‘House of Cards ve Night Agent dizileri kurgu da olsa Washington’daki yöntemleri gösteriyor’

ABD’de 2024’teki başkanlık seçimi yarışı tartışmalı eski başkan Donald Trump’ı hedef alan arka arda davalarla daha şimdiden kızıştı. Daha çok geçmişte bayanlarla münasebetlerine dair sivil davalarla ilerleyen süreç bu kere ‘siyasi bir davaya’ dönüşmüş görünüyor. Geçtiğimiz ağustosta Florida’daki malikanesi FBI tarafından basılan Trump ‘gizli evrak saklamak ve ulusal güvenliğe dair potansiyel tehdit oluşturmakla itham edildi.

Trump Miami’de çıktığı mahkemede prosedür gereği ikinci sefer gözaltına alındı. Duruşmada kendisine yöneltilen 37 ithamı da reddetti. Daha önce dokümanların bağımsız bir hakim ya da özel hakim tarafından incelenmesi talebini yükseltmiş olan Trump başkan olarak esasen evrakların kapalılığını kaldırma hakkına sahip olduğu savunması yaptı.

Eski ABD Başkanı adeta Amerikan derin devletine ‘savaş açmış’ görünüyor. Daha önce ‘derin devletin’ ve neoconların Çin ve Rusya’dan daha tehlikeli olduğunu söyleyen Trump duruşmanın akabinde meydan okumasını sürdürdü. Taraftarlarına “Çöküşte olan bir milletiz” diye seslenen Trump, rakipleri için “Hile yapıyorlar. Sahtekarlar, yolsuzlar” vurgusu yaptı. Seçilirse Biden’ın cürümlerinin peşini bırakmayacağını ifade ederek “ABD tarihinin en yozlaşmış başkanı Biden ve ailesi için özel bir savcı atayacağım. Derin devleti tamamen yok edeceğim” dedi.

Tüm devlet gücünü rakibine karşı kullanma görünümü veren Demokrat rakibi Joe Biden ise kendisi ve oğlu Hunter Biden’ın Ukrayna ve Çin’in yer aldığı yabancı devletlerle ilişkili rüşvet aldığı iddiaları karşısında ‘rahat’ görünüyor. FBI Cumhuriyetçi Kongre üyelerinin talep ettiği evrakları teslim etmezken, son olarak Ukrayna’nın Burisma şirketinin elinde 17 telefon kaydı bulunduğu ortaya atıldı. Temsilciler Meclisi’nin Cumhuriyetçi üyesi Ronny Jackson Biden’i, Burisma’nın idaresiyle muhtemel ilişkileri nedeniyle ‘yüzyılın suçunu’ işlemekle suçladı.

ABD’deki şaşırtan siyasi atmosferi Amerika’da yaşayan gazeteci Serra Karaçam ile konuştuk.

‘Trump kendisini zati ilgili evrakların saklılık düzeyini kaldıracak başkanlık yetkilerini vurgulayarak savundu’

Serra Karaçam’a göre, Washington’da yüksek mevkilerde oturanların sistemlerini anlamak için kurgu bile olsa ‘House of Cards’ ve ‘The Night Agent’ dizilerine bakılabilir. Trump’ın kendini başkan olarak zati evrakların kapalılığını kaldırma yetkisini ifade ederek savunduğunu kaydeden Karaçam, eski liderin dokümanlar konusundaki ‘gevşekliğinin’ de ortada olduğunu belirtti. Karaçam, yaşananların Amerikan derin devletinin Trump’ı engellemek istediği sorularına yol açtığını vurguladı.

