‘Nasrallah savaşı başlatan taraf olmamak için akıllı ve stratejik davranıyor’

“Burada muvaffakiyet yok Hamas açısından. Filistin halkı açısından, bu kadar insanın hayatını kaybetmiş olmasına karşın, bu sıkıntının gündeme gelmesi durumu var. Fakat Hamas’a bakarsak, muvaffakiyet olmadığı ortada. Bunu hesaplamış olmaları gerekiyordu. Şayet hesapladılarsa, bu kadar kaybı göze almış olmaları kabul edilebilir bir şey değil. Şayet kaybı hesaplamadılarsa, bu tekrar kendi açılarından olumsuz bir şey.

Hasan Nasrallah’ın konuşmalarını hatırlayalım. ‘Bu tamamen Hamas’ın kararıdır, üstelik bu saldırıyı bâtın tutarak yaptılar’ dedi. Yani diyor ki Nasrallah, ‘Kime danıştınız? Hangi beklentiye girdiniz?’ diye sorguluyor. Ortadoğu’da bir İslami direniş ekseni var. İsrail-Filistin bağlamında da var bu. Bundan Ötürü Hamas’ın tek başına bu türlü bir şeye kalkışmış olması, bu sorumluluğu tamamen kendisine yüklüyor. Artısı-eksisi kendisine yazılabilir ama artısının ne olduğu konusunda şimdi bir sonuç göremiyorum. Hasebiyle, bence Hamas burada bir yanılgı yaptı. Bu sonucu göze alarak yaptıysa yanılgıydı. Şayet hesaplayamadıysa yeniden yanılgıydı. Bundan Ötürü Hamas açısından söylenecek olumlu hiçbir şey söylediği söz edilen değil.”

“Filistin halkı açısından gerçek muvaffakiyet, bir müzakere masası kurulması olabilir. Ben ileride bir masa kurulacağını da düşünüyorum. Ama şöyle bir kaide var; Netanyahu ya da İsrail önce inandırıcı bir muvaffakiyet kıssası yazarsa, bunu yapacaktır.

Bir de İsrail açısından bu sefer şöyle bir durumu var, Filistin ve Gazze içindeki diğer örgütler ortalıkta gözükmüyor şu anda. Bundan Ötürü bu bile aslında bir ölçü Hamas’ın pozisyonunu pahalandırmak açısından. İsrail, ‘Oradaki bütün silahlı örgütleri yok edene kadar devam edeceğim’ demiyor. Hamas’ı yok edeceğini söylüyor. İsrail, Hamas ile ilgili kararlılık içinde. Bu mevzuda tesirli bir saldırı yapabilmiş değiller. O nedenle bir muvaffakiyet öyküsü yazarsa Netanyahu, Hamas’ı zapt edebileceği bir mutabakatla ilgili olarak masaya oturabilir. Ama şu ana kadar İsrail’in Gazze’deki kazanımlarından geri adım atacağı manasına gelmiyor bu. Filistinliler, biraz daha bir şeyleri kaybetmiş olarak masaya otururlar. Bu durum, bundan sonra bu şekilde devam eder. Bir masa kurulabilir ama bu İsrail’in lehine olacak benzeri duruyor.”

“Suriye, bu sıkıntıya çoğu zaman ilkesel yaklaştı. Bir takım örgütlerin desteklenmesi, konjektürel olarak İsrail’e karşı bir kart olarak kıymetlendirilebilir, fakat Suriye’nin Filistin halkı lehine pozisyon aldığını gördük. Esad’ın şu anki pozisyonu da bu. Esad’ın bütün tenkitleri de diğer Arap devletlerinin İsrail’e karşı tesirli bir siyaset yürütememesi üzerine. Duruşu değişmedi. Şu anda aslında Suriye’nin yaşadığı kurallar yüzünden pasif durumdalar. Herkes imkan bilip Suriye’ye yükleniyor. Mesela İsrail yeniden Suriye’yi bombaladı. Hamas da dahil bir takım örgütlerin ihaneti olmasaydı bu emperyalist savaşta, Suriye bu kadar zayıflamayacaktı.

