BBC muhabirleri merak edilen soruları yanıtladı: “İsrail Gazze’yi ilhak edebilir mi?”

18.10.2023 13:00

A⁺

A^-

BBC’nin tecrübeli muhabirleri İsrail’in 7 Ekim’deki taarruzlardan sonra Hamas’a savaş ilan etmesinin akabinde yaşanan gelişmelerle ilgili okurlardan gelen soruları yanıtladı.

İsrail’in maksadı ne, Hamas buna karşı koyabilir mi?

İskoçya’dan Luciano Sisi’nin sorusuna İsrail’in güneyinden bildiren BBC Uluslararası İlişkiler Şef Muhabiri Lyse Doucet şu karşılığı verdi:

Geçmişteki savaşlarda İsrail’in gayesi, geniş yeraltı tünelleri ağı dahil olmak üzere İsrail’e roket atma kapasitesini yok etmek için “Hamas’ı sert bir şekilde vurmaktı.”

Bu sefer farklı. İsrail, “Hamas’ı yok etmeye” yemin etti. Örgütü artık IŞİD tamamen ortadan kaldırılması gereken bir grup olarak tanımlıyor.

İsrail, Hamas’ın altyapısını yok edecek, tünellerini çökertecek, komuta ve denetim ağlarını felce uğratacak askeri güce sahip.

Ancak İsrail’in Gazze’de kendisini neyin beklediğine dair ne kadar bilgi sahibi olduğu net değil. İsrail güvenliği hakkında şaşırtan derecede detaylı bir anlayışa sahip olduğu ortaya çıkan Hamas’ın askeri hünerleri İsraillileri şoka uğrattı.

İsrail’in zalimce olacağını bildiği karşılığıyla karşılaştığında Hamas’ın benzeyenderecede karmaşık bir hazırlık içinde olması olası.

IŞİD’den farklı olarak Hamas Filsitin toplumuyla iç içe var olan siyasi ve sosyal bir yapı.

Askeri bir atak Hamas’ın demir ve betonlarını yok edebilirfakat davaları için ölmeye hazır insanların şevklerini artıracaktır.

Üçüncü Dünya Savaşı başlayabilir mi?

İngiltere’nin Skelmersdale kentinden Craig Johnson’ın sorusu şu şekilde: “İran devam eden İsrail-Hamas çatışmasına müdahil olursa, ABD ve müttefiklerinin buna cevap vermesi beklenebilir mi? Bu durum nükleersiz bir üçüncü dünya savaşına yol açar mı?“

BBC’nin İsrail’in güneyinden bildiren deneyimli Uluslararası İlişkiler Muhabiri Jeremy Bowen bu soruya şu cevabı verdi:

ABD Başkanı Joe Biden, İran’ın yahut Lübnanlı müttefiği Hizbullah’ın müdahale olasılığıyla ilgili soruya karşılık verirken tarafları, “Müdahil olmayın” diyerek uyarmıştı.

Amerikalılar Akdeniz’in doğusuna uçak gemilerini konuşlandırarak İran’a uzak durması yönünde çok net bir mesaj verdi.

Bununla herhangi biri müdahale ederse yalnızca İsrail’i değil Amerikan ordusunu da hesaba katması gerektiğini söylüyorlar.

Orta Doğu’daki en çok önemli fay sınırlarından biri ABD ile İran ve bunların mütteffikleri ortasından geçiyor.

Her iki taraf da risklerin farkında. Soğuk savaştan sıcak savaşa dönerse Orta Doğu’da global değere sahip bir yangın başlatacaktır.

Birleşmiş Milletler ve diğer ülkeler neden müdahale etmiyor?

Londra’dan Sadul Hoque’un sorusu şu şekilde: “Eğer herkes İsrail’in sivilleri öldürdüğüne ve daha fazla kişiyi öldüreceğine ikna olduysa neden Birleşmiş Milletler (BM) ve diğer ülkeler duruma müdahale etmiyor?“

BBC Diplomasi Muhabiri James Landale şu karşılığı verdi:

Pek çok ülkenin İsrail’e hava taarruzlarını durdurması yönünde davette bulunmamasının temel nedeni, ülkenin Hamas tarafından hücuma uğradığını ve kendini savunma hakkına sahip olduğunu kabul etmeleri.