“İki Netflix dizisinden bahsetmek istiyorum; House of Cards ve The Night Agent. Aslında dönen dolapları görüyorsunuz. Hem Kongre’deki koltuklarında oturanların hem de liderlerin sistemlerini… The Night Agent’da da temelinde bir başkanı ‘sıfırlama’ pozisyonuna düşürebileceklerini gösteriyor. Kimin derin devletle güç birliği yaparsa sistemin o denli yönetildiğini anlatıyor. Bunlar abartılı benzeri durabilir ama ikisine dikkat çekmek istedim. Derin devlet, Trump engellenmek mi isteniyor? Bu tartışmalar gündemde. Amerikalıların da gündeminde. Trump’ın reddettiği 37 suç, temel olarak bilinmeyen evrakları gevşek şekilde sakladığı argümanlarına dayanıyor. Bu yüzden ulusal güvenliğe yönelik potansiyel tehdit oluşturmakla suçlanıyor. Yani aslında bu bir potansiyel tehdit. Evrakları sakladığı yer Mar-a-Lago’daki malikanesindeki banyo, yatak odası, balo salonu benzeri yerler. Fakat Mar-a-Lago zımnî servisinin koruduğu, 30’dan fazla banyonu bulunduğu, konukların ‘Şu banyoya girivereyim’ diyebileceği bir yer değil. Trump savunmasını en baştan zati bu dokümanların zımnilik düzeyini kaldırabilecek başkanlık yetkisi bulunması üzerinden yaptı. Bu aslında doğru bir savunma. Fakat bunu yaparken arşivle ve öbür yetkilerle temas kurma konusunda prosedürlere de uymadığı gerçek. Ama o yetki onda vardı, bu da bir gerçek. Davanın siyasallaştığı iddiaları burada devreye giriyor.”

‘Mike Pence’e açık çek verdiler’

Karaçam, aynı bâtın evrak sorununun Pence için de geçerli olduğunu belirtirken, lakin adalet bakanlığının ona soruşturma açılmayacağını ilettiğini belirtti:

“Mike Pence’e geçtiğimiz haftalarda adaylığını ilan etmeden önce açık çek verdiler. ‘Belgelerle ilgili hakkında bir soruşturma olmayacak, suçlama düşünmüyoruz’ dediler. Yani bu ‘2024 için yarışabilirsin’ demek. Pence’in oy oranının en fazla yüzde 10 benzeri bir oranda olması bekleniyor. Yani seçim yarışında istikrarları çok da değiştirecek bir isim değil. Ama yarışın ilerleyen devirlerinde etkileyebilir. ABD’de ‘belge kaçıran’ çok isim var, onlara dair dönülüp bakılıyor.”

‘Trump uyanık birisi, Biden ise aslında unutkan, deniliyor’

Karaçam, tıpkı Trump benzeri evine devlet dokümanı götürdüğü ortaya çıkan Biden’a karşı alınan haldeki farklara işaret etti. Karaçam, Trump’ın evrakları ‘gözü açık, uyanık biri’ olarak aldığı, Biden’ın ise ‘zaten unutkan olduğu’ telaffuzlarına dikkat çekti:

“Yönetimin savı şu; Biden dokümanları götürdüğünün farkında değildi, Trump ise biliyordu. Zira Trump son derece gözü açık, uyanık ve aklı başında bir başkan. Lakin Biden unutkan bir isim. Bundan Ötürü insanlar onun dokümanları götürmüş olduğunun farkında olmayacak. Bu türlü bir lidere sahip olmak Amerikalılar için iyi mi kötü mü? Demokratlar da Biden’ın durumunu değerlendiriyor; ‘onun haberi yoktu, Trump’ın haberi vardı’ diyorlar. Trump arşivlere geri dönüş yaparak geri yolladığı dokümanlar değil elinde tutmaya devam ettikleriyle ilgili suçlanıyor. Bu evrakların içerisinde Amerika’nın nükleer güçleriyle ilgili ve öteki ülkelerin nükleer kapasitesi hakkında evraklar bulunuyor. Bunlardan kimilerini da konuşmuş olmakla ve diğerlerine göstermiş olmakla suçlanıyor. Federal yetkililere bilgi vermemek suçlamaları da var. 2018’deki birtakım verilere dayanarak operasyonlara ilişkin ve askeri faaliyetlerle ilgili dokümanları konuşmakla suçlanıyor.”