Suriye’deki İslami Cihat, Hamas ile aynı pozisyonu almadı. Ya da Filistin Halk Kurtuluş Cephesi esasen bir sosyalist örgüt olarak hiçbir zaman bu türlü yapmaz. Hamas, Ortadoğu’daki birçok başkentte, sürekli kendi unsurlarını satacak bir örgüt olarak görülüyor. Boşuna değil İsmail Haniye’ye yapılan tenkitler. Haniye’ye tenkit yapılmış bu ateşkes açıklamasıyla ilgili. Çok çarpıcı bence: ‘Biz Lübnan İslami Direniş hareketine teşekkür ediyoruz. Yemen’e, Irak’a teşekkür ediyoruz.’ Kim bunlar? Hizbullah, Husiler, Şiiler. Nerede diğer başşehirler? Yani bu örgütlerin probleme yaklaşımı, sürpriz sayılır aslında. Bunu Hamas için değil, Filistin halkı için yapıyorlar. Suriye de bu direniş ekseninde yer alan çok önemli bir halka olarak, stratejisini bunun üzerinden yürütüyor. Suriye’nin pozisyonu değişmiş değil. Aynı vakitte bu direniş ekseni olarak bilinen oluşumun sıçrama tahtalarından da birisi Suriye. Suriye, kendi coğrafyasını tüm hücumlara karşın açmış durumda. Şayet mesele daha ileri giderse, Irak’tan da öteki yerlerden de buralara gelen insan gücünü göreceğiz. Evvelden de gelenlerin olduğu ve birtakım hazırlıkların yapıldığı da ortada.”

“Arap başşehirleri artık bu sorundan bıkmış durumda Ceyda. Uzun yıllardır bir ilgisizlik söz konusuydu. Şu 50 gündür yaşanan süreç olmasaydı tekrar gündeme gelmeyecekti mesele. Bu, İsrail’in devam eden hücumlarını bitirmeyecekti. Filistinliler hem hayatlarını hem topraklarını kaybetmeye devam edecekti.

Fakat bir yandan çaresizlik söz konusu, diğer yandan da Filistin halkının lehine Hamas benzeri örgütlerin bu türlü çılgınlık yapmaması için, Gazze’de Arap koalisyonu bulunmasını bir formül olarak görüyorlar. ‘Tamam, Filistin devleti tanınsın ki biz de karşımızda devlet muhatabı olduğu için bir düzenleme yapalım’ diyor Sisi. Bu, diğer Arap ülkeleri nezdinde kabul görebilecek bir formül. Hatta ben bunun diğer Arap başşehirleri ile istişare olmadan yapıldığını düşünmüyorum. Bundan Ötürü evet, Sisi’nin açıklaması genel görüşü yansıtıyor. Pekala Filistinliler kaybetti ve kaybedecekler mi? Evet, maalesef o denli. Burada gaye, kaybı ne kadar erken kesebileceklerine dönük adımlar atmak. Bu kadar büyük bir çaresizlik maalesef.”

“Şu ana kadar Türkiye’nin herhangi bir tesirli adımı olmadı. Öte yandan Arap başşehirlerinin de olmadı. Hasebiyle, Arap basınına, yapılan tenkitlere baktığımızda, bu sıklıkla vurgulanıyor. Etkisiz kalındığı söyleniyor. Sonuçta pratiğe baktığımızda, insanlar ölmeye devam ediyor ve bunun önüne geçebilmiş değiller. Nedeni de eyleme geçilmemesi. Aynı tenkitleri Türkiye için de yapıyorlar. Son devirde Erdoğan’ın dozajını artırdığını, haklı sözler kullandığını biliyoruz. Ama bunların yetmediğini de biliyoruz. Mesela Katar ve Mısır arabuluculuğunda yapılan ateşkesten bahsediyoruz. Katar ve Türkiye stratejik ortak fakat Türkiye’nin ismi anılmıyor bile. Bu tabii Katar’ın aynı vakitte hem Batı ile hem de Hamas ile olan yakın alakalarından kaynaklanan bir durum. Yani Hamas’ı ikna edebilecek bir pozisyonda olmasından kaynaklanan bir durum.

Şu da çıkıyor ortaya: Katar, hiçbir zaman Hamas ile ilgili, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yapmış olduğu çeşitten açıklamalar yapmadı. Yani ‘Hamas cihat yapıyor’ demedi. O kadar yakın olmasına karşın bu türlü bir açıklama yapmadı. Bundan Ötürü Katar arabuluculuk konusunda muhatap alınıyor fakat Türkiye maalesef bu talihini kaybetmiş oldu. Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı da İslam İşbirliği Teşkilatı ve Arap Birliği zirvesinde birtakım ülkeler yetkilendirildikten sonra ‘İlk durağımız Çin olacak’ dedi. Suudi Arabistan’ın inisiyatif aldığı manasına geliyor. Burada Türkiye yeniden yok. Yani bu, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın telaffuzlarından kaynaklanıyor. Pratikte, İsrail’e karşı atmış olduğu bir adım yok ve bu Arap kamuoyunda çok iyi biliniyor.”