İran medyası, ABD’yle ‘çatışmayı bitirecek’ anlaşmanın taslağını yayınladı

İran ile ABD arasındaki gerilimi düşürmeyi amaçlayan gizli müzakerelere ait olduğu iddia edilen taslak metin ortaya çıktı. İran haber ajansı Mehr’in Tahran müzakere heyetine yakın kaynaklara dayandırdığı habere göre, taraflar çatışmaları tamamen bitirecek 14 maddelik bir anlaşma projesi üzerinde çalışıyor. Taslakta, Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın durdurulması, Hürmüz Boğazı‘nın açılması ve ABD’nin İran’a 300 milyar dolarlık yeniden inşa fonu sağlaması gibi maddeler yer alıyor.

Sputnik’in de aktardığı taslak metinde, bölgesel dengeleri kökten değiştirecek stratejik maddeler dikkat çekiyor.

Cephelerde kalıcı ateşkes ve deniz ablukasının kaldırılması

Sızan memorandum taslağına göre, taraflar ilk etapta Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerdeki askeri operasyonları derhal ve kalıcı olarak durduracak. ABD, İran’ın egemenlik haklarına saygı duyacağını ve içişlerine müdahale etmeyeceğini taahhüt edecek.

Anlaşmanın yürürlüğe girmesini takip eden 30 gün içinde Washington, İran’a yönelik deniz ablukasını tamamen kaldıracak ve bölgedeki askeri unsurlarını geri çekecek. Buna karşılık Hürmüz Boğazı, İran’ın yasal düzenlemelerine ve denetim kurallarına tabi olmak kaydıyla yeniden ticari trafiğe açılacak.

300 milyar dolarlık yeniden inşa projesi

Ekonomik yaptırımların kaldırılmasını içeren maddelerde Tahran yönetiminin elini güçlendirecek talepler yer alıyor. Taslağa göre, İran’ın petrol ve petrokimya ürünleri satışı üzerindeki tüm ambargolar kaldırılacak, ülkenin uluslararası finans mekanizmalarına erişimi güvence altına alınacak.

Metindeki en dikkat çekici maddelerden biri de tazminat niteliğindeki fon talebi oldu. Taslakta, “ABD ve müttefikleri, savaş ve yaptırımlardan etkilenen İran’ın yeniden imar edilmesi amacıyla en az 300 milyar dolar değerinde bir fon sunmak zorunda”ifadesi yer aldı.

12 milyar dolarlık varlık blokajı çözülüyor

Müzakerelerin başlamasıyla birlikte ABD, İran’ın uluslararası hesaplarda dondurulmuş olan varlıklarının ilk etapta 12 milyar dolarlık kısmını (toplam serbest bırakılacak tutarın yarısı) serbest bırakacak.

Nükleer program konusunda da İran, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) çerçevesinde nükleer silah üretmeme taahhüdünü yinelerken; taraflar 60 gün içinde BM Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) kararlarının tamamen iptal edilmesi için masaya oturacak. Bu süreçte ABD bölgeye yeni askeri yığınak yapamayacak.

Sürecin şeffaflığı için ortak bir denetim mekanizması kurulması ve nihai anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi kararıyla uluslararası hukuka bağlanması öngörülüyor.

Kritik detay: Füzeler masada yok

Sızan bilgilere göre nihai anlaşma; zenginleştirilmiş malzemeler, uranyum zenginleştirme, yaptırımların kaldırılması ve ekonomik yeniden yapılanmaya odaklanacak. İran’ın füze programı ve bölgedeki direniş gruplarına verdiği destek de gündem dışı tutuldu.

Daha önce İran Dışişleri Bakanlığı, metnin henüz taslak aşamasında olduğunu, İran’daki ilgili kurumlar tarafından incelenmesi ve nihai onay alması gerektiğini belirtmişti.