Milli İstihbarat Akademisi Başkanı Köse: Yeni bir düzen ve güç dengesinin Türkiye olmadan kurgulanması mümkün değil

Milli İstihbarat Akademisi (MİA) Başkanı Prof. Dr. Talha Köse, İsrail tarafından İran’a yapılacak kapsamlı askeri müdahale halinde ABD’nin de savaşa sürüklenme ihtimalinin söylediği söz edilen olacağını ifade ederek, “ABD’nin sürüklendiği bir ortamda, Rusya ve Çin de böylesi bir tansiyona tarafsız kalamazlar” dedi.

Milli İstihbarat Akademisi tarafından 7 Ekim akınlarının birinci yılında yeni gelişmeleri ve bölgesel çatışmaları ele almak gayesiyle ‘7 Ekim Olaylarının Akabinde Bölgede Son Durum ve Olasılıklar Paneli‘ düzenlendi.

Milli İstihbarat Akademisi İstihbarat ve Güvenlik Araştırmaları Merkezi Koordinatörü Dr. Serhat Aslaner‘in moderatörlüğündeki panele, Milli İstihbarat Akademisi Başkan Yardımcıları Dr. Hakkı Uygur ve Doç. Dr. Yenal Göksun ile Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi (AYBÜ) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yücel Acer konuşmacı olarak katıldı.

Panelde, Filistinli kümelerin 7 Ekim 2023’te İsrail’e yönelik başlattığı operasyonların akabinde Ortadoğu’da yaşanan gelişmeler ve gelecekteki mümkün senaryolar farklı perspektiflerden ele alındı.

‘Yeni bir düzen ve güç istikrarının Türkiye olmadan kurgulanması mümkün değil’

Panelin açılış konuşmasını yapan Milli İstihbarat Akademisi Başkanı Prof. Dr. Talha Köse, 7 Ekim 2023’te yaşanan olayların sırf İsrail ve Filistin arasındaki çatışmalar açısından değil, bölgedeki tüm istikrarlar bakımından da bir dönüm noktası olduğunu vurguladı.

Bölgenin önde gelen oyuncularından biri olan Türkiye’nin bu istikrarsızlıklardan etkilendiğini belirten Köse, “Bölgede oluşabilecek yeni bir düzen ve güç istikrarının Türkiye olmadan kurgulanması mümkün değil” tabirlerini kullandı.

Köse, 7 Ekim öncesi Ortadoğu’daki gelişmelere bakıldığında, İbrahim Mutabakatları başta olmak üzere Filistin sıkıntısı aleyhine bir dönüşüm olduğunu lakin Hamas yöneticilerinin Filistinsiz bir bölgesel sistemin oluşumuna göz yummak yerine topraksız bir Filistin direnişini göze aldıklarını ifade ederek, sonucun tüm bölgeyi tesiri altına alan bir dönüm noktası olduğunu söyledi.

Son 20 yılda bölgedeki her türlü aşırıcı aktörün yer kazandığına ve güçlendiğine dikkati çeken Köse, “Bunda tabii Arap isyanlarının bastırılması ve bölgedeki dönüşümlerin de tesirleri var. Bundan Ötürü esasen son 10-15 yıldır İsrail siyasetinde aşırı sağın çok önemli şekilde yükseldiğini görüyoruz” diye konuştu.

Bütün sorumluluğu Hamas ve yöneticilerine bağlayan yaklaşımın hayli sığ bir bakış açısı olduğunu ifade eden Köse, şöyle devam etti:

‘Washington yönetimi İsrail’i dizginlemezse kendini savaşın içerisinde bulabilir’

Filistin probleminin uluslararası tertibin kara deliği olduğunu dile getiren Köse, bu problemlere adil, kapsayıcı ve kalıcı tahliller bulunmadığı surece bu kara deliğin, etrafına diğer aktörleri de çekip ve genişleyerek kaos ortamını derinleştireceğini vurguladı.

İsrail’in İran’ın füze ataklarına ne şekilde karşılık vereceğinin savaşın tüm bölgeye yayılma dinamiğini şekillendireceği tespitini yapan Köse, “Bu savaşı ve bölgedeki yıkımı engelleyebilecek tek güç ABD’dir. Washington yönetimi İsrail’i dizginlemezse kendini kapsamlı bir bölgesel savaşın içerisinde bulabilir. Bu savaş birçok meçhullüğü de beraberinde getirecektir” değerlendirmesinde bulundu.

Birleşmiş Milletler’in (BM) yıllar içinde oluşan normlarının da yok olduğuna, İsrail’in işlediği birçok suçun görmezden gelindiğine işaret eden Köse, “Uluslararası problemlerin güç kullanımı yolu ile çözülmesi yaklaşımı yaygınlaşacaktır ve dünyada da kapsamlı bir silah savaşı askeri tansiyonlar artacaktır” dedi.

7 Ekim’den bu yana üç Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu (BMGK) karar teklifinin veto ile engellendiğini hatırlatan Köse, dünyanın katliamlara sessiz kaldığını vurguladı.

Köse, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan‘ın “Dünya beşten büyüktür” yaklaşımının birçok aktör tarafından daha çok kabul görür olduğunu söyledi.

‘Çatışmanın bölgesel savaşa dönüşme ihtimali çoğu zaman kinden daha fazla’

Ortadoğu’daki devletlerin İsrail ile bağlarında 7 Ekim öncesine kıyasla daha fazla parametreyi göz önünde bulundurmaları gerektiğini belirten Köse, ‘Aksa Tufanı’ operasyonunun üzerinden bir yıl geçmiş olmasına karşın çatışmanın bölgesel savaşa dönüşme ihtimalinin çoğu zaman kinden daha fazla olduğunu vurguladı.

Bölgesel savaşın kimi sistematik tansiyonları tetikleyebileceğine dikkati çeken Köse, şu değerlendirmelerde bulundu: