Almanya’nın 10 maddelik düzensiz göçle mücadele planında neler var, hükümet niçin eleştiriliyor?

Almanya’nın 10 maddelik sistemsiz göçle mücadele planında neler var, hükümet niye eleştiriliyor?

10.11.2023 00:40

A⁺

A^-

Almanya Başbakanı Olaf Scholz’un 10 maddelik sistemsiz göçle mücadele planı, siyaset sahnesinde tartışmaları beraberinde getirirken, insan hakları örgütlerinin de yansısına yol açtı.

İltica müracaatları reddedilenlerin ülkelerine daha süratli geri gönderilmesini öngören plan, göç siyasetinde daha katı tedbirleri, sığınmacıların yararlandıkları imkanların kısıtlanmasını beraberinde getirecek.

Scholz’un planında, sistemsiz göçmenlerin geldikleri ülkelerle göç mutabakatlarının imzalanması öngörülürken, iltica müracaatlarının Avrupa Birliği (AB) dışındaki üçüncü ülkelerde yahut transit ülkelerde incelenmesi önerisi de gündeme alınıyor.

Almanya’da bir numaralı gündem

Göçmen tersi aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) Partisi’nin oy oranlarını artırarak ülkedeki ikinci büyük parti pozisyonuna gelmesi, son eyalet seçimlerinde Scholz ve koalisyon ortaklarının önemli oy kaybı yaşaması, hükümet üzerinde baskıyı daha da artırdı.

Sonunda Sosyal Demokrat Parti (SDP) , Yeşiller Partisi ve liberal Hür Demokrat Parti’den (FDP) oluşan koalisyon hükümeti, hafta başında eyaletlerin başbakanlarıyla müzakere masasına oturdu. Taraflar, 17 saat süren ve çetin pazarlıklara sahne olduğu belirtilen müzakereler sonunda, 10 hususun yer aldığı, 17 sayfalık bir yol haritası üzerinde mutabık kaldı.

Başbakan Scholz: Tarihi bir an yaşıyoruz

Kararları, Başbakan Olaf Scholz, Pazartesi gününü Salı’ya bağlayan gece saat 02.47’de kameralar karşısına geçerek, “Tarihi bir an yaşıyoruz” sözleriyle duyurdu.

Scholz, sistemsiz göçün Almanya’yı “inkar edilemeyecek büyüklükte bir sınamayla” karşı karşıya getirdiğini, buna karşı yeni ve kararlı adımlar atacaklarını açıkladı.

Başbakan, sistemsiz göçü “geri püskürtmek” için eyalet başbakanlarıyla, devletin tüm kademelerinde eşgüdüm halinde atılacak adımları kararlaştırdıklarını söyledi.

‘Ruanda modeli’ de artık masada

10 maddelik yol haritasının, hararetli tartışmalara yol açan kısmını, “Avrupa dış hudutlarının korunması ve adil paylaşım” başlıklı ilk unsuru oluşturuyor.

Bu hususta hükümet, bundan sonra iltica başvuralarının AB dışında üçüncü ülkelerde yahut transit ülkelerde yapılıp yapılamayacağına dair gerekli incelemeyi yapma vaadinde bulunuyor. Bu hususta, Cenevre Mülteci Kontratı ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne uygunluğun araştırılacağı belirtiliyor.

Muhafazakarların iktidarda olduğu kimi eyaletler, göçmenlerin Almanya’da değil AB dışındaki üçüncü ülkelerde yahut transit ülkelerde oluşturulacak merkezlerde iltica müracaatlarını yapmalarını, yalnızca kabul edilenlerin ülkeye getirilmesini öneriyor.

Bazı siyasetçiler de, bu formülün yaşama geçirilmesi durumunda, göçmenlerin denizdeki tehlikeli geçişlerden vazgeçeceklerini, ölümlerin azalacağını savunuyor.

