Rap: 2024’ün en popüler müzik türü olan rap neden tartışılıyor?

Dünyanın en büyük müzik dinleme platformlarından Spotify’a göre bu yıl Türkiye’de en çok dinlenen müzisyenler Semicenk, Lvbel C5 ve Sezen Aksu oldu.

En çok dinlenen müzikler ise rapçiler Era7capone, Batuflex ve Narco’nun bir arada yaptığı CISTAK, rapçi Lvbel C5’in DOĞUŞTAN BERİ HAKLIYIM (tmm) ve Zeynep Bastık’ın Lan müzikleri oldu.

Aslında rap uzun vakittir Türkiye’nin en çok dinlediği müzik çeşitlerinin başında geliyor.

Ancak bu yıl bilhassa en çok dinlenen müziklerin kelamlarında yer alan kimi sözler tartışma konusu oldu.

Lvbel C5’in müziklerinde ise lüks tüketimin övülmesi ve sosyal medya lisanının kullanılması eleştiriliyor.

Rap müziğin tepedeki yerini ve hakkındaki tartışmaları beş başlıkta topladık.

1.Rap sokağın lisanından anlıyor

Türkiye’de son yıllarda rap’in daha tanınan bir müzik çeşidi haline geldiğini görüyoruz.

Müzik yazarı Taner Turna, bunu ana akım müzik yapanların toplumun yenisinden uzaklaşmasına bağlıyor.

Turna’ya göre ana akım müzik, gündelik hayatın kaygılarını ve toplumun yaşadığı sıkışıklığı yansıtamıyor:

“Özellikle 2010’ların ortasından sonra ana akımla toplum arasında bir boşluk oluştu. Bu boşluğu da hip hop doldurdu.”

Müzik yazarı Deniz Durukan, rapin muhalif damarının yanı sıra, sokak kültüründen yararlanan bir yapısı olduğunu da söylüyor.

Durukan, rap müzik için, “Kenarda, kıyıda köşede kalmış şahısların bir lisanı olma sıkıntısı var” tabirini kullanıyor.

Rap’i tempolu bir müziğin üzerine söylenen ritmik sözlerle yapılan bir müzik tipi olarak tanımlayabiliriz.

Hip hop ise daha çok rap müziği de içine alan bir kültür olarak tanımlanıyor.

2. Sosyal medya müziğe sızıyor

Rap’in bu kadar tanınan olmasının bir öteki nedeni ise sokağın yanı sıra sosyal medyada konuşulanları da bünyesine alabilmesinde yatıyor.

Rap müzik kelamlarında görülen lüks tüketime düşkünlük, güç ve maddiyat elde etme eğilimler sosyal medyanın da ana gündem unsurları arasında.

En çok dinlenen çoğu rap müziğinin içinde markaların isimleri geçiyor, lüks otomobillerle alınan yollar anlatılıyor, satın alınan yahut hayali kurulan lüks tüketim ürünleri övülüyor.

Müzik yazarı Durukan, sokağın da sosyal medyanın da lisanının bu olduğunu söylüyor ve birtakım rapçilerin bu problemleri müziklerine taşıdığını aktarıyor:

“Zengin olmanın ve güç kazanmanın hayalini kuranlar var, kimi rapçiler de bunu anlatıyor.”

Müzik yazarı Taner Turna, “Türkiye çok kısa yollu bir şöhret sevdasına düşmüş durumda” saptamasında bulunuyor ve bunu refah düzeyinin düşük olmasına bağlıyor.

Bu da ister istemez yeni kuşak rapçilerin müzik sözlerine yansıyor.

Ayrıca müziklerin sosyal medyada paylaşılan görüntülerde kullanılmasıyla süratlice trend haline gelebiliyorlar.

Twitter’da yeniden kurgulanan görüntülerde yahut TikTok trendlerinde bu müzikleri tekrar tekrar dinlemek mümkün oluyor.

3. Teknoloji ile müzik daha süratli yapılıyor

Günümüzdeki rap müziklerinin sürelerinin kısa olması ve elektronik altyapıya sahip olmaları da tanınan hale gelmelerini kolaylaştırıyor.

Gelişen teknoloji ile birlikte elektronik altyapıya sahip müzikleri ortaya çıkarma müddeti çok kısaldı.

Yazar Durukan, müziklerin süratle üretilmesi sürecinin “düşüncenin kaybolmasına” yol açtığını savunuyor:

“Müzik dediğiniz zaman yalnızca melodisi, armonisiyle değil, kelamının de sanat olması gerek. Hepsi bir bütün aslında. Teknolojinin gelişmesiyle çok süratli üretilen ve tüketilen müzikten bahsedebiliriz. O ortada fikir kayboluyor.”

