Edelman Trust Barometer 2024 yayımlandı

Edelman’ın 24 yıldır düzenli yayınladığı Edelman Trust Barometer, bu yıl “Bilim ve İnovasyon Odağında Güven” konusuna odaklanıyor.

Rapor, dünyada Kuzey ve Güzey Amerika’dan Avrupa, Avustralya, Uzak Doğu ve Asya’da geniş bir coğrafyada 32bin üstünde katılımcı ile gerçekleşen araştırmanın yapıldığı 28 ülkedeki bulguların, Türkiye için de geçerliliğini koruduğu öngörülerek hazırlandı.

2024 Ocak ayında Dünya Ekonomik Forumu programı dahilinde yayınlanan son raporda, kurumların inovasyon vaadinin, vakitte toplum için refah vaadi olarak algılandığı belirtiyor. Bu bulguya bağlı olarak, Edelman Trust Barometer, inovasyon vaadinin topluma refah getirip getirmeyeceği konusunda güven sorunu oluşturduğuna, toplumsal istikrarsızlığa ve siyasi kutuplaşmaya yol açtığına, bundan ötürü toplumda “inovasyon-güven” bağlamında yeni bir ikilem yarattığına dikkat çekiyor.

Trust Barometer’da inovasyon vaadinin güven sağlanması için bilim insanlarının hayati ehemmiyet taşıdığı ortaya çıkıyor; diğer yandan, birçok kişi siyasetin bilime tesir etmesinden büyük telaş duyuyor. Bu durum, inovasyon vaat eden ve inovasyon yetkinliğine sahip kurumlara olan inancın azalmasına neden oluyor.

Edelman Trust Barometer 2024 sonuçlarının özeti şöyle: 

Bilimsel süreçler sorgulanıyor; güven azalıyor. Neredeyse iki şahıstan biri, klâsik önderlere ve düzenlemelere güven eksikliği nedeniyle, bilimsel ve inovasyon süreçlerinin iyi yönetilmediğini ve güç kazanmak için kullanıldığını düşünüyor. Araştırmaya katılanlar, icatların bilimsel ve etik olarak değerlendirilmesini ve aktif olarak denetlenmesini istiyor. En değerlisi de buluşların hayatlarına olan tesirini denetim edebilmek istiyor.

Bilimin özerkliği konusunda kaygılar yüksek. Global anket iştirakçilerinin %53’üne göre bilim, siyasete bulaşmış durumda. Bu oran ABD ve Çin için üçte ikiden daha fazla. Gelişen pazarlarda iştirakçilerinin %63’ü devletin bilim üzerinde çok fazla denetim sahibi olduğunu düşünüyor.
Gelişmekte olan ülkeler inovasyona daha çok güveniyor. Gelişmekte olan ülkelerde yaşayanlar, gelişmiş ülkelere kıyasla bilimsel süreçlere daha çok güveniyor. İnovasyon, her alanda gelişme yaratarak, kurumlara olan güveni artırıyor. Bu durum, güven ile ekonomik refah arasındaki ilgiyi ortaya koyuyor.

İnovasyona bağlı değişim zenginlerin lehine. İnovasyon süreçlerinin kötü yönetildiğini düşünen iştirakçilerin büyük çoğunluğu, toplumsal değişimin refah düzeyi düşük beşere hiçbir katkı sağlamadığını düşünüyor. Sistemin zenginlerin lehine işlediği algısı yaygın.

Yapay zekâ ve genetik bilim tartışmalı. Araştırma iştirakçileri, yapay zekâ teknolojileri hakkında çok farklı kutuplaşan kanılara sahip. Katılımcılar, inovasyonun iyi yönetilmesi şartıyla 12 puanlık farkla yapay zekâ teknolojilerini benimsiyor, diğer yandan 17 puanlık fark ile bu teknolojileri reddedenler mevcut; ortadaki net fark 29 puan. Genetik tıp teknolojileri için ise, ortadaki fark 22 puan.
Bireysel tanıdıklar, bilim insanları kadar emniyetli. Anket iştirakçilerinin %74’üne göre, inovasyon gerçekleri hakkında ferdi tanıdıklar bilim insanları kadar muteber. İnovasyon süreçlerinin iyi yönetilmediğini düşünen katılımcılar için ise, ferdî tanıdıklar %72’lik bir oran ile bilim insanlarından daha emniyetli bulunuyor.

