İtalya’da Silvio Berlusconi’nin siyasi mirası tartışılıyor: ‘İlk popülist’, ‘Hayatı bir ulusun otobiyografisi’

Il Messaggero, Berlusconi’nin fotoğrafının üzerine “İtalyan rüyası” manşetini attı.

Berlusconi ailesinin gazetesi Il Giornale, eski başbakanın lakaplarından birine yer vererek “Son şövalye” başlığıyla çıktı.

Katolik kilisesinin gazetesi Avvenire ise “Yenilik yapan ve bölen lider Berlusconi’ye veda” manşetini kullandı.

Il Domani, Berlusconi’nin fotoğrafını “Bir İtalyan hikayesi” başlığıyla verdi ve baş sayfasından, “Tarih için büyük biri, ülke için felaket” diye yazdı.

Berlusconi’ye en muhalif tutumu sergileyen gazetelerden Il Fatto Quotidiano ise lakaplarından “muz”a atıfla “Muz cumhuriyeti” manşetiyle çıktı. Gazete baş sayfasından “Fininvest ve Haydi İtalya’nın kurucusu, 4 hükümetin başbakanı, vergi dolandırıcılığından hükümlü, mafya finansörü” diye tanımladığı Berlusconi’nin vefatının akabinde televizyonlarda yaygın şekilde övülmesini eleştirdi.

‘Baş-İtalyan Berlusconi’

Berlusconi döneminde La Repubblica gazetesinin yayın direktörlüğünü yapan, bugün gazetenin muharrirlerinden olan Ezio Mauro dün mevt haberinin akabinde yayımlanan tahlilinde, “Popülizmi icat eden baş-İtalyan Berlusconi öldü” diye yazdı.

Mauro şöyle devam etti:

“Dünya çapındaki popülizm dalgasının ve (eski ABD Başkanı) Donald Trump’ta beden bulan, her şeyi yapmaya hazır çağdaş egoist sağın öncüsü olduğu söylenebilir: Seçkinlere karşı tahammülsüzlük, resmi kültüre itaatsizlik, kuralların daima ihlali, politik doğruculuğun yerle bir edilmesi”.

Sağ popülizm ABD de dahil Batı demokrasilerinde yayılmadan önce İtalya’da ilk izlerinin Berlusconi ile görüldüğü İtalya dışında uluslararası basında da sık yapılan bir yorum.

Berlusconi ailesine yakın Il Foglio gazetesinin yayın direktörü Claudio Cerasa ise Berlusconi’nin Trump stili aşırılıkçılığın tam zıddı olduğunu, popülistlere karşı bir pürüz teşkil ettiğini savunuyor. BBC Türkçe’ye konuşan Cerasa, Berlusconi’nin mirasını “Sağa, özgürlükleri savunmayı öğretti” diye açıklıyor.

Trump benzetmelerine Cerasa’nın yorumu şöyle:

“Berlusconi, aşırılıkçı siyasetlerin düşmanı oldu. Şayet Donald Trump’ın aşırılıkçılığın, milliyetçiliğin, korumacılığın, Avrupa zıtlığının ve bir şekilde anti-Atlantikçiliğin de bir sembolü olduğu gerçeğini kabul edersek Berlusconi Trump’ın tam karşıtını temsil ediyor.”

‘Hayal satıyordu’

Berlusconi’nin popülistlere karşı bir pürüz teşkil ettiğini savunan Cerasa, “O komplo teorileri üreten biri değildi, onunki olsa olsa bir milyon iş ve çok yüksek emekli maaşları gibi illüzyonlar ve gerçekleştirilemeyecek vaatler sunan bir popülizmdir. Kabuslar dizayn etmeye takıntılı Trump’ın bilakis Berlusconi bunu, hayal satmaya alışmış birinin optimist tutumuyla yaptı” diyor.

Cerasa, Berlusconi’nin pandemi periyodundaki halini ve aşı terslerinin yanında yer almamasını, bugün iktidar ortağı olan milliyetçi sağ popülistlerin tersine bilimin yanında durduğunu da hatırlatıyor.

Öte yandan Berlusconi’nin “hayatı boyunca çok sayıda palavra söylediğini, seri bir yalancı olduğunu” da söyleyen Cerasa, buna karşın illiberal kanatta yer almadığını, özgürlükleri savunduğunu vurguluyor.

‘Berlusconi öncesi ve sonrası’

Berlusconi’nin akabinde en sık yapılan yorumlardan biri de “İtalya’yı değiştirdi” şeklinde.

La7 televizyon kanalında yayımlanan Otto e Mezzo (Sekiz buçuk) programının sunucusu Lilli Gruber, dün akşamki yayını Berlusconi’yi “İyi yahut kötü, İtalya’yı değiştirdi” sözleriyle anarak açtı.

La Repubblica gazetesi de bilhassa medya kanalları vasıtasıyla gelen bu değişimi şöyle açıkladı:

“Canale 5, Rete 4 ve Italia 1 kanallarıyla alternatif bir televizyon modeli yarattı. Reklamla finanse edilen ve makul Amerikan TV kanallarından ilham alan, grotesk ve kabalık karşısında şok olmayan hatta bazen bunu teşvik eden bir ticari model. Ülkemizdeki uygar, sosyal ve siyasi değişimlere eşlik eden (ve tahminen de bunları iyi ya da kötü yönde teşvik eden) kırk yıllık yayın hayatı”.

Internazionale mecmuası de, “Kimse inkar edemez: Berlusconi önce bir teşebbüsçü, sonra bir siyasetçi olarak bu ülkeyi derinden değiştirdi” dedi ve bu değişimi şöyle tahlil etti:

“Lider ve halk arasında direkt bir bağ fikrini yerleştirdi. Ve bununla İtalyan siyasi tarihi değişti. Birinci cumhuriyet döneminde İtalyanlar, rakip siyasi kültürler arasında ve bundan ötürü bir toplum fikri temelinde bölünmüştü. 1994 genel seçimlerinde Haydi İtalya’nın zaferiyle açılan ikinci cumhuriyet döneminde her şey değişti. Eski partilerin yerine, giderek daha çok bir lider figürü etrafında ve daha az toplum fikri üzerine inşa edilen örgütler kuruldu. Güç, giderek daha fazla şahsî bir mesele haline geldi.”

La Stampa gazetesinde yazan Lucia Annunziata’nın bu değişimle ilgili yorumu şöyle oldu:

“Hepimizi yeni dünyaya götürdü”.

“Şimdi Berlusconi hakkında 1000 tane farklı şey söylenecek,fakat bunların hepsi nihayetinde tek bir konuda özetlenebilir: İtalyan siyasetinde bir Berlusconi öncesi bir de Berlusconi sonrası var”.