Afrikalı uzman: Rusya ile Afrika arasında direkt lojistik koridorları açılmalı

Batı Afrika Gübre Üreticileri Birliği Yöneticiler Kurulu üyesi Malick Niang, Rusya ile Afrika arasında direkt lojistik koridorları açılması gerektiğini belirtti. İranlı uzman Modabber de, Batı’nın Afrika’daki kıtlığı kendi çıkarları için kullandığını söyledi.

Rusya’nın 6 Afrika ülkesine vaat ettiği 200 bin ton tahıl sevkiyatı kapsamında Somali’ye 25 bin buğday göndermesini Sputnik’e değerlendiren Niang, “Sayın Vladimir Putin’in sözünü tuttuğunu görüyoruz ve bu, bilhassa bölgesel seviyede, hatta global seviyede çok takdir ediliyor. Yükümlülüklerine uyan emniyetli bir ortağımız var. (Rusya’dan tahıl alması gereken) Diğer ülkeler hakkında da haber bekliyoruz ve Somali benzeri diğer tüm ülkelerin de bundan faydalanacağından kuşkumuz yok. Bu çok çok önemli bir yardım” dedi.

Rusya ile Afrika ülkeleri arasındaki ilgilerin araştırma, bilim ve eğitim alanlarında çok daha ileri gitmesi gerektiğine inandıklarını söyleyen Niang, “Paylaşacak çok şeyimiz var, çünkü Rusya dünyanın en büyük ülkesi, bu nedenle geniş toprakları yönetme alanında eksiksiz bilgiye sahip, birçok bilim alanında ileri seviyede bilgiye sahip. Bu, tüm taraflar için karşılıklı fayda sağlayan bir işbirliği olsun” sözlerini kullandı.

Niang, Rusya ile Afrika arasında direkt bağlar kurulması ve Rusya ile Batı Afrika, Afrika’nın ortası, güneyi ve doğusu arasında direkt lojistik koridorları geliştirilmesi gerektiğini de vurguladı.

‘Batı, Afrika’daki besin kıtlığını kendi siyasi emelleri için kullanıyor’

Diğer taraftan İranlı uluslararası ilişkiler uzmanı Ruholla Modabber, Rusya Afrika’ya tahıl sevkiyatlarıyla yardım eli uzatırken Batı’nın ise Afrika’daki besin kıtlığını kendi siyasi hedefleri için kullandığının altını çizdi.

Modabber, “Ukrayna, tahıl muahedesini Karadeniz’de istikrarsızlık yaratmak için kullandı. Bu bağlamda, Rusya’nın tahıl muahedesinden öncelikle Batı tarafının yoksul ülkelere, bilhassa de Afrika ülkelerine tahıl tedarik etme yükümlülüklerini yerine getirememesi nedeniyle çekildiğini anlamak önemlidir” diye konuştu.

Rusya’nın inisiyatifinin Afrika’da açlıkla mücadeleye yönelik olduğuna dikkat çeken Modabber, “Batı ve ABD ise bu sorunu Ukrayna’daki çatışma kapsamında uluslararası toplum üzerindeki baskıyı artırmak için kullanma niyetinde” değerlendirmesinde bulundu.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 27-28 Temmuz’da St. Petersburg’da yapılan 2. Rusya-Afrika Zirvesi ve Ekonomi Forumu’nda 6 Afrika ülkesine tamamen bedelsiz tahıl sevkiyatı gerçekleştirme söylediği söz vermişti.

Kasım ortasında toplamda 50 bin ton tahıl taşıyan 2 gemi, Somali ve Burkina Faso’ya Rus buğdayı ulaştırmak üzere yola çıkmıştı. Gemilerden biri perşembe günü Somali’ye ulaşmıştı.

Tahıl muahedesinin geçmişi

Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması, Rusya, Ukrayna, Türkiye ve Birleşmiş Milletler (BM) arasında 22 Temmuz 2022’de İstanbul’da imzalanan muahededir.

Anlaşma, Rusya’nın besin ihracatına yönelik Batı kısıtlamalarının kaldırılması şartıyla, Ukrayna limanlarından tarım ürünlerinin Karadeniz üzerinden ihracatı için inançlı bir koridor oluşturulmasını öngörüyordu. Türkiye ve BM temsilcileri, tahıl gemilerinde silah ve mühimmat taşınmamasını sağlama yükümlülüğünü üstlendi.

Anlaşmanın mühleti, otomatik uzatma olasılığıyla birlikte 120 gün (22 Temmuz’dan 19 Kasım 2022’ye kadar) olarak belli oldu. Kasım ayında anlaşma 120 gün daha uzatıldı. Daha sonra 60’ar gün olarak iki defa daha uzatıldı. Rusya Dışişleri Bakanlığı, uzatma müddetinin kısaltılmasını, mutabakatın Rusya ihracatına ilişkin ikinci kısmının uygulanmaması ile açıklamıştı.

24 Ağustos 2022’de Rusya’nın BM Daimi Temsilcisi Vasiliy Nebenzya, BM Güvenlik Kurulu toplantısında, besin mutabakatı kapsamında Ukrayna’dan ayrılan 34 besin gemisinden sırf birinin Afrika’ya gittiğini, bunun BM’nin tahıl ihtiyacı olan ülkelerdeki açlıkla mücadele için başlangıçta belirttiği maksatlara uymadığını dile getirmişti.

20 Mart 2023’te düzenlenen Uluslararası ‘Çok Kutuplu Dünyada Rusya-Afrika’ Parlamento Konferansı’nda Vladimir Putin, Karadeniz Tahıl Muahedesinin yeniden uzatılması konusunda mutabakat olmaması halinde Rusya’nın en yoksul Afrika ülkelerine bedelsiz tahıl göndereceğini söylemişti.

17 Temmuz 2023’te Rusya Dışişleri Bakanlığı, tahıl muahedesi çerçevesindeki yüklerin yüzde 70’inin AB dahil olmak üzere yüksek ve üst orta gelir seviyesine sahip ülkelere gönderildiğini, Etiyopya, Yemen, Afganistan, Sudan ve Somali benzeri en yoksul ülkelere düşen hissenin yüzde 3’ten az olduğunu açıklamıştı.

17 Temmuz 2023’te Rusya, Ukrayna tarafına tahıl muahedesinin uzatılmasına karşı olduğunu resmi olarak bildirdi. Muahedenin geçerliliği 18 Temmuz 2023’te sona erdi.

27 Temmuz 2023’te Rusya’nın St. Petersburg kentinde düzenlenen Rusya-Afrika Ekonomik ve İnsani Forumu’nda Vladimir Putin, birkaç ay içinde Rusya’nın Afrika’nın en yoksul ülkelerine 25-50 bin ton tahılı bedelsiz olarak göndereceğini söylemişti.

17 Kasım 2023’te Rusya Tarım Bakanı Dmitriy Patruşev, Uluslararası Rusya Stant ve Forumu’nda Rusya’nın 2023 yılı sonuna kadar Afrika’ya 200 bin tona kadar Rus buğdayını bedelsiz tedarik edeceğini duyurmuştu.

30 Kasım 2023’te Rusya’dan yola çıkan 25 bin ton buğdayı taşıyan gemi Somali’nin başşehri Mogadişu’ya ulaştı.