ABD Temyiz Mahkemesi, İran yaptırımları davasında Halkbank’ı yargılayabileceğine hükmetti

ABD 2. Temyiz Mahkemesi, 3’e 0 ile aldığı kararda, devlete ait yabancı şirketlerin ticari, hükümet dışı faaliyetlerle ilgili ABD kovuşturmalarından kesinlikle muaf tutulmaları için asırlık ortak hukuk prensipleri kapsamında hiçbir destek bulamadığına hükmetti.

Temyiz Mahkemesi Yargıcı Joseph Bianco, yürütme organının ABD Adalet Bakanlığı‘nın Halkbank‘ı kovuşturabileceği tarafındaki kararına hürmet duyulması gerektiğini söyledi.

Bianco açıklamasında ayrıyeten, “Daha evvelki kimi davalarda devlete ait şirketlere hükümet faaliyetleri nedeniyle dokunulmazlık tanınmış olsa da, genel hukuk buna benzer şirketlerin ticari faaliyetleri nedeniyle kovuşturulmasına bağımsız bir pürüz getirmemektedir” cümlesini kaydetti.

2019’dan beri devam eden süreç

Temyiz Mahkemesi heyeti, ABD Yüksek Mahkemesi’nin Nisan 2023 tarihli ilgili kararının akabinde davayı ikinci sefer değerlendiriyordu. ABD savcıları 2019 yılında Halkbank’ı İran, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri‘nde yaptırımlardan kaçınmak için para servis sağlayıcıları ve paravan şirketler kullandığı teziyle suçlamıştı.

Savcılar, Halkbank‘ın İran’ın 20 milyar dolarlık kısıtlı fonları gizlice transfer etmesine yardımcı olduğunu, petrol gelirlerini İran’ın çıkarlarına yarar sağlamak için altın ve nakde dönüştürdüğünü ve petrol gelirlerinin transferlerini haklı çıkarmak için uydurma besin sevkiyatlarını belgelediğini iddia etmişti.

Ne olmuştu?

2021 yılında Temyiz Mahkemesi, Halkbank’ın 1976 tarihli federal Yabancı Hâkim Dokunulmazlıklar Yasası kapsamında yargılanabileceği sonucuna varmıştı. Yüksek Mahkeme daha sonra, Kongre’nin yabancı ülkeleri ve onların araçlarını tüzel sorumluluktan muhafaza isteğinin ceza davalarını kapsamadığını kabul etmiş fakat 7-2’lik bir kararla Yüksek Mahkeme, 2. Daire’nin genel hukuk dokunulmazlığının Halkbank’ı koruyup korumadığını daha kapsamlı bir şekilde incelemesi gerektiğini dile getirmişti.