Alman ordusunda yakında imamlar görev yapacak

Christoph Strack

Alman ordusundaki (Bundeswehr) Müslüman askerler uzun yıllardır Hristiyan ve Yahudi meslektaşlarının sahip olduğu manevi destek alma hakkından mahrum. Politik olarak imkânsız olarak görülen bu uygulamanın değişmesi için Savunma Bakanlığı harekete geçti.

DW’ye konuşan Savunma Bakanlığından bir sözcü Mart ayının ortasından bu yana Bakanlıkta bir uzmanın Alman ordusundaki Müslümanlar için somut bir manevi hizmet modeli geliştirdiğini ve bunun hayata geçirilmesine eşlik edeceği bilgisini verdi. Bu adım aynı vakitte Hristiyan ve Musevilere yönelik manevi destek imkanlarını genişletmeyi amaçlıyor.

Alman ordusundaki Müslüman askerlere manevi hizmet verilmesi Alman siyasetçiler tarafından da dile getiriliyordu.

Müslüman askerlere manevi destek çağrısı

Alman askerlerinin meselelerini ve muhtaçlıklarını dile getirmekle görevli Alman Federal Meclisinin Alman Ordusundan Sorumlu Üyesi Eva Högl Mart ayı ortasında sunduğu üç yıllık raporda, Müslüman askerlere imam hizmeti sağlanması davetinde bulundu.

Almanya’da, Savunma Bakanlığı hangi siyasi partinin elinde olursa olsun husus Müslüman askerlere manevi destek hizmetine gelince bugüne kadar hep benzeyensiyasi telaffuz savunuldu. Bunun mümkün olmayacağı, bu bahis ile ilgili iş birliği yapılabilecek, tüm Müslümanları temsil eden bir kurumun olmadığı ifade edildi.

Ancak Sosyal Demokrat Partili (SPD) Högl, Savunma Bakanlığının bu telaffuzunu kabul etmiyor. Högl’e göre İslam inancına mensup askerler için diğer dinlerle eşit ölçüde yetkilendirilmiş bir askeri imamın bulunmaması “son derece yetersiz” bir durum. Högl, Savunma Bakanlığından nitelikli işçi tarafından mukaveleye dayalı olarak sağlanacak bu hizmetin süratlice başlatılmasını talep etti.

Högl, bu talebinde 6 Şubat 2023’te Türkiye’de meydana gelen zelzelelerin akabinde Alman ordusunun Türkiye’nin güneydoğusunda birkaç hafta süren yardım misyonunu hatırlattı.

Deprem sonrasında Türkiye’de görev yapanlar arasında Müslüman askerler de vardı. Bu askerlere manevi destek ise Müslüman olmayan iki askeri papaz tarafından sağlanmıştı. Högl, Müslüman askerlerin dini uygulamalar söylediği söz edilen olduğunda kendilerini terk edilmiş hissettiklerine dair geri bildirimler aldığını söyledi.

Alman ordusunda 3 bin Müslüman asker

DW’nin sorusuna cevap veren Alman Savunma Bakanlığı sözcüsü, 2023 tarihli bir araştırmaya göre Alman ordusunda 3 bin civarında Müslüman asker bulunduğu ifade etti.

Alman ordusu içerisindeki Müslüman askerlere yönelik manevi destek ihtiyacı ilk olarak bundan yaklaşık 25 yıl önce Alman ordusunun iç eğitim kurumu olan Liderlik Kültürü Merkezi’nin “Bundeswehr’deki Müslümanlar” başlıklı makalesiyle dillendirilmişti. Ordu içerisinde imam görevlendirilmesi gerektiğine yönelik davetler on yılı aşkın müddettir devam ediyor.

Ordu içinde diğer dini cemaatlere hizmet veren askeri papazlar da Müslüman askerlere dini hizmet sunulması gerektiğini savunuyor. DW’ye konuşan Protestan Piskopos Bernhard Felmberg, manevi destek ihtiyacı duyan askerlerin hem kendisine hem de diğer Protestan askeri din adamlarına başvurduklarını söylüyor. Felmberg, bu türlü bir ihtiyaç olduğunun kabul edilmesi gerektiğini belirtiyor.

