AKP’de iki aşamalı anayasa değişikliği planı: Önce başörtüsü teklifi Meclis’e gelecek

Cumhur ittifakı ortakları Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) ile Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) başörtüsüne ilişkin anayasa değişikliği teklifini raftan indirmeye hazırlanıyor

Siyaset

22.06.2023 14:24

A⁺

A^-

Ayşe Sayın

Geçen dönem muhalefetin destek vermemesi üzerine komisyon evresi tamamlanıp genel kurulda görüşülemeyen teklifin Meclis’in yeni yasama yılının başlayacağı Ekim ayından sonra yeniden TBMM’ye sunulması planlanıyor.

Yerel seçimlerden önce başörtüsü düzenlemesini Meclis’e getirmeyi planlayan AKP ve MHP’nin bir sonraki maksadı ise muhalefeti “yeni anayasa” masasına oturtmak.

Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, Meclis’in yeni döneminde yaptığı ilk grup toplantısında “yeni yasama döneminde başörtüsü sorununu anayasayla teminat altına alalım” daveti yaptı.

Erdoğan, seçimler öncesinde gündeme gelen lakin tekliflerinin dikkate alınmaması üzerine anayasa değişikliğine destek vermeme kararı alan muhalefete de “Ama dürüst olmazsanız yalnızca grup toplantısı salonunda değil 780 bin kilometrekarelik vatan toprağında sizi milletimize bangır bangır anlatacağım,” sözleriyle yüklendi.

AKP ve MHP’nin seçimler öncesi Meclis’e sunduğu iki maddelik anayasa değişikliği, başörtüsüne anayasal garantinin yanı sıra aileyi “kadın ve erkeğin evlenmesi” ile kurulabileceğini karara bağlıyor.

Erdoğan’ın son anayasa çıkışı, yerel seçim kampanyasında muhalefeti başörtüsü ve LGBTİ bireyleri hedef alan aile düzenlemesi üzerinden hedef alacağı mesajı olarak yorumlanıyor.

Seçim sürecinde de Erdoğan ve AKP sözcüleri sık sık muhalefeti “LGBTİ’ci olmakla” eleştirmişti.

İki basamaklı plan

AKP’de anayasa değişikliği için iki etaplı plan yapılıyor.

İlk kademede başörtüsüne ilişkin anayasa değişikliğinin Ekim ayından sonra Meclis gündemine getirilmesi planlanıyor.

AKP ve MHP’nin seçim vaatleri arasında yer alan “yeni sivil anayasa” için ise daha geniş bir zaman aralığı öngörülüyor ve bunun için 2012’de uygulanan siyasi partilerin eşit temsille yer aldığı “anayasa uzlaşma komisyonu”i bir uzlaşma yeri arayışının gündeme gelebileceği belirtiliyor.

Komisyon evresi tamamlanan iki maddelik anayasa değişikliği, Meclis’in seçimlerle yenilenmesi nedeniyle kadük olmuştu.

AKP ve MHP’nin, başörtüsü ve aileye ilişkin bu teklifi, yeni ittifak ortaklarının da imzasıyla yeniden Meclis’e sunması bekleniyor.

Eksik sayıyı tamamlama hedefi

Meclis’te 323 sandalyeye sahip olan Cumhur İttifakı ortağı partilerin sayısı anayasa değişikliği yapmaya yetmiyor.

İktidar kanadı, 14 Mayıs seçimlerinden sonra parlamentodaki “milliyetçi-muhafazakâr” tartının artması nedeniyle anayasa değişikliği için daha uygun bir yer olduğunu düşünüyor.

Geçen dönem Saadet Partisi’nin anayasa değişikliğine destek vermeme kararına rağmen o dönem partinin Meclis’teki tek milletvekili olan Abdulkadir Karaduman’ın anayasa değişikliğine destek verdiğine işaret ediliyor.

Yeni devirde de Saadet Partisi’nin yanı sıra Meclis’e yeni giren ve grup kurma arayışını sürdüren Gelecek Partisi ve DEVA Partisi’nin başörtüsüne ilişkin anayasa değişikliğine destek verebileceği hesabı yapılıyor.