‘Trump tam gaz devam dedi’

Karaçam, Trump’ın uzun yıllar hapis cezası alabileceği bir davayla karşı karşıya olduğunu belirtirken, ilk duruşma sonrası adaylığını çekmesinin söylediği söz edilen olmadığını ve tam gaz devam dediğini vurguladı:

“Diğer taraftan bunun karşılığında kendisine yönelik olabilecek yaptırımlar nedir? Uzun yıllar hapis cezası gelebilir. Mahkemeden Trump’a bu hususta şahitlerle görüşmeme yasağı çıktı. Bir ‘modele’ sus hissesi davasında da yargıçları hedef göstermeme benzeri yan yaptırımlar getirilmişti. Trump özel savcıyı hedefe koyarak ‘haydut’ diye nitelendirdi. Bu kişi, Biden dönemi Adalet Bakanı tarafından bu belgeleri incelemekle ilgili atanmış bir kişi. Duruşmanın akabinde Miami’de bir Küba restoranına gitti, 77. Doğum gününü kutladı. Daha mahkemedeyken kampanyasının programları duyuruluyordu. Yani aday adaylığından çekilme söylediği söz edilen değil, tam gaz devam ediyor.”

‘CNN son derece taraflı; Washington’daki kurumların çürümüş olduğunu söyleyen Amerikalılar da var’

Trump hakkındaki ‘belge saklamak’ ithamının yankılarını aktaran Karaçam, CNN benzeri yayınların adeta yargı sürecini beklemeye dahi gerek görmeyen taraflı tavrına karşılık en başta Cumhuriyetçi cephede olmak üzere pek çok Amerikalının reaksiyonlarına atıf yaptı. Karaçam, bu bölümlerin asıl Washington’daki çürümüş kurumların yargılanması gerektiği görüşünde olduğunu belirtti:

“Medya Miami’deki kafenin önündeki sıradan insanlara sorunca olup bitenlerin önemli bir kumpas olduğunu ifade eden Amerikalılar liberal medyaya da yansıdı. Washington’daki kurumların son derece çürümüş, taraflı ve suçlu olduğunu, asıl onların yargılanması gerektiğini, bu davanın sonucu ne olursa olsun Amerikalıların Trump’ı tekrar Beyaz Saray’a geri taşıyacaklarını söyleyenleri duyuyoruz. Ama örneğin CNN’e baktığımızda son derece taraflı tabirler görüyoruz. Bu saklı evrakların nasıl kullanıldığıyla ilgili son derece emin, yargı sürecini beklemeye gerek duymayan, daima Biden’ı aklamaya yönelik sözler var. ‘İşbirlikçilik’ gerekçesiyle Trump ile birlikte yargılanan Walt Nauta. Aslında Mar-a-Lago’da hizmetli, Trump’ın şahsî yardımcısı, vale olarak işe girmiş. O kutuları Trump’ın talimatıyla taşımakla ve müfettişlere palavra söylemekle suçlanıyor.”

‘Tucker Carlson, neoconların palavralarını dile getirdiği için başına bunların geldiğini belirtiyor’

Karaçam, Fox News’ten Zelenskiy tenkitleri nedeniyle kovulduğu düşünülen ve başlattığı Twitter söyleşileriyle milyonlarca Amerikalının ilgi odağı olan Tucker Carlson’ın davayla ilgili görüntüsüne da dikkat çekti.

“Tucker Carlson, Twitter yayınındaki 13 dakikalık görüntüsünde neo-conları ve savaşların işbirlikçisi olan kesitleri hedef aldı. Bush devrinden beri mercek altına alınan bir durum. Trump 2016 seçim yarışında Cumhuriyetçi adaylarla tartışırken ‘Irak’ı işgal ettiniz, onlar palavra söylediler. Kitle imha silahlarının olmadığını biliyorlardı’ demişti. Trump ‘onlar’ derken derin devleti kastediyor. Tucker Carlson, Trump’ın neocon kesitin bile bile palavra söylediklerini ifade ederek onları direkt işaret ettiğinden başına bunların geldiğini belirtiyor.”

‘Biden bu kurumsal yapı ile ahenk içerisinde ilerliyor’

Karaçam, Biden hakkındaki rüşvet iddiaları ve son olarak Ukraynalı Burisma şirketinin ses kayıtlarının gündeme gelmesine karşın ABD kurumsal yapısının üzerine gideceği görüşünde değil.

