Parasal sıkılaştırma nedir, ne anlama gelir?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), haftalık gösterge repo faizinde 650 baz puanlık artışa yüzde 15 düzeyine çekti. Bu faiz artırımı Mart 2021’den beri ilk faiz artışı oldu. Açıklamada, “Parasal sıkılaştırma sürecinin başlaması ile para siyasetinin etkinliği artacaktır. Bununla birlikte, fiyat istikrarının sürekliliğini sağlamak amacıyla, TCMB cari dengeyi güzelleştirecek stratejik yatırımları desteklemeye devam edecektir.” denildi. Bu açıklamanın akabinde mali sıkılaştırma ile ilgili ayrıntılar merak edildi. Pekala, mali sıkılaştırma nedir, ne manaya gelir?

Parasal sıkılaştırma nedir?

Parasal sıkılaştırma, bir ülkenin merkez bankası tarafından gerçekleştirilen bir para siyasetidir. Bu siyaset, çoklukla ekonomik istikrarın bozulduğu ve enflasyon riskinin arttığı devirlerde uygulanır.

Parasal sıkılaştırma, ekseriyetle iktisada sunulan para ölçüsünü azaltmayı ve/veya faiz oranlarını artırmayı içerir. Bu durum, bankaların daha az kredi sağlamasını ve halkın daha az harcamaya eğilimli olmasını sağlar, böylelikle ekonomik faaliyeti ve enflasyon baskısını yavaşlatır.

Örneğin merkez bankası, piyasadan tahvilleri satın almayı durdurabilir ya da azaltabilir (parasal genişleme siyasetinin tersi), banka rezerv ihtiyaçlarını artırabilir (bankaların ellerinde tutması gereken nakit ölçüsünü artırır), ya da siyaset faizini artırabilir (bankaların merkez bankasından borç almak için ödemesi gereken faiz oranı).

Parasal sıkılaştırma siyasetlerinin amaçladığı çoklukla enflasyonu denetim altına almak ve iktisatta oluşabilecek dertleri önlemektir. Fakat, buna aynı siyasetler çoklukla ekonomik büyümeyi yavaşlatır ve işsizlik oranını artırabilir, bu yüzden siyasetçiler çoklukla bir istikrar bulmaya çalışır.