Biden yönetiminin bakan seviyesinde ilk ziyareti; Blinken ile mevkidaşı, Çin’de ‘Tayvan krizi’nden ‘casus balonlara’ birçok konuyu ele aldı

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Çin’e yaptığı resmi ziyaret kapsamında mevkidaşı Çin Gang ile görüştü. Blinken, Başkan Biden’ın 2021’in başında göreve gelmesinden bu yana Pekin’i ziyaret eden en üst seviye Amerikalı yetkili oldu.

ABD’li Bakan, iki günlük resmi ziyaret için pazar sabah saatlerinde Pekin’e ulaştı. Blinken’i havaalanında Çin’in Kuzey Amerika ve Okyanusya İlişlerinden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Yang Tao ve ABD’nin Pekin Büyükelçisi Nicolas Burns karşıladı.

Blinken, ABD Başkanı Joe Biden’ın 2021’in başında göreve gelmesinden bu yana Pekin’e gelen en üst seviye yetkili ve 5 yıl sonra Çin’i ziyaret eden ilk ABD Dışişleri Bakanı oldu. En son Donald Trump periyodunun Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, 2018’de Pekin’i ziyaret etmişti.

Blinken, Pekin’e varışının akabinde Diaoyutai Devlet Konuk Konutu’nda mevkidaşı Çin Gang ile bir araya geldi. Bakanların heyetler arası görüşmesi 5 buçuk saat sürdü. ABD ve Çin heyetleri görüşmenin akabinde akşam çalışma yemeğinde de bir araya geldi.

Tayvan problemine vurgu

Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Bakan Çin Gang, görüşmede Çin-ABD münasebetlerinin diplomatik bağların kurulmasından bu yana en berbat noktada olduğuna dikkati çekerek, bu durumun iki halkın çıkarlarına ve uluslararası toplumun beklentilerine uygun olmadığını belirtti.

Çin’in ABD ile bağlantılarını, Devlet Başkanı Şi Cinping’in ortaya koyduğu karşılıklı hürmet, barış içinde bir ortada yaşama ve kazan-kazan işbirliği unsurları çerçevesinde gördüğünü ifade eden Çin Gang, bu prensiplerin ilgilerin ortak ruhu, amacı ve kırmızı çizgisi olması gerektiğini vurguladı.

Çin Gang, ABD ile istikrarlı, öngörülebilir ve yapan bağlantı kurmak istediklerini ifade ederek, “Umarız ABD, Çin’e dair objektif ve rasyonel bir bakışı benimser, bağlantıların siyasi temelini korunmak ve beklenmedik münferit olayları akılcı, sakin ve profesyonel stilde ele almak için Çin ile çalışır.” dedi.

Çinli Bakan, tarafların, ABD ve Çin önderlerinin Bali’deki görüşmelerinde vardıkları anlayış birliğinin içeriğine ve ruhuna uygun olarak ilişkileri yeniden istikrarlı bir doğrultuya sokmak için uğraş göstermesi gerektiğinin altını çizdi.

Çin Gang, Tayvan sıkıntısının Çin’in en temel çıkarı, en çok önemli sıkıntısı ve Çin-ABD münasebetlerindeki en besbelli risk olduğunu vurgulayarak ABD tarafını, tek Çin unsuruna bağlı kalmaya, diplomatik ilgilerin temelini oluşturan Üç Ortak Bildiri’deki yükümlülüklerine ve “Tayvan’ın bağımsızlığını desteklememe” taahhüdüne uymaya çağırdı.

İletişim kanallarının açık tutulması

ABD Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada ise, Bakan Blinken’in görüşmede, yanlış algılama ve hesap yanlışlarının yaratacağı risklerden kaçınmak için farklı sorun alanlarında iletişim kanallarını açık tutmanın ve diplomasinin ehemmiyetine işaret ettiği aktarıldı.

Bakan Blinken’in alakalarda telaş konusu olan çok sayıda sıkıntının yanı sıra Çin ile çıkarların çakıştığı ulus aşırı meselelerde işbirliği imkanlarını dile getirdiği belirtilen açıklamada, “Dışişleri Bakanı, ABD’nin sürekli Amerikan halkının çıkarları ve kıymetlerini savunacağı ve özgür, açık bir dünyayı ve kurallara dayalı uluslararası nizamı savunmak için müttefikleri ve ortaklarıyla çalışacağını açıkça ifade etmiştir.” denildi.

Açıklamada Bilinken’in Çin Gang’ı diyaloğu sürdürmek üzere ziyaret için Washington’a davet ettiği kaydedildi.

Görüşmede taraflar, Çin-ABD bağlantılarında yol gösterici prensipler üzerine istişareleri sürdürme, bağlantılardaki belli meseleleri ortak çalışma grubuyla ele alma, halklar arasında, iş ve eğitim alanında etkileşimleri teşvik etme konusunda anlaştı.

Blinken’in, yarın Çin’in en kıdemli diplomatı, Çin Komünist Partisi (ÇKP) Merkezi Dış İlişkiler Kurulu Ofisi Yöneticisi Vang Yi ve Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşmeler yapması bekleniyor.

Blinken, Çin ile ABD arasında ekonomik ve stratejik rekabetin arttığı, mevcut sıkıntıların ve tansiyonların çözülmeden devam ettiği, bağlantılarda karşılıklı güvensizliğin hakim olduğu bir süreçte Pekin’i ziyaret ediyor.

İki ülke arasında Tayvan sıkıntısından, Güney Çin Denizi’ndeki askeri tansiyona, ekonomik ve teknolojik rekabetten insan hakları problemine dek çok sayıda problemli alan bulunuyor.

Ziyarette tarafların problemli alanlardaki tavırlarını yinelemesi beklenirken, herhangi bir alanda tahlile yönelik tam uzlaşma sağlanabileceği öngörülmüyor. Fakat ziyaret, balon krizinin akabinde kesintiye uğrayan diplomatik irtibatın yeniden sağlanmasına yönelik son aylarda atılan adımların son halkası olarak ehemmiyet taşıyor.

Balon krizi ve diplomasinin kopması

ABD Savunma Bakanlığı, 3 Şubat’ta Çin’e ait olduğu iddia edilen yüksek irtifa istihbarat balonunun ABD ana kıtası üzerinde uçuş yaptığının ve Montana eyaletinde aralarında nükleer başlık ve uzun menzilli füze depolarının olduğu birtakım hassas askeri tesislerin üzerinden geçtiğinin tespit edildiğini bildirmişti.

Çin, balonun ülkeye ait sivil bir hava aracı olduğunu, meteorolojik araştırma için kullanıldığını, denetim kabiliyeti sınırlı olduğundan rüzgarlarla sürüklenerek kazara ABD hava alanına girdiğini ileri sürmüştü.

Çin’in açıklaması Washington’ı tatmin etmezken Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Çin’e yapmayı planladığı ziyareti iptal etmişti.

Balon 4 Şubat’ta, Başkan Joe Biden’ın buyruğuyla Atlantik Okyanusu üzerine çıktığında, ABD kara sularında savaş uçağınca vurularak düşürülmüştü.

Pekin yönetimi, “sivil insansız hava aracına güç kullanarak müdahale ettiği” gerekçesiyle ABD’yi protesto etmişti.