Manevi dayanağın askerler açısından da anayasadaki din özgürlüğü hakkını garanti altına alacağını söyleyen Felmberg, “Bundeswehr’de giderek artan sayıda Müslüman hizmet veriyor. Bu askerlere kendi dinlerinde manevi destek seçeneğinin verilmesini açıkça destekliyorum” diyor.

Hem Katolik hem de Yahudi askeri din adamları da geçen aylarda benzeyengörüşleri dile getirmişlerdi.

Müslüman askerlere orduda manevi destek sağlayan ülkeler arasında ABD, Kanada, Fransa, Hollanda, İsviçre, Avusturya ve Norveç yer alıyor. Bu ülkelerin birçoklarının ordusunda askerî imam bulunuyor. Fakat tüm İslami mezhepleri temsil edecek çatı bir kuruluş bulunmadığı için Almanya’da devlet bunun için gerekli olan düzenlemeyi yapamıyor.

Ordudaki Musevilere yönelik manevi dayanağın uygulamaya koyulması Almanya’daki Yahudiliğin çeşitli mezhepleri ismine konuşabilen esaslı bir kurum olan Museviler Merkez Kurulu ile yapılan bir iş birliği sayesinde 2019 yılında mümkün oldu. Alman ordusunda 500 kadar Yahudi asker olduğu tahmin ediliyor.

Koalisyon partilerinden hükümete çağrı

Mevcut koalisyon hükümetini oluşturan Sosyal Demokrat Parti (SPD), Yeşiller ve Hür Demokrat Parti’den (FDP) milletvekilleri de Alman ordusundaki Müslüman askerlere manevi destek verilmesi gerektiğini savunuyor.

FDP Grup Başkan Yardımcısı Konstantin Kuhle, SPD’li Meclis Başkan Yardımcısı Aydan Özoğuz ve Yeşiller partisinden Filiz Polat Mayıs 2023’te Alman hükümetinden orduda imam görevlendirilmesini talep etti. Açık bir mektup yazan üç milletvekili, bu türlü bir dayanağın öncelikli olarak ele alınması gerektiğini savunarak, hükümete askerlere yönelik manevi destek hizmetini başlatma davetinde bulundu. Mektupta, Osnabrück kentinde imam adaylarına yönelik bir eğitim kurumu olan İslam Koleji’nin (Islamkolleg) ilk mezunları verdiğine dikkat çekildi.

DW’nin edindiği bilgilere göre Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, yaklaşık iki ay sonra davete karşılık vererek bu hususun kendisi için özel bir değer taşıdığını ve sonuç olarak manevi destek için çalışmalara başlanmasını onayladığını bildirdi. Bunun mevcut yasama döneminde gerçekleşmesi gerektiğini belirten Pistorius Savunma Bakanlığının İslam Koleji ile temas halinde olduğunu söyledi.

2019’un sonunda kurulan İslam Koleji, Almanya’da imamların ve diğer din vazifelilerinin eğitim alabileceği tek yer değil. Lakin İslam Koleji, projenin içerisinde yer alan aktörler ve akademik kontakları sebebiyle siyasette umut ve beklenti yaratmış durumda.

Uçar: Müslüman askerler ikinci ya da üçüncü sınıf değil

DW’ye konuşan İslam Koleji Yöneticisi Bülent Uçar, “Yıllardır Müslüman askeri imam olmasını istiyorduk” diyor. Yahudi askerlere yönelik manevi dayanağın yaygınlaştığına dikkat çeken ilahiyat uzmanı Uçar, Müslümanlar açısından da “eşit ya dapersonel ve destek sağlanmasını” istediğini belirtiyor.

Bu mevzunun yakın vakitte netliğe ulaşması gerektiğini vurgulayan Uçar, Alman ordusundaki Müslümanların “ikinci ya da üçüncü sınıf askerler olmadığına” işaret ediyor. Uçar, devletin manevi hizmeti sağlaması gerektiğini de sözlerine ekliyor.