Mısırlı uzman: Rubio’nun NATO çıkışı, ABD’nin Avrupa’yı koruma döneminin sonu demek

Mısırlı Uluslararası Kamu Hukuku Profesörü, Amerikan ve Avrupa Uluslararası Hukuk Dernekleri üyesi Dr. Muhammed Mehran, Sputnik’e yaptığı değerlendirmede, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun, İran’la savaş sonrası Washington’un NATO ile ilişkilerini “gözden geçirme” çıkışının, ittifakın klasik döneminin fiilen sona erdiğini ve ABD’nin Avrupa güvenliğini tek başına garanti ettiği modelden uzaklaşıldığını gösterdiğini belirtti.

Mehran, onlarca yıldır ABD’nin Avrupa güvenliğini fiilen garanti ettiği eski modelin geride kaldığını, bunun yerini karşılıklı çıkarlara ve askeri-siyasi maliyetlerin paylaşımına dayalı yeni bir sisteme bıraktığını söyledi.

Rubio’nun, Avrupa ülkelerinin İran’a yönelik operasyonlarda üslerini vermemesi halinde, ABD’nin NATO’da kalmasının anlamını sorgulamasının, Washington’un ittifaka bakışında ciddi bir dönüşümü yansıttığını vurgulayan Mehran, Fransa, İspanya ve İtalya’nın, İran’a karşı yürütülen operasyonlarda kendi topraklarındaki üslerin kullanılmasına izin vermemesinin ABD yönetiminde rahatsızlık yarattığını hatırlattı.

Mehran, 1949 tarihli Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 5’inci maddesinin, bir üyeye saldırıyı tüm ittifaka yapılmış saydığını, ancak üye devletleri, kolektif savunma kapsamı dışındaki Amerikan operasyonları için kendi topraklarını ve üslerini açmaya zorunlu kılmadığını belirtti. Uzman, bu nedenle Avrupalı ülkelerin tutumunun NATO yükümlülüklerinin ihlali değil, egemenlik haklarının kullanımı olduğunu vurguladı.

Rubio’nun, NATO’nun ABD açısından stratejik değerini esasen Avrupa’daki Amerikan üslerine bağlayan açıklamalarının, ittifakın hiçbir zaman yalnızca “savunma amaçlı” bir blok olmadığını, aynı zamanda Washington’un küresel nüfuzunu genişletme aracı işlevi gördüğünü ortaya koyduğunu söyleyen Mehran, birçok Avrupa ülkesinin kendisini artık eşit ortak değil, Amerikan jeopolitik çıkarlarının uygulama alanı olarak gördüğüne dikkat çekti.

Mehran, Rubio’nun “Avrupa’nın savunulmasının ana yükünü ABD taşıyor” söyleminin, son yıllarda Avrupa’da hızla artan savunma harcamalarını göz ardı ettiğini belirtti. Polonya, Birleşik Krallık ve Fransa gibi ülkelerin askeri bütçelerini ciddi oranda yükselttiğini hatırlatan uzman, asıl anlaşmazlığın para değil, Avrupa’nın ABD’nin askeri politikasına tamamen tabi olma isteksizliği olduğunu ifade etti.

Uzman, ABD’nin ittifaktan ayrılma olasılığını ve başkanın Kongre onayı olmadan böyle bir karar alıp alamayacağını tartışan, 27 Şubat 2026 tarihli Kongre Araştırma Servisi’nin “Kuvvetler Ayrılığı ve NATO’dan Çıkış” başlıklı çalışmasına da dikkat çekti.

Rubio’nun açıklamalarının transatlantik ilişkilerde bir dönüm noktası olduğunu vurgulayan Mehran, Avrupa’nın bugün bir tercih yapma zorunluluğuyla karşı karşıya olduğunu söyledi: Ya bütünüyle Amerikan stratejisine eklemlenmek ya da kendi savunma ve siyasi özerkliğini inşa etmek. Uzman, NATO içinde çıkabilecek olası bir krizin, küresel ittifak sistemini değiştirebileceği ve çok kutuplu bir dünyanın oluşumunu hızlandırarak ABD etkisinin kademeli olarak zayıflamasına yol açabileceğini kaydetti.