Ancak bilhassa Yeşiller Partisi’nden, bunun İngiltere’nin yasa dışı yollarla gelen sığınmacıların Ruanda’ya gönderilmesi ve iltica müracaatlarının da burada incelenmesi planını anımsattığına dikkat çekilerek, itirazlar yükseliyor.

Koalisyon içinde farklı sesler

Yeşiller Partisi’nin göç uzmanı Julian Pahlke, AB’ye gelen sığınmacıların iltica müracaatında bulunma hakları bulunduğunu ve bu incelemenin de AB’de yapılması gerektiğini dikkat çekti.

”Sığınmacıları geri çeviremeyiz ve onları üçüncü ülkelere gönderemeyiz” diyen Pahlke, bu türlü bir teklifin hem Alman hukukuna hem de uluslararası hukuk dışı olacağı ikazında bulundu.

Ancak koalisyonun liberal kanadı FDP, iltica müracaatlarının üçüncü ülkelerde uluslararası hukuka uygun bir şekilde yapılmasının mümkün olabileceğini, bu hususta formüllerin geliştirilebileceğini savunuyor.

Başbakan Scholz mevzuyu inceleyeceklerini belirtirken, diğer taraftan bu türlü bir öneriyi muhatap oldukları ülkelerin kabul edip etmeyeceklerinin de aslında bilinmeyen olduğuna işaret etti.

Scholz, “Sonunda bunu yapabilmeniz, bu işi sizinle yapmak isteyecek birini bulup bulamayacağınıza bağlı ve herkesin bildiği gibi bu o kadar kolay değil. Şu ana kadar Avrupa’da hiç kimse bu türlü bir mutabakatı hayata geçirmeyi başaramadı” dedi.

Başbakan, kamuoyunda bir çok teklifin tartışıldığına işaret etti, lakin AB hukuku yahut diğer yasal düzenlemelerle uyumlu olmayan tekliflerin uygulanmasının da pek mümkün olmayacağını kaydetti.

Göç planında Türkiye vurgusu

Salı sabahı açıklanan kararların dikkat alımlı bir diğer unsurunu de 2016 yılındaki AB-Türkiye Mülteci Mutabakatı’na da atıf yapılan kısım oluşturuyor.

“Menşe ülkelerle göç anlaşmaları” başlığını taşıyan kısımda, en büyük kasvetin sistemsiz göçmenlerin geldikleri ülkelerin kendi vatandaşlarını geri almayı reddetmeleri nedeniyle yaşandığına lakin bu ülkelerle yapılacak yeni göç muahedeleri ile bu durumun bilakis çevrilebileceğine dikkat çekiliyor.

Almanya’nın işgücü ve nitelikli eleman açığı nedeniyle bu ülkelere cazip tekliflerde bulunabileceği belirtiliyor. Bu ülkelerin Almanya’da iltica müracaatları reddedilmiş vatandaşlarını geri almaları durumunda, kendilerine yasal göç imkanları konusunda daha iyi ve cazip fırsatlar sunulabileceği kaydediliyor.

Hindistan ile bu yönde bir anlaşma imzalandığı, sistemsiz göçe kaynaklık eden diğer ülkelerle de aynı göç mutabakatlarının imzalanması konusunda üst seviyede uğraşların hızlandırılacağı ifade ediliyor.

Bu kısımda ayrıyeten Başbakan Scholz ve eyalet başbakanlarının AB-Türkiye Mülteci Mutabakatı’na büyük kıymet atfetmeye devam ettikleri vurgulanıyor, hükümetin bunun aktif bir şekilde sürdürülmesini ve uygulanmasını desteklemeye devam edeceği aktarılıyor.

Sosyal takviyeler sınırlandırılacak

Alman kamuoyunda uzun müddettir devam eden bir tartışma da ülkeye gelen sığınmacıların yararlanabildikleri sosyal haklar ve kendilerine yapılan sosyal ödemelerle ilgili.

Özellikle aşırı sağ ve muhafazakar partiler, bu yardımların Almanya’yı sistemsiz göçmenler için bir çekim merkezi haline getirdiğini iddia ederek, bunlarda kesintiye gidilmesi daveti yapıyordu.