Kısıtlama davetinde bulundukları nokta, İsrail’in kendisini nasıl savunduğuyla ilgili.

İngiltere Başbakanı Rishi Sunak dün yaptığı açıklamada, İsrail Başbakanı’yla görüşmesinde “Sivillere karşı tesirini elimizden geldiğince en aza indirme muhtaçlığını dile getirdim” sözlerini kullandı.

BM de İsrail’i sivillerin öldürülmesinden kaçınmaya çağırdı.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres birkaç gün önce yaptığı açıklamada, “Uluslararası insani hukuk ve insan hakları hukuku hürmet görmeli ve desteklenmelidir; siviller korunmalı ve asla kalkan olarak kullanılmamalıdır” demişti.

İsrail, savaş uçaklarının ve toplarının Gazze’deki Hamas amaçlarını vurduğunda ısrar ediyor. Lakin bu akınlarda sahiden de çok sayıda sivil öldürülüyor ve yaralanıyor.

Filistinliler bunun İsrail’in hücumlarının aşırı ve ayrım gözetmeden gerçekleşmesinden kaynaklandığını söylüyor. İsrail ise asıl nedenin Hamas’ın sivilleri canlı kalkan olarak kullanması olduğunu savunuyor.

Hizbullah’ın Hamas’a göre askeri gücü ne seviyede?

Bir BBC okurunun, “Lübnan müdahil olursa Hizbullah’ın Hamas’a kıyasla ne kadar büyük bir gücü var?” sorusuna Lübnan’ın güneyinden bildiren BBC Muhabiri Hugo Bachega şu cevabı verdi:

Lübnan’da askeri, siyasi ve sosyal bir hareket olan Hizbullah, İsrail tarafından uzun müddettir Hamas’tan daha zorlu bir güç olarak görülüyor.

ABD merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’ne göre ağır silahları olan İran takviyeli kümenin elinde varsayımı 130 bin roket ve füze bulunuyor.

Bu cephaneliğin birçoklarını küçük, taşınabilir ve güdümsüz karadan karaya topçu roketleri oluşturuyor.

Ama diğer taraftan uçaksavar ve gemisavar füzelerin yanı sıra İsrail’in içini vurabilecek menzile sahip güdümlü füzeleri de olduğu tahmin ediliyor.

Bu, Hamas’ın sahip olduklarından çok daha karmaşık.

Hizbullah’ın lideri 100 bin savaşçıya sahip olduklarını iddia etse de bağımsız tahminlere göre militan sayısı 20 ile 50 bin arasında değişiyor.

Birçoğu iyi eğitimli, savaşta deneyimli ve Suriye iç savaşında tecrübe kazanmış durumda.

Mukayese için, İsrail’e göre Hamas’ın 30 bin savaşçısı var.

Savaştan sonra Gazze’ye ve beşerlerine ne olacak?

Gana’dan Joyce isimli okurun, “İsrail’in Gazze’deki kara işgali, bölgenin ilhakı mı, yoksa yalnızca Hamas’ı ortadan kaldırmaya yönelik bir savaş mı? Savaştan sonra Gazzelilerin barınması için yerleşim ünitesi inşa edilecek mi?” sorusunu BBC Diplomasi Muhabiri Paul Adams yanıtladı:

İsrail, sırf Hamas’ı ortadan kaldırmak istediğini söylüyor. Neredeyse 20 yıl önce çekildiği bir bölgeyi yeniden işgal etmek istediğini düşünmek için hiçbir neden yok.

İsrail’de birtakım aşırı sağcılar bunu isteyebilir1967’den 2005’e kadar süren işgal maliyetliydi ve tanınan de değildi.

İsrail, iki milyondan fazla dargın Filistinlinin günlük hayatının yönetimine yeniden soryunmak istemiyor.

Elbette İsrail’in Filistinlilere konutlarını terk etmeleri tarafındaki ikazları, kaçınılmaz olarak Gazze Şeridi’nde İsrail’in kapalı bir gündeminin olduğu ve bunun yüz binlerce Filistinlinin yaşadığı “Nakba”nın (“felaket”) tekrarı olabileceği yönünde dehşetler uyandırıyor.