Böylece müzikçi da dinleyici de çok fazla düşünmeden kendini müziğin ritmine bırakabiliyor.

Durukan, artık müziklerde eski melodik altyapıların olmadığını, çocukların ve gençlerin müziklerdeki gitar ve davul sololarını sıkıcı bulduğunu vurguluyor:

“Uzun girişler zaman kaybı olarak görülüyor. çabucak konuya geçilsin istiyorlar. Zira onu bitirip öteki bir şeye geçecekler.”

4. Dijital platformlarla müzik tüketimi tek tipleştirildi

Spotify dijital müzik dinleme platformlarının hakimiyetiyle müzik dinleme alışkanlıkları aynıleşti.

Bu usul platformların tanınan olanı daha çok önermesiyle herkes aynı müzikleri dinliyor.

Bu da bir müzik tanınan hale geldiğinde herkesin radarına girmesine yol açıyor. Müzikçiler da tanınan olması garanti müzikleri üretme yoluna gidiyor.

Yazar ve teşebbüsçü Turna, bunun “manipüle edilmiş bir dinleme deneyimi” olduğunu düşünüyor.

“Bu platformların ürettiği sayılar üzerinden mana biçiyoruz” diyen Turna, yapay zekanın dinleme tecrübesindeki tesirinin arttığını, “bize sunulan kapalı bir fanus içinde müzik dinleme deneyimi” yaşadığımızı söylüyor.

Turna, bu fanusun içinden çıkmak için radyo dinlemenin büyük bir ehemmiyet taşıdığını söylüyor.

Sevdiğiniz müzik ve müzikçilerin plak şirketlerine göz atıp, diğer müzisyenler bulmak, emek vermek gerektiğini vurguluyor.

5. Hakim ataerkil sistemi yansıtıyor

Türkiye’de son periyodun tanınan rap müziklerinde yasak madde kullanımını ve suç işlemeyi öven kelamlara rastlamak mümkün.

Bunun yanı sıra bayana karşı şiddet ögeleri da tekrar bu müziklerde görülebiliyor.

Uzmanlar bunu hakim ataerkil kültürün bu müziklerde yer bulabilmesine bağlıyor.

Sosyolog Nilüfer Narlı, Türkiye’de “ataerkil kültürü besleyen kimi gelenekler ve dini yorumların olduğunu, bunun da bayana karşı şiddeti legalleştiren güçlü bir kültürel yapının ortaya çıkmasına yol açtığını” söylüyor.

“Kadın tersi, sosyal cinsiyet eşitliği aksisi kültür, pop kültürde daha rahat yayılıyor” diyen Narlı, ataerkil kültürün tanınan kültürde yeniden üretildiğini aktarıyor.

Müzik yazarı Durukan da benzer fikirde.

Cinsiyetçi zihniyetin her alana yansıdığını söyleyen Durukan, bayan ve erkek rollerinin müziklerde yeniden üretildiğini düşünüyor.

Durukan, “Hegemonik bir erkeklik sıkıntısı var. Bu çok yaygın. Televizyonda, dünyanın politik lisanında, her yerde var. Sokaktaki güç savaşı, erkeklik savaşı problemlere dair görüntüler çekiliyor, müzikler yapılıyor” diyor.

Değişim olur mu?

Bütün bunlarla, aslında müzisyenler için de sanatlarını icra etmeleri ve para kazanmaları ismine zor bir bölüm ortaya çıkarıyor.

Müzik yazarı Turna’ya göre bu süratli üretim ve tüketim döneminde yapılan müzikler üzerine konuşmak gerekli; yoksa müzik sektörü yalnızca anlık popülerlikler yaratan bir alana dönüşüyor:

“Yapılanlar gerektiği kadar eleştirilmiyor, bağlamı kurulmuyor ve bir hafıza etrafında şekillendirilmiyor. Karşısına bir şey koyamadan, alt kültürlerine bakmadan, nereden geldiği irdelenmeden geçilip gidiliyor.”

Turna’nın bu dediğine paralel olarak bayan zıddı sözleriyle gündeme gelen CISTAK müziğine gösterilen reaksiyonlar de sonuç verdi.

CISTAK müziğinin Ebo tanınmış imalcisi İbrahim Tilaver, sosyal medyadan şu mesajı paylaştı:

“Anneme verdiğim söz üzerine ocak ayından itibaren şirketimin bünyesinde bayanın objeleştirildiği herhangi bir modülün çıkmasına izin vermeyeceğim. Geçmişte şirketimiz bünyesinde yayımlanan bu usul tüm kesimler ismine bayanlarımızdan özür diliyorum.”