İsveç, Norveç ve Finlandiya’da “savaşta sağ kalma” kitapçıkları dağıtılıyor

Alex Maxia
Göteborg, İsveç

Pazartesi günü milyonlarca İsveçli, halka bir savaşa yahut beklenmedik öteki bir kriz durumuna nasıl hazırlanacakları ve başa çıkacakları konusunda öğütler veren birer kitapçık almaya başlacak.

“Kriz yahut savaş gelirse” isimli kitapçık, altı yıl önce çıkan ilk haline kıyasla İsveç hükümetinin berbatlaşan güvenlik durumu nedeniyle güncellendi. Bundan kasıt, Rusya’nın Ukrayna’yı topyekûn işgali. Kitapçığın boyutları da evvelki haline göre iki katı.

Kompu Finlandiya’da da internetten “olaylara ve krizlere hazırlık” başlıklı kendi rehberini yayımladı.

Ve Norveçliler de aşırı hava olayları, savaş ve diğer tehditler karşısında kendi başlarına bir hafta boyunca yönetim etmelerini öğütleyen birer broşür aldılar.

Finlandiya’nın dijital broşüründeki ayrıntılı askeri çatışma kısmında, hükümetin ve cumhurbaşkanının bir silahlı saldırı durumunda ne yapacağı açıklanıyor ve Finlandiya makamlarının “kendini savunmaya iyi hazırlanmış olduğu” vurgulanıyor.

İsveç geçen yıl Moskova’nın Ukrayna işgalinin akabinde Finlandiya NATO’ya katıldı. Norveç ise NATO’nun kurucu üyelerinden biri.

İsveç ve Norveç’in bilakis, Helsinki hükümeti “milyonlar tutması” ve dijital versiyon daha kolay güncellenebileceğinden, her bir hane için birer tane basmamaya karar verdi

Norveç Sivil Savunma Kurumu’nda (DSB) hazırlık kampanyasından sorumlu Tore Kamfjord “2,2 milyon kağıt kopya yolladık. Norveç’teki her bir haneye” dedi.

Evde bulundurulması gereken materyaller listesinde, konserve fasülye, enerji barları ve makarna uzun ömürlü besinler ve nükleer bir kaza durumunda iyodin tabletleri ilaçlar var.

Oslo hükümeti 2018’de ilk versiyonunu meskenlere yollamıştı, lakin Kamfjord iklim değişikliği ile seller ve toprak kaymaları aşırı hava olaylarının riskleri artırdığını söylüyor.

İsveçliler için sivil savunma kitapçıkları yeni bir öge değil. “Savaş Gelirse”nin ilk baskısı İkinci Dünya Savaşı’nda basılmış ve Soğuk Savaş döneminde güncellenmiştti.

Ancak bir mesaj, kitapçığın ortasından, üstlere taşındı. “İsveç diğer bir ülkenin saldırısına uğrarsa, asla boyun eğmeyeceğiz. Direnişin sona ermesine yönelik bütün bilgiler yanlıştır.”

Altyapıları ve “total savunma sistemleri” Soğuk Savaş periyoduna kadar gitse de, Finlandiya ve İsveç çok da uzun sayılmayacak bir süre öncesine kadar tarafsız ülkelerdi.

İsveç Sivil Savunma Bakanı Carl-Oskar Bohlin, geçen ay global durumun değiştiğini ve İsveç hanelerindeki bilginin de bu şekilde değişmesi gerektiğini söylemişti.

Bakan geçtiğimiz aylarda da “İsveç’te savaş yaşanabileceğini” belirtmişti. Lakin bu çıkışı, “total savunmaya” yönelik atılımların yavaşlığı karşısındaki bir ikaz olarak görülmüştü.

Rusya ile uzun sonu ve İkinci Dünya Savaşı’nda Rusya’yla çarpışma tecrübesi olan Finlandiya hep yüksek seviyeli bir savunma yapısını korudu. Fakat İsveç ise, savunma altyapısını geriletti ve son yıllarda yeniden inşaya başladı.

İsveç Savunma Üniversitesi’nden savaş araştırmaları profesörü Ilmari Kaikho, “Finlandiya savaşın bir ihtimal olduğunu asla unutmadı, lakin İsveç’te insanların biraz sarsılıp, bunun hakikaten yaşanabileceğini anlamaları gerekiyordu” diyor.

Göteborg’da okuyan aslen Finlandiyalı, 24 yaşındaki Melissa Eve Ajosmaki, Ukrayna’da savaş çıktığında daha korkulu olduğunu anlatıyor.

“Şu anda daha az dertliyim ama aklımda hep bir savaş çıkarsa ne yapmalıyım sorusu var. Bilhassa de ailem Finlandiya’da olduğundan.”

Kitapçıklarda, çeşitli senaryolarda ne yapılması gerektiğine dair talimatlar var ve vatandaşlardan bir kriz durumunda, en azından ilk kademelerde kendi başlarının devasına bakmaları isteniyor.

Finlilere, kış aylarında sıcaklığın -20 derecelere indiği devirlerde günlerce nasıl elektriksiz kalabilecekleri anlatılıyor.

Listede ayrıyeten, iyodin tapletleri, pişirmesi kolay yiyecekler, evcil hayvanlar için yiyecekler ve yedek güç kaynakları bulunuyor.

İsveç’teki listede ise, patates, lahana, havuç, yumurta, konserve soslar ve çorbalar tavsiye ediliyor.

67 yaşındaki İsveçli ekonomi uzmanı Ingemar Gustafsson, kitapçığın daha evvelki versiyonlarını hatırlıyor.

“Durumdan o denli çok dertli değilim, bundan ötürü sakin kalabiliyorum. Ne yapmamız, nasıl hazırlanmamız gerektiği bahislerinde bilgi almamız iyi ama konutumda tüm bu hazırlıkları yapmış da değilim.

En çok önemli tavsiyelerden biri de 72 saat yetecek su ve ve besin bulundurulması.

Ancak Ilmari Kaihko bunun herkese uygun bir tavisey olup olmadığını sorguluyor.

“Küçük bir dairede yaşayan büyük aile bunları nereye saklayacak?”