AKP bu değişiklik için kalan az sayıdaki milletvekili takviyesi konusunda ise İYİ Parti’yi işaret ediyor.

İYİ Parti geçen dönem anayasa değişikliği görüşmelerinde kendi tekliflerinin dikkate alınması şartıyla destek verme eğilimindeydi.

Ancak CHP ile o dönem Altılı Masa’da yer alan İYİ Parti son anda tekliflerin dikkate alınmamasına tepki göstererek değişikliğe destek vermeme kararı almıştı.

İktidar kanadı seçim sonrasında “ittifak dağıldı” açıklamaları yapan ve CHP’yle daha aralıklı olacağı düşünülen İYİ Parti’nin de dayanağıyla değişikliğin parlamentodan geçmesini artık daha imkanlı görüyor.

Muhalefetin anayasa değişikliğine destek vermemesi halinde ise seçimler öncesinde bir kere daha “halka şikâyet” kozunu kullanma hesabı yapıyor.

“Sivil anayasa için 60 maddelik müktesebat esas alınabilir”

AKP ve MHP’nin anayasa değişikliği gayesinin ikinci kademesini ise “yeni sivil anayasa” amacı oluşturuyor.

AKP kurmayları baştan sona yenilenmiş bir anayasa için Meclis’te geniş bir uzlaşmanın mecburî olduğuna dikkat çekiyor ve bunun için de yeni bir sistem gündeme gelebileceğini ifade ediyorlar.

2011’de tüm siyasi partilerin eşit temsiliyle oluşturulan anayasa uzlaşma kurulunda 60 madde üzerinde uzlaşıldığı anımsatılarak, yeni anayasa için bu çalışmanın temel alınabileceği ifade ediliyor.

İktidar kanadında ayrıyeten MHP’nin geçen dönem AKP’ye ilettiği 100 maddelik anayasa değişikliği teklifiyle Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın AKP’nin bu mevzuda yaptığı çalışmaların güncellenerek gündeme getirilebileceğine dikkat çekiliyor.

AKP Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu da geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada öncelikli gündemlerinin yeni sivil bir anayasa olacağını ifade etmişti.

Akbaşoğlu, 2011-2012’de yapılan anayasa değişikliği çalışmalarında uzlaşılan unsurlara dikkat çekerek bunların temel alınabileceğine işaret etmişti:

“Öncelikli olarak adabın, metodun belirlenmesi gerekmektedir. Daha önce bir deneyim var. 2011 yılında bütün partiler bir komisyon kurmak ve üye vermek suretiyle, muhakkak evrelerde bir araya gelmek suretiyle, toplumun farklı bölümleriyle bir araya gelmek suretiyle, TBMM’de bir komisyon kurdu.

“Burada oluşan bir müktesebat var. Büyük bir birikim var. Geçmişte 82 Anayasası’nda yapılan çalışmalarda 60’a yakın unsurda bütün partilerin uzlaşısı söz konusuydu.

“Hem geçmişte yapılan çalışmaları irdeleyip, onu da baz alıp bunun üzerinden ya da partilerin yaklaşımları çerçevesinde oluşabilecek farklı bir metotla hep birlikte tekrar toplumun beklentisi olan yeni bir anayasanın milletimize kazandırılması talebi ve telaffuzunu ete kemiğe büründüreceğiz.”

Muhalefet ne yapacak?

İktidar kanadından gelen anayasa değişikliği teklifleri konusunda ise muhalefette şimdiden hal almama eğilimi var.

İktidarın başörtüsü ve aile düzenlemesini “seçim kozu” olarak kullanabileceğini düşünen muhalefet partilerinin yaklaşımı, “Önce tekliflerini ortaya koysunlar, konseylerimizde değerlendiririz” şeklinde.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin HDP’ye hazine yardımının kesilmesini reddeden Anayasa Mahkemesi’ne yönelik sözlerini anımsatan birtakım CHP kurmayları da “Bu anlayışla nasıl Anayasa masasına oturalım?” diyor.