Scholz’un açıkladığı son kararlar, bu yönde adım atılacağını gösteriyor. Bundan sonra sığınma müracaatında bulunanlara sosyal yardımların sınırlanması, nakit destek yerine lakin temel muhtaçlıklar için kullanılabilecek ödeme kartı uygulamasına geçilmesi planlanıyor.

Ayrıca 2024 yılı itibarıyla federal hükümet bütçesinden her bir sığınmacı için verilecek 7 bin 500 euro destek ile de eyaletlerin üzerindeki mali yük hafifletilmeye çalışılacak.

Hükümetin planındaki diğer tedbirler arasında, iltica müracaatlarının çok daha kısa bir sürede incelenerek karara bağlanması, dijitalleşme ve göç alandaki prosedürlerin hızlandırılması da bulunuyor.

İltica müracaatları reddedilenlerin ise daha süratli bir şekilde geldikleri ülkelere geri gönderilmesi için gerekli idari ve tüzel adımların da atılacağı belirtiliyor.

‘Hak mahrumiyeti ve tecridin tarihi anı’

Yayımlanan basın açıklamasında Scholz’ün kararları “tarihi an” sözleriyle duyurması, “Bu aslında, hak mahrumiyeti ve tecridin tarihi anıdır” sözleriyle eleştirildi. Bu kararlarla hala sığınmacıların karşı karşıya bulunduğu dışlanma, sınır dışı tehdidi ve tecrit siyasetlerinin daha da güçleneceği belirtildi.

Hükümetin iltica süreçlerini AB dışında yürütüp yürütülemeyeceğini inceleme vaadine de sert tepki gösteren PRO ASYL, Scholz hükümetinin bu türlü bir adım atması durumunda, “AB’deki aşırı sağcı sertlik yanlıların tarafına geçmiş olacağına” dikkat çekti.

Açıklamada, İngiltere’nin Ruanda formülü konusunda Temyiz Mahkemesin’nin kararına atıfta bulunularak, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin de buna aynı işbirliklerinin önemli insan hakları ihlallerine yol açabileceği konusunda ikazları bulunduğu kaydedildi.

‘Otokratlar meşrulaştırılıyor’

PRO ASYL, Alman hükümetinin AB-Türkiye Mülteci Mutabakatı’nı geliştirme maksadına de tepki gösterdi.

Son devirde Almanya’da en çok iltica müracaatında bulunanlar arasında Türkiye vatandaşlarının bulunduğuna dikkat çekilen açıklamada, “Bu cins bir işbirliğinin insan haklarına uygun olarak uygulanabileceğini düşünmek tehlikeli bir yanılsamadır. Bu müzakereler otokrat hükümetler ve baskıcı devletlerle yürütülmekte, bunlar Almanya yahut AB ile yapılan mutabakatlarla meşrulaştırılmaktadır” denildi.

Almanya hala AB ülkeleri arasında en çok sığınma müracaatının yapıldığı ülke pozisyonunda bulunuyor. Son aylarda ülkeye yasa dışı yollarla gelen sığınmacı sayısında da büyük artış görülüyor.

Hükümet, Eylül ayı sonunda iltica müracaatlarının geçen yılın aynı periyoduna göre yaklaşık yüzde 73 oranında arttığına dikkat çekiyor.

Federal Göçmen ve Mülteci Dairesi’nin (BAMF) paylaştığı son verilere göre Ocak ayından bu yana yapılan sığınma başvurusu 267 bin 384’e ulaştı. BAMF’ın verilerine göre bu yıl 83 bin müracaatla en çok iltica müracaatında bulunanlar Suriyeliler oldu. 45 bin müracaat ile Türk vatandaşları ikinci, 43 bin müracaat ile Afgan vatandaşları üçüncü sırada yer alıyor.

Yıl sonuna kadar Almanya’da iltica müracaatında bulanacakların sayısının 300 bini aşabileceği belirtiliyor.