Mahfi Eğilmez: 12 ay sonra enflasyon ne olur?

* Mahfi Eğilmez

Ekonomide gidişi belirleyen en çok önemli etkenlerden birisi beklentilerdir. Rasyonel beklentiler kuramı, beklentilerin iktisattaki yüklü yerini “beklentiler, gerçekleşmelerin öncüsüdür” tespitiyle ortaya koyar. Çoklukla beklentilere göre hareket edildiği için beklentiler büyük ölçüde gerçek olur. Karar alıcıların, özel kesim kuruluşlarının yöneticilerinin enflasyonda artış olacağını beklediklerini varsayalım. Bu durumda bu yöneticiler, mal ve hizmetleri ucuza satıp zarar etmemek yahut kardan fedakârlık etmemek için bu ürünlerin satış fiyatlarını şimdi enflasyon artmaya başlamadan önce artırmaya başlayacaklardır. Bu da sonunda fiyatların artmasına yani enflasyonun yükselmesine yol açacaktır.

Merkez bankaları, enflasyonla doğru bir şekilde mücadele edebilmek için bu beklentileri evvelden görerek ona göre tutum almak durumundadırlar. Bu gidişatı evvelden görebilmek için için de süreklilik taşıyan anketler düzenlerler.

TCMB, bu gayeyle her ay bir takım anketler düzenliyor. Enflasyon beklentilerini ölçebilmek için düzenlediği anketleri piyasa iştirakçileri, gerçek dal temsilcileri ve hane halkına sorarak yürütüyor. Aşağıdaki tablo, TCMB’nin eğilim anketleri içinde yer alan ve her ay uygulanan Sektörel Enflasyon Beklentilerinin 2024 Eylül sonuçlarını gösteriyor (kaynak: TCMB, sektörel enflasyon beklentileri):

Anketin kapsadığı kümelerden piyasa iştirakçileri grubu finansal ve gerçek kesimde karar alıcı ve uzman pozisyonda bulunanlar ortasından seçilmiş şahıslardan oluşuyor, gerçek bölüm grubu imalat endüstrinde çalışan işyerleri ortasından seçiliyor, hane halkı grubu da hane halkları ortasından seçilmiş 4.484 haneyi temsil ediyor.

Buna göre piyasa iştirakçileri Eylül 2025’de enflasyonun yüzde 27,49’a düşmesini beklerken gerçek bölüm temsilcileri aynı tarihte enflasyonun bugünkü seviyesinde olacağını tahmin ediyor. Gruplar arasında en berbat mser olanlar hane halkları, onlar da Eylül 2025’de enflasyonun yüzde 71,56’ya yükseleceğini düşünüyorlar. Bu üç kümenin, tartılara bakılmaksızın alınmış ortalaması ise Eylül 2025’de enflasyonun bugünkü seviyesinde kalacağına işaret ediyor. Orta Vadeli Programda (OVP) 2025 yılsonu için öngörülen hedef yüzde 17,50 olduğuna göre toplumun hiçbir kısmı OVP maksatlarına inanmıyor demektir.

Burada, fiyatlar üzerinde en çok önemli tesir sahibi olan grup gerçek sektörü temsil edenlerdir. Zira fiyatları belirleyenler büyük ölçüde onlar. Onların beklentisi enflasyonun 12 ay sonra bugünkü seviyesinde kalmaya devam edeceği yönünde olduğuna göre enflasyonla gayretten olumlu sonuçlar çıkması pek de mümkün değil demektir.

Ne desek boş: Kassandra Laneti tesiriyle olsa gerek karar vericiler bize inanmıyor.

* Bu yazı Mahfi Eğilmez’in şahsî bloğundan alınmıştır