BM’den Guantanamo’ya ilk ziyaret: ‘Utanç verici bir yer’

BM İnsan Hakları ve Terörle Mücadele Özel Raportörü Fionnuala Aolain, ABD’nin 11 Eylül saldırılarının akabinde terör suçlaması ile Ortadoğu’da tutukladığı yüzlerce insanı hapsettiği Küba’daki Guantanamo hapishanesine düzenlediği teknik ziyaret sonrasında hazırladığı raporu New York’taki BM binasında gazetecilerle paylaştı.

Guantanamo’ya daha önce yapılan taleplere karşın ilk defa erişim sağlandığına dikkati çeken Aolain, iş birliği için mevcut ABD idaresine teşekkürlerini iletti.

‘Hepsi çok geç kaldığımızı söyledi’

Aolain, hala Guantanamo’da tutuklu bulunanların yanı sıra serbest bırakılan bireylerle de görüştüğünü ifade ederek, “Hepsi çok geç kaldığımızı söyledi” dedi.

Guantanamo’daki şartlarda az da olsa birtakım iyileşmelerin olduğunu aktaran Aolain, “Ancak, hapishanede hala 30 tutuklunun bulunmasıyla ilgili derin tasalarım bulunuyor. Söz konusu mahkumlar her gün keyfiyetle mücadele ediyor. Çok önemli yapısal eksiklikler bulunurken, eğitim, sağlık hizmeti, ailelerle görüşme ve adalete erişim konusunda keyfiyet hakim geliyor.” diye konuştu.

Aolain, bu keyfiyetin acı çekme ve güvensizliğe neden olduğunun altını çizerek, “Yaklaşık 20 yıldır tutuklu bulanan şahıslardaki ızdırabın çok derin olduğunu gördüm. Görüştüğüm her tutuklunun hayatında sistematik olarak uygulanan işkence ve keyfi tutuklamaların acımasız tesirlerini gördüm” tabirlerini kullandı.

Tutukluların geçmişteki işkence tecrübelerinin bugün de onlarla birlikte yaşadığını aktaran Aolain, bu hususta tedavi de göremediklerini bildirdi.

Aloain, “Guantanamo’daki uygulamalar tutukluların onurları, temel hak ve özgürlükleri üzerinde derin tesir bırakırken uluslararası hukuk bağlamında acımasız, insanlık dışı ve aşağılayıcı muameleye tekabül ediyor” değerlendirmesini yaptı.

ABD’nin örnek teşkil etmesi gerektiğine işaret eden Aloain, “ABD, Guantanamo hapishanesindeki tutuklular, serbest bırakılanlar ve tüm terör mağdurları için uluslararası hukuk ihlallerinin sorumlularını cezalandırmalı. Burada özrün kıymetinin altını çizmek istiyorum fakat iyileştirme ve söylediği söz edilen ihlallerin tekrar yaşanmayacağının teminatının de sağlanması lazım” sözünü kullandı..

‘ABD hükümetinin sorumlu tutulması gereken konular var’

Aloain, Guantanamo hapishanesinin kapatılması davetinde bulunarak, bununla ilgili birtakım siyasi zorluklar bulunduğuna işaret etti ve “Guantanamo, hem ferdi olarak hem de kolektif olarak utanç verici bir yer” dedi.

İşkencenin uluslararası hukuk uyarınca yasak olduğuna dikkati çeken Aloain, “ABD hükümetinin bu çerçevede sorumlu tutulması gereken konular var” dedi.

Aloain, işkence kanıtlarının fizikî olarak muhafaza edilmesinin de ehemmiyet taşıdığına dikkati çekerek, “İnsan haklarını ihlal etmek hiçbir ülkeyi daha inançlı hale getirmez. İşkence dahil süregelen ihlaller aksinde daha fazla şiddeti teşvik eder” sözlerini kullandı.

Guantanamo hapishanesi

ABD, Ağustos 2021’de askeri güçlerini Afganistan’dan çekti lakin Küba‘nın Guantanamo Körfezi’nde bulunan askeri hapishaneyi Irak, Afganistan ve diğer yerlerde yakaladığı terör şüphelilerini tutmak için hala kullanıyor.

21 yıl önce açılan ve bugüne kadar yaklaşık 780 kişinin tutulduğu Guantanamo’da, bu şahıslardan birçoklarının suçlama ya da mahkeme olmadan burada tutulduğu belirtiliyor.

Guantanamo’da halihazırda 30 tutuklu bulunuyor.