“Biden’ın Ukrayna savaşındaki tavrı ve sağlanan silahlar, temerrüde düşme riski de konuşulurken gündeme taşındı. Amerikalılar verilen paralardan mutlu değil. Bir derin devletten söz ediyorsak -bu farazi tabii, bilgileri yok ama sinemalardan izlediklerimiz en gerçekçi veriler- Biden bu kurumsal yapı ile ahenk içerisinde ilerliyor. Bundan Ötürü ondan kurtulmak istemeleri için bir sebep yok. Ayrıyeten Cumhuriyetçilerin Trump’a yönelik ithamlardan sonra yeniden gündeme taşıdığı Biden ve oğlu Hunter Biden’ın rüşvet aldıklarına dair ses kayıtları var ama bunun üzerine gidilmesi durumu yok. Demokrat lider olarak teamülde ikinci dönem yarış hakkı liderlerin oluyor. Biden’ın unutkanlığı, yaşı, cümleleri toparlayamaması benzeri konulardan ötürü daha iyi bir aday olabilirdi fakat şimdilik bu türlü bir ihtimal yok.”

‘Zaten Biden bu demokrasi savaşı demiş ve işin içinden çıkmıştı’

Karaçam, Trump’ın yargılanıp suçlu bulunması halinde onu destekleyen bölümlerin reaksiyonlarından kaygılanan liberal kısımlarda bir şekilde ‘Trump nefretinin’ ağır bastığı görüşünde:

“Liberal medyada bazıları Trump’ın yargılanması ve suçlu bulunması halinde onu destekleyen halk kesitlerine laf anlatamayacak hale geleceklerini ve teşebbüsün aksi tepeceğini söylüyor. Bundan Ötürü o kitleyi kazanma açısından bakanlar da var. Lakin epey karışık. Trump nefreti ağır basıyor. Biden ve oğlunun nasıl bir ses kaydı ya da rüşveti çıkarsa çıksın sonuç değişmeyecek. Zati Kongre ara seçimlerinde Biden, ‘bu demokrasi savaşı’ dedi ve işin içinden çıktı. Hunter Biden’a da şimdiye kadar hep müsamaha gösterildi. Buna benzer bilgilere yer veren medya da taraflı. Lakin Amerikalılar Tucker Carlson benzeri olaylara derli toplu bakanlar dışında kurumsal medyada bunları görmüyor. Trump destekçileri bunları okuyorlar ve sosyal medya üzerinden ellerinden geleni yapıyorlar.

‘FBI’ın da taraflı ve kliklere ayrılmış yapısı biliniyor’

Karaçam, Kongre’ye Cumhuriyetçilerin taleplerine karşın Biden aleyhindeki malzemeyi teslim etmeyen FBI’ın taraflı ve kliklere ayrılmış yapısına atıfta bulundu:

“Bir senatör, Biden ile diğer devlet başkanları arasındaki telefon görüşmelerine dair kayıtlar olduğunu söyledi. FBI’ın elinde birtakım şeyler var. FBI’ın da çok taraflı ve kendi içinde kliklere ayrılmış bir yapısı olduğunu biliyoruz. 5 milyon dolar rüşvet kıssası de dahil tüm bunları senatörlerin söylemesi önemli. Kennedy’nin oy potansiyeli çok gözükmüyor. Fakat çok kişinin bilmediği bâtın bilgilere daha fazla vakıf olabilecek bir isim. Bundan Ötürü arka planı daha iyi okuyabilen bir isim olduğu için söyledikleri taraf tayin edici olabilir. Cumhuriyetçilerde ise zati aday adayı enflasyonu var. Trump anketlerde yarışı önde götürüyor lakin başkan adayının netleşeceği son dönemeçte tercihin ne olacağı görülecek.”

‘Hüküm giyerse görevi kaybeden diyenler de var’

Karaçam, Trump’ın seçime girmesinin engellenemeyeceğini belirtirken, bir kısmın karar giymesi halinde seçilse bile sorumluluğunu kaybedeceği görüşünü aktardı:

“Trump’ın seçime girmesini engelleyemezler. Trump kazanırsa cezaların hiçbir manası kalmayacak. Bir kesim, Trump’ın bu ithamlardan en az birinden karar giymesi halinde, seçilse bile 2071. madde uyarınca sorumluluğunu kaybetmesi ve bir daha görev yapmasının yasaklanması gerektiğini söylüyor. Örneğin Washington Post ise bu türlü bir risk olmadığını yazıyor. Bu mesele de tartışılıyor.”