‘Sabıkası kabarık’ Çin menşeili TikTok’a erişim engeli dünya çapında artıyor: Hangi ülkeler, neden kısıtlama getiriyor?

Çin menşeili tanınan sosyal medya platformu TikTok, Aralık 2024 itibarıyla farklı ülkelerde önemli kısıtlamalar ve yasaklarla karşı karşıya. Veri güvenliği, ulusal güvenlik endişeleri ve içerik yönetimi hususlarındaki tartışmalar ve sosyal medya platformlarının sorumluluğu almaması benzeri nedenler bu yasakların temelini oluşturuyor. Pekala, hangi ülke hangi münasebetlerle ve neden bu ‘sabıkası kabarık’ denilen uygulamayı sakıncalı buluyor?

Arnavutluk: Trajik olay sonrası kısıtlama

Arnavutluk, bir gencin trajik bir olayda hayatını kaybetmesinin akabinde Aralık 2024’te TikTok’a bir yıllık yasak getirdiğini duyurdu. TikTok yasağına yer hazırlayan olay, bir gencin TikTok üzerinde yayılan bir meydan okuma görüntüsü sonrasında hayatını kaybetmesi oldu. Bu trajik durum, ülkede TikTok’a yönelik reaksiyonları artırdı ve yetkilileri harekete geçmeye zorladı. Bu yasağın 2025’in başlarında yürürlüğe girmesi beklenirken, son olarak Tik Tok’a gelen yasak da bu ülkeden olmuş oldu.

Hindistan’dan kalıcı yasak: En büyük pazardı

TikTok’a yönelik en önemli adım, Haziran 2020’de Hindistan tarafından atıldı. 29 Haziran 2020’de, Hindistan hükümeti Çin ile yaşanan sınır çatışmalarının ardından, uygulama ulusal güvenlik riski olarak görülerek 223 diğer Çin uygulamasıyla birlikte TikTok’u yasakladı. Ocak 2021’de, bu yasak kalıcı hale getirildi. Şubat 2021’de TikTok, yasak nedeniyle Hindistan’daki faaliyetlerini durduracağını ve 2 binden fazla çalışanını işten çıkaracağını açıkladı. Hindistan, 200 milyondan fazla faal kullanıcısıyla TikTok’un en büyük pazarlarından biriydi.

Afganistan ve gençlere yönelik endişeler

Afganistan’da Taliban hükümeti, Nisan 2022’de TikTok’u yasakladı. Taliban yetkilileri, uygulamanın gençleri “yanlış yönlendirdiğini” ve İslami pahalara aykırı içeriklere izin verdiğini belirtti.

Somali’de uygulanmayan yasak

Ağustos 2023’te Somali, TikTok’un uygunsuz içerikler ve propaganda yaymak için kullanıldığını öne sürdü. Fakat alınan yasak kararı, teknik nedenlerle şimdi uygulanamadı.

Kısmi yasaklar: Devlet aygıtlarında TikTok kullanımı

Bazı ülkeler, sadece devlet aygıtlarında TikTok kullanımına sınırlamalar getiriyor. Siber güvenlik telaşları nedeniyle alınan bu kararlar, bilgi saklılığı risklerine dayanıyor.

ABD’de tam yasak kapıdayken Trump’tan gelen açıklama: ‘Belki bu uygulamayı bir süre daha tutmalıyız’

Nisan 2024’te ABD, TikTok’un ana şirketi ByteDance’a 270 gün içinde platformu satmasını mecburî kılan bir yasa çıkardı. Bu süre sonunda talimat yerine getirilmezse, ülke genelinde bir yasak uygulanabilir.

Zaten 20 Ocak’ta başa geçecek olan ABD Başkanı Donald Trump, 1 Ağustos 2020’de TikTok’u yasaklayacağını duyurmuştu. Fakat son olarak 22 Aralık Pazar günü mevzuya dair açıklama yapan Trump, TikTok’un ABD’de faaliyet göstermesi gerektiğini savundu. Trump, sosyal medya platformunda milyarlarca görüntüleme aldığını ifade ederek, uygulamanın yasaklanmaması için olumlu sinyaller verdi. Lakin TikTok’un mukadderatı, 19 Ocak’a kadar Çinli şirket ByteDance ile alakasını kesmesine bağlı.

Trump, Çinli teknoloji devi Tencent’in sahibi olduğu WeChat uygulamasına yönelik de benzer bir karar aldı. Fakat, Haziran 2021’de mevcut Başkan Joe Biden, Trump periyodundaki yasağı iptal ederek uygulamanın ulusal güvenlik tehdidi oluşturup oluşturmadığının araştırılması için Ticaret Bakanlığı’na yetki vermişti.

Avustralya ve Fransa: Güvenlik kaygıları

Mart 2023’te Avustralya, TikTok’u devlet aygıtlarında yasakladı. Benzer bir adım, aynı yıl Fransa tarafından da atıldı. Hükümetler, bu adımlarla devlet bilgilerinin güvenliğini sağlamayı hedefliyor.

Birleşik Krallık: Resmi aygıtlarda yasak

Birleşik Krallık hükümeti, Mart 2023’te TikTok’un resmi aygıtlarda kullanılmasını yasakladı. Bu karar da siber güvenlik tasalarına dayanıyor.

Endonezya ve Bangladeş: Aralıklı yasaklar

Endonezya ve Bangladeş, TikTok’u zaman zaman engelleyen ülkeler arasında. Yasaklar, ekseriyetle içerik kontrolüyle ilgili problemlere dayanıyor ve süreksiz olarak uygulanıyor.

Pakistan: İçerik problemleri nedeniyle yasak

11 Ekim 2020’de Pakistan, TikTok’u içerik kurallarına uyulmadığı gerekçesiyle yasakladı. Lakin, platforma yönelik bu yasak, süreksiz tahlillerle kaldırılabiliyor ve hükümetle platform arasında yapılan mutabakatlara bağlı olarak değişiklik gösteriyor.

Türkiye: Kısa periyodik kısıtlama

Türkiye’de, 8 Şubat 2023 akşamı ile 9 Şubat 2023 sabahı arasında, TikTok’a kısa müddetli bir erişim engeli getirildi. Bu kesinti, çoğunlukla Kahramanmaraş depremleri sonrası platformda manipülatif içeriklerin yayılmasını engellemeye yönelik bir tedbir olarak değerlendirildi. Fakat kimi kaynaklar, bu yasağın farklı sebeplerden kaynaklandığını belirtti.

Artan tasalar: Bilgi ve kamu güvenliği

TikTok’a yönelik bu yasaklar, global ölçekte artan veri güvenliği ve kamu güvenliği telaşlarını yansıtıyor. Bilhassa yabancı şirketlere ait uygulamaların ulusal güvenlik üzerindeki potansiyel tesiri, birçok ülkeyi harekete geçirdi.

TikTok yasakları dünya gündeminde

Dünya genelinde TikTok’a yönelik alınan bu tedbirler, dijital güvenlik alanında yeni bir çağın habercisi olarak görülüyor. Kullanıcı bilgilerinin korunması, uygulama şeffaflığı ve uluslararası ilişkiler, TikTok’a yönelik kararların merkezinde yer alıyor.