1948’deki Nakba sırasında Filistinliler ya sürülmüş yahut İsrail güçlerinden kaçmak zorunda kalmıştı.

Çatışma sonrası tahlil ise şimdi epeyce uzak görünüyor.

İsrail ordusundan eski bir yetkili, ülkesinin, Körfez Devletleri ve uluslararası toplumun Gazze’yi yeniden inşa etmek için bir araya gelmesini umduğunu söyledi.

Batı Şeria merkezli Filistin İdaresi’nin Gazze’de tekrar göreve getirileceği konuşuluyor.

Filistin Yönetimi 2007’de Hamas’la yaşanan kısa ve kanlı çatışmanın akabinde Gazze’den ayrılmak zorunda kalmıştı.

Bugüne kadarki yıkıma bakılırsa Gazze’yi yeniden inşa etmek devasa bir süreç olacak.

Suudi Arabistan Gazze’ye yardım ediyor mu?

ABD’den Lili isimli okurun, “Suudi Arabistan neden Gazzelilere yardım etmiyor? “ sorusunu BBC’nin tecrübeli Güvenlik Muhabiri Frank Gardner yanıtladı:

Suudilerin bu teze şiddetle karşı çıkacağını düşünüyorum.

İsrail’in Gazze kuşatmasına son verilmesi, uluslararası insani hukuka hürmet duyulması, sivillerin hedef alınmasının ve Gazze’nin altyapısının tahrip edilmesinin durdurulması yönünde açıkça davette bulundular.

Suudi Arabistan da İsrail ile bağlantılarının normalleştirilmesine yönelik görüşmeleri askıya aldı.

Gazze’ye neden yardım göndermediklerini soruyorsanız, İsrail şimdi hiçbir yardımın geçişine izin vermiyor.

Refah sınır kapısının Mısır tarafında uzun bir yardım tırı konvoyu bekliyor.

Gazze’nin yeniden inşası başladığında Suudi Arabistan ve diğer Körfez Arap ülkelerinin finansman takviyesinde bulunacağını tahmin ediyorum.

Mısır neden sınır kapılarını kapalı tutuyor?

İngiltere’den Diana isimli okurun sorusu şu şekilde: “Müslümanlar İslam’da aile ve kardeşliğin değerinden bahsediyor. Pekala Mısır’daki Müslümanlar Gazze sonunun kapalı olmasını nasıl açıklıyor?”

BBC’nin İsrail’in güneyinden bildiren deneyimli Uluslararası İlişkiler Muhabiri Jeremy Bowen bu soruya şu karşılığı verdi:

İslam bir inanç ama bu, siyaset ve ulusal güvenlik bahislerinin çoğu zaman üstünde olduğu manasına gelmiyor.

Milyonlarca Mısırlı Müslüman’ın Gazzeli sivillerin acısını dindirmek istediğinden kuşkum yok.

Ancak Mısır hükümeti, çatışma olmadığı durumlarda bile Refah kapısından Gazze’ye düzenli geçişe izin vermiyordu.

Gazze 2007’de Hamas’ın denetimine geçtikten sonra Mısır İsrail’in Gazze kuşatmalarında hep küçük ortağı oldu.

Hamas’ın kökeni, Mısır’da yüz yıl önce kurulan Müslüman Kardeşler’e uzanıyor. Oluşum, devletleri ve toplumları İslam’a göre şekillendirmek istiyor.

Mısır ordusu bu gayeye karşı çıkıyor.

2013’de seçilmiş bir Müslüman cumhurbaşkanını darbeyle görevden almıştı.

Mısır’ın bugünkü rejiminin Hamas ile ilişkileri var ve ülke geçmişte Hamas ve İsrail arasındaki temas olmuştu. Fakat Filistinli mültecilerin Mısır’a toplu geçişi istenen bir durum değil.

Gazze’deki kamplar, İsrail’in bağımsızlığını kazanmasıyla sınır dışı ettiği ve konutlarına asla dönmelerine izin verilmeyen mültecileri, kurulduktan 75 yıl sonra hala barındırıyor.

ETİKETLER: Gazze, Hamas, İsrail, İsrail'in, Savaş

Yorumlar

[ Yoruma cevap yazmaktan vazgeç ]

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.