Şirketler inovasyon lideri olmak zorunda. İş dünyasında büyüme için inovasyon vaz geçilmez bir mecburilik. İş dünyası, hükümetlere kıyasla 52 puan daha fazla muteber bulunuyor ve 32 puan daha yüksek etik algılanıyor. Bu yüzden şirketlerin inovasyona odaklanması ve liderlik etmesi bekleniyor.
Sektörlere olan güven, inovasyon süreçlerine olan güveni garantilemiyor. İnovasyon süreçlerine olan güven ile dallara olan güven arasında fark mevcut. İştirakçilerinin %76’sı teknolojiye güveniyor, lakin yapay zekâya güvenenlerin oranı %50. Sağlık kesimine güvenenlerin oranı %73, fakat genetik tıbba güvenenlerin oranı %50. Besin ve içecek kesimine güvenenlerin oranı %72, lakin GDO’lu besinler için oran %32.

Kamu-özel teşebbüs paydaşlığı için talep artıyor. Geçtiğimiz 10 yıl içinde, inovasyon süreçleri konusunda kamu-özel teşebbüs iştirakine güvendiklerini söyleyen iştirakçilerin oranı %45 iken, günümüzde %60.

Edelman Trust Barometer 2024 sonuçlarına göre, inovasyon ve vaadine olan toplumsal güveni kazanmak için teklifler:

İlk teklif; aksiyonların inovasyon ve vaadi kadar çok önemli olduğu. Aksiyonlarla hayata geçirilmeyen ve yönetilmeyen inovasyonlar, tepki çekmeye eğilimli. Yapay zekâ, aşılar ve yeşil enerji çığır açan teknolojiler söylediği söz edilen olduğunda, gerisindeki bilimi açıklamak ve tesirlerini yönetmek büyük değer taşıyor.

İkinci teklif; iş dünyasının değişim için iş birliği yapması. İş dünyası, topluma yeni teknolojiler ve inovasyon sunmak için en çok güvenilen kurum. Lakin araştırmaya katılanlar, iş dünyasının devletlerle paydaşlık kurması gerektiğini söylüyor.

Üçüncü teklif; CEO’ların işleri yönetirken etik korkuları dikkate alarak hareket etmesi. Bilhassa son periyotta yapay zekâ ile ilgili gelişmeler ve tartışmalar, toplumda bu mevzuda iş dünyasının önce insanı düşünmesi gerektiği yönünde bir eğilim olduğunu gösteriyor. Hatta, inovasyon konusunda süratli gidildiğine dair tasa oluştuğunda, iş dünyasının bu kaygıları dinleyerek frene basması yönünde görüş veriliyor.

Dördüncü teklif; bilimin toplumla bütünleşmesi. Bilimin tüm dünyada genel olarak kendisini doğru yahut kâfi şekilde anlatamama sorunu olduğu belirtiliyor. Bu sorunun yanıtı ise sorumlu irtibatta gizli. Doğru iletilerle, inovasyonların ya da bilimsel gelişmelerin insanlar üzerindeki tesirini şeffaflıkla anlatmak önemli. Bu şekilde inovasyonun daha iyi bir gelecek sağlayacağına dair güven inşa edilebilir. Olumlu olan bulgu, iştirakçilerin, bir inovasyonun hayatlarını iyileştireceğine inandıkları takdirde, inovasyonu benimsemeye daha yatkın olduğunu gösteriyor. Her zaman olduğu gibi, “güven iletişimi” gerekiyor.