ABD’de bir mahkeme dondurulmuş embriyoların ‘çocuk’ sayılması gerektiğine hükmetti

Alabama Yüksek Mahkemesinin bu kararı, eyaletteki çok sayıda kliniğin, “In Vitro Fertilizasyon (IVF)” olarak bilinen tüp bebek formülü tedavisini durdurmasına yol açtı.

Tıp uzmanları ve üreme tedavilerini savunan gruplar, kararın Alabama ve öbür eyaletlerde tüp bebek tedavisi açısından olumsuz sonuçlar oluşturabileceği ihtarında bulundu. Birtakım kürtaj aksisi gruplar ise söylediği söz edilen embriyoların yasal açıdan daha fazla korunması gerektiğini savundu.

Mahkeme kararının, IVF’ye yönelik herhangi bir yasaklama ya da kısıtlama getirmemesine rağmen embriyonun “çocuk” sayılması nedeniyle, kliniklerin embriyoları kullanma ve saklama formülleri konusunda uzmanlar arasında baş karışıklığı oluştuğu belirtildi.

Alabama Üreme Hakları Merkezi siyaset yöneticisi Elisabeth Smith, “IVF embriyolarının tümü kullanılmıyor, kullanılması da mümkün değil. Embriyolara yasal kişilik kazandıran bir yasanın çıkarılması, birçok insanın ailelerini kurmak için güvendiği bir bilim olan IVF’nin kullanımı açısından feci sonuçlara yol açabilir” açıklamasını yaptı.

Alabama Tabipler Birliği ise açıklamasında, “Bu karar tüm Alabamalıları etkiliyor ve aile kurmak isteyenler için doğurganlık seçenekleri sınırlı hale geldiğinden muhtemelen daha az bebek yani çocuk, torun ile amca, hala, dayı, teyze kızı ya da oğlunun doğmasına yol açacak.” sözlerine yer verdi.

ABD yönetimi karara karşı

ABD yönetimi ise Alabama kararını “Yüksek Mahkeme Roe v. Wade içtihadından döndüğünde ve siyasetçilerin, ailelerin alabileceği en ferdî kararlardan kimilerini dikte etmesinin önünü açtığında beklediğimiz tipten bir kaos” olarak nitelendirdi.

Alabama Yüksek Mahkemesinin kararının sadece eyalet içinde geçerli olmasına rağmen uzmanlar, diğer eyaletlerde de donmuş embriyoların “çocuk” ya da “insan” olarak kabul edilmesi gerektiğine ilişkin yasal teşebbüsler ya da davalar görülebileceğini vurguluyor.

Olay nasıl gelişti

Karar, 2020’de bir doğurganlık kliniğinde embriyoları kazaen kaybedilen 3 çiftin açtığı dava sonucunda alındı.

Davaya göre, bir hasta, embriyoların saklandığı yere girmiş, onları eline almış ve kazara düşürmüştü. Düşen embriyolar kaybedilmişti.

Çiftler, eyaletin “Küçüğün Kazara Öldürülmesi Yasası”na dayanarak Üreme Tıbbı Merkezi ve Gezici Revir Derneğine dava açmıştı.

Bu yasa, anne karnındaki fetüsleri kapsıyor lakin IVF ile elde edilen embriyoları kapsamıyor.

Bir alt mahkeme, embriyoların kişi ya da çocuk olarak nitelendirilemeyeceğine ve haksız vefat davasının durdurulmasına karar vermişti.

Çiftler kararı temyiz etmişti.

ABD Yüksek Mahkemesi 2022’de kürtaj tersi karar aldı

ABD Yüksek Mahkemesi, 24 Haziran 2022’de ülke çapında kürtaj hakkını iptal etmiş ve eyaletlerin bu hususta kendi maddelerini yapmalarının kapısını açmıştı.

Kararın akabinde Demokratların yasama organında çoğunlukta olduğu eyaletlerde kürtaj serbest kalmaya devam ederken, Cumhuriyetçilerin eyaletlerinde yasaklanmıştı.

Alabama’da hamileliğin her aşamasında kürtaj tamamen yasaklanmış durumda bulunuyor.