ABD medyasından ‘İran’ iddiası: Trump son ateşkes teklifini reddetti, barış umutları zayıfladı

ABD medyası, ABD Başkanı Donald Trump‘ın İran’ın iki aydır süren çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan son önerisini reddettiğini öne sürdü. ABD basınına göre, Tahran’ın nükleer programı erteleyen aşamalı planı Washington yönetimi tarafından “barış umutlarını zayıflattığı” ve taraflar arasındaki görüş ayrılıklarını derinleştirdiği gerekçesiyle kabul görmedi.

Haberlerde, İran’ın önerisinin, savaş sona erene ve Basra Körfezi’ndeki deniz taşımacılığıyla ilgili krizler çözülene kadar nükleer program konusunun ertelenmesini içerdiği belirtildi. ABD tarafının ise nükleer müzakerelerin en baştan ele alınması gerektiği görüşünde ısrar ettiği ifade edildi.

Batı medyasına konuşan ABD’li bir yetkili, Trump’ın danışmanlarıyla yaptığı toplantı sonrasında, “İran’ın teklifini olumsuz değerlendirdiğini” aktardı. Beyaz Saray Sözcüsü Olivia Wales ise “ABD’nin basın üzerinden müzakere yapmayacağını ve yönetimin kırmızı çizgiler konusunda net olduğunu” söyledi.

ABD ile İran arasında yürütülen dolaylı görüşmelerde ilerleme sağlanamazken, ABD Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner’in geçen hafta İslamabad’a yapması planlanan ziyaretin iptal edilmesi de sürecin duraksadığına işaret etti.

İran’ın aşamalı planı ve “hizmet bedeli” talebi

Batı medyasına bilgi veren İranlı yetkililere göre Tahran’ın önerisi sürecin aşamalı ilerlemesini öngörüyor. İlk aşamada savaşın sona ermesi ve ABD’nin saldırmayacağına dair garanti verilmesi isteniyor. Ardından deniz ablukasının kaldırılması ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması hedeflenirken, nükleer program ve diğer başlıkların daha sonraki aşamada ele alınması planlanıyor. İran ayrıca, uranyum zenginleştirme hakkının tanınmasını talep ediyor.

Öneride Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığına ilişkin düzenlemelerin ayrı bir başlık olarak ele alınması öngörülürken, Tahran’ın gemilerden “hizmet bedeli” alınmasını gündeme getirdiği belirtildi. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ise uluslararası geçişlerde böyle bir ücretin yasal dayanağı bulunmadığını açıkladı.

Uydu verileri ve gemi takip analizlerine göre, çatışmalar ve kısıtlamalar nedeniyle İran petrol taşımacılığında ciddi düşüş yaşandı. Petrol fiyatlarında artış görülürken, Uluslararası Para Fonu (IMF) İran ekonomisinin bu yıl yüzde 6,1 daralacağını ve ülkede enflasyonun yaklaşık yüzde 70 seviyesine ulaştığını bildirdi.

Arakçi ve Putin görüşmesi

Öte yandan, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi‘nin hafta içinde İslamabad ve Umman’da temaslarda bulunduğu, ardından Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüştüğü bildirildi. Putin’in görüşmede “bölgedeki tüm tarafların çıkarlarının korunması gerektiğini” vurguladığı, Arakçi’nin ise İran’ın gücüne ilişkin değerlendirmelerde bulunduğu aktarıldı. (ANKA)