dolarlık rezervle.

Faizi yanlış belirlerseniz üretimi durdurursunuz. Türkiye ne yaptı? Faizi enflasyonun altında belirledi. Hala da o denli. Bu insanların davranışını etkiledi. Faiz düşük olunca insanlar tasarruflarını harcamaya yöneldiler. Enflasyonun yüzde 70-80 hatta gerçeğinin yüzde 125 olduğu ülkede bankada yüzde 45’le yüzde 50 ile para tutmak zarar ettiriyor beşere. Ne yapacak o zaman? Mal alacak kendini korumak için. İnanılmaz bir tüketim artışına yol açtık. Parası olan ikinci, üçüncü meskenini aldı hiçbir şeyi olmayan meskenini şampuan, deterjan deposu haline getirdi. Bunu kırmak için önce gerçekle yüzleşmemiz gerekir. Gerçek nedir? Yüzde 125 enflasyon. Tamam kardeşim faizi buraya getireceğiz. Bunu yaparsak diğer olaylara vaktimiz kalacak. Yapmazsak bu türlü boğulup gideriz maalesef.

“İstatistiklere kimse inanmıyor”

İstatistik kurumları hükümetten bağımsız hareket etmeli. Onlara telefon açıp, ‘Kardeşim bugün enflasyonu düşük göster denilmemeli. Türk toplumu bugün TÜİK’in açıkladığı hiçbir dataya inanmıyor. Biz de zor durumda kalıyoruz. Enflasyon açıklanıyor, ‘Ne yüzde 60-70’i hocam’ diyorlar. Hiçkimse inanmıyor. Büyüme diyorsun ana da inanmıyorlar. Bu kurumu da çok zedeliyor. Bağısız bir yapıda istatistik kurumu kurmamız gerekir. Ben enflasyonun ENAG’ın ölçüsüne daha yakın olduğunu düşünüyorum.

“Eskiden Merkez Bankası’nın bir kültürü vardı”

Merkez Bankası’nın işi teknik bir bahis. Teknik mevzuya siyaset karıştığğı zaman işin içinden çıkılmaz hale. Dünyanın her yerinde merkez bankalarına karışılıyorbu kadar değil. Trump da karıştı. ‘Bu kadar faiz olmaz’ dedimerkez bankası onu dinlemedi. Dinlemediği için de görevden alınmadı. ama bizdeki artık fiili karışmaya döndü. Faizi bile belli olduği devirler yaşadık. Merkez Bankası’nın bir sistemi, kültürü vardı. Bunlar saygınlığı olan kuruluşlardı. Sen diyorsun ki adama, ‘Faizi enflasyonun yarısında beklet’ o zaman bir yerlere servet aktarıyorsun demektir. Bu diğer bir karar. O zaman teknik olmaktan çıkıyor iş siyasallaşıyor. Biz bunu çok yaptığımız içn de batırıyoruz durumu. İşte kur korumalı mevduat. Çok net bir şekilde çıktı zarar ortaya.

“PPK kararları öncesi insanlar fal açıyor”

Merkez Bankası rezervlerini piyasaya müdahale için kesinlikle yakıyor. Merkez Bankası şeffaf olmalı. Sürpriz yapmamalı. İnsanlar sürprize alıştı. PPK toplanıyor, saat 2’ye bir dakika kala herkes fal açıyor, ‘Merkez Bankası sanki ne yapacak?’ diye. Halbu ki bu Fed’de beli. Faiz 0,50 atrırılacak denildiği yerde 0,25 faiz artırıldığı hiç görülmedi. Bundan Ötürü insanlar, biliyorlar, bekliyorlar, güveniyorlar, eminler.

Bugün enflasyon yüzde 68 ise sen faizi yüzde 70 yapacaksın önüne geçeceksin. Sonra yavaş yavaş geri gelmeye başlayacaksın. Yani zıddını yapacaksın. Biz enflasyonu kovalıyoruz. Kovalayarak yakalayamazsın. Onlar temmuz, ağustos için baz tesirine güveniyor. Bu farklı bir şey. Bu olayı çözdüğün manasına gelmiyor. Tabi bu çok kolay mı değil? Biz bu kadar rahat konuşuyoruz ama. Yüzde 70’e çıkardığında çok batış da olur. Çok KOBİ elimizde kalır. Bunu yavaş yavaş getirebilirdiler bugüne kadar.

“Müdürler Mercedes’ten inmiyor”

Tek başına Merkez Bankası’nın faiz artırmasıyla çözemiyorsun. Bunun yanına bir şeyler koyman lazım. Yapısal ıslahat dediğin şeyleri yavaş yavaş monte etmen lazım ki, dünya da bir baksın, ‘Bunlar doğru yola giriyorlar, buraya para yatırılır’ desin ve biraz para gelsin.

Bütçe açığında kamunun harcamaları çok yüksek. Bir ülkede isanlar için kural koyuluyorsa önce kural koyanların onlara uyması gerekir. Kural koyanlar tasarruf daveti yapıyor.kendileri yapmıyor bunu. İnanılmaz bir kamu harcaması var. Ben 1997’de Hazine müsteşarıydım benim otomobilim Reno’ydu (Renault). Devletin tahsis ettiği otomobildi. Şu Anda en kolay kent müdürüne bakıyorsunuz altında Mercedesler, Audiler var. Biz buradan çıkamayız. Sonuçta topladığın vergiyi harcıyorsun. Her yer bu türlü. Biz başkanlık sisteminde kalacaksak 150 milletvekili kâfi. Meclis’in eski tesiri yok ki… Niçin 600 bireye bu maaşları verelim?

“Yıl sonu enflasyon yüzde 50’lerde çıkar”

Ben 2024’te yüzde 2,5-3 büyüyeceğimizi tahmin ediyorum.fakat enflasyonumuzun hep yüksek kalacağını düşünüyorum. Enflasyonlu düşük büuyüme modeline dönüşecek. Çeyreksel bazda teknik resesyon yahut daralma çok beklemiyorum.

Faizi doğru belirlemezseniz döviz de gidiyor. Ben gelecek enflasyonun yüzde 36 olmayacağını düşünüyorum. Gelecek enflasyon yüzde 50’lerde olacak. Türkiye faizde 60-70’lere gelirse kur da düşer.”