TEPAV’ın politika notu: Asgari ücret 2014 yılından beri hedef enflasyona göre zamlansaydı bugün 3 bin 147 lira olacaktı

CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in söz ettiği Türkiye Ekonomi Siyasetleri Araştırma Vakfı’nın (TEPAV) siyaset notuna göre; Türkiye’de minimum ücret, 2014’ten beri ‘’hedef enflasyona” göre artış yapılsaldı bugün 3 bin 147 TL olacaktı. Taban ücret, hedef enflasyona ve her çeyrek sonunda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) enflasyon iddiasına göre arttırılsaydı bugün 6 bin 835 liraya ulaşacaktı. TEPAV’ın hesaplamasına göre; bir minimum ücretlinin en az 2024’teki kadar iyi yaşayabilmesi için ihtiyaç duyulan net taban ücret seviyesinin önümüzdeki yıl için 25 bin 157 lira olması gerekiyor. 

ANKA’dan Nisanur Yıldırım’ın haberine göre; Türkiye’de milyonlarca minimum fiyatlı, 2025 yılında maaşlarına ne kadar zam geleceğini bekliyor. Kamuoyunda; taban fiyata ”gerçekleşen enflasyona” mı ”hedef enflasyona” göre mi zam yapılacağı tartışmaları ise artarak devam ediyor.

Ücretlerde “ileriye dönük endeksleme” tartışmaları

TCMB Başkan Yardımcısı  Osman Cevdet Akçay’ın enflasyon raporu toplantısında; maaş fiyat artışlarınında ”ileriye dönük endeksleme” konusunu başlatması da tartışmayı artıran bir diğer öge oldu. Akçay, ”Bir noktada ileriye dönük endekslemeye geçmek zorundayız. Geriye dönük endekslemeler, daima kendi kendini yaratan bir süreç doğuruyor. Bir noktada ileriye dönük endeksleme hem kamuda hem özel kesimde devreye girmek zorunda. Ben bu konjonktürün bunun için uygun bir dönem olduğu kanaatindeyim. İleriye dönük endekslemenin devreye girmesi için uygun bir zaman” dedi.

Şimşek: “Yönetilen ve yönlendirilen fiyatları enflasyon maksadıyla uyumlu olarak belirleyeceğiz”

Öte yandan, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, bakanlığının bütçe görüşmelerinde; “Yönetilen ve yönlendirilen fiyatları enflasyon hedefiyle uyumlu olarak belirleyeceğiz” diye konuştu. Yönetilen, yönlendirilen fiyatlar, elektrik, doğal gaz, su faturalarına gelecek fiyat artışlarını, alkol-tütüne gelecek vergi düzenlemelerini ve çeşitli kamu hizmetlerini kapsıyor.

TEPAV, hedef enflasyona göre minimum fiyatı hesapladı

CHP Genel Başkanı Özgür Özel, bugün grup toplantısında TEPAV’ın Kalkınma Programı Yöneticisi Ekrem Cunedioğlu’nun kaleme aldığı “Bir Minimum Ücret Öyküsü: EndeksleyelimNeye” isimli siyaset notundan bahsetti.

Özel’in söz ettiği TEPAV’ın siyaset notunda; taban fiyata 2014 yılından beri hedef enflasyona göre zam yapılsaydı bugün ne kadar olacağına ilişkin farklı hesaplamalar yer aldı.

Asgari ücret hedef enflasyona göre zamlansaydı bugün 3 bin 147 lira olacaktı

Buna göre; taban fiyata 2014 yılından beri yalnızca hedef enflasyona göre zam yapılsaydı, bugün taban ücret 3 bin 147 lira olacaktı. Şayet; hedef enflasyon ve her çeyrek sonunda TCMB’nin mevcut enflasyon raporundaki yeni tahmin toplanarak güncelleme yapılsaydı minimum ücret 6 bin 635 liraya ulaşacaktı.

TEPAV’ın bir diğer senaryosuna göre; kasım ayı tüketici yıllık enflasyonu gerçekleşmesi ile son enflasyon raporundaki gelecek yıl enflasyon iddiasının yarısını toplayıp taban ücret artış oranı belirlenseydi; minimum ücret bugün 12 bin 180 lira düzeyine gelecekti.

Son olarak kasım ayındaki yıllık enflasyon ile gelecek yıl son enflasyon kestirimi toplamı kadar bir minimum ücret artış oranı olsaydı, taban ücret bugün 18 bin 940 lira olacaktı.

TEPAV’dan minimum ücret için farklı hesaplamalar

Kasım ayı tüketici yıllık enflasyonu gerçekleşmesi ile son enflasyon raporundaki gelecek yıl enflasyon iddiasının yarısını toplayıp minimum ücret artış oranı belirlenseydi; bugün minimum fiyata yüzde 57,2 zam yapılması gerekecekti. TEPAV’ın hesaplamasına göre; 2025 yılı için 17 bin 2 lira olan minimum fiyata bu oran uygulansaydı minimum ücret 26 bin 734 lira olacaktı. Kasım ayındaki yıllık enflasyon ile gelecek yıl son enflasyon varsayımı toplamı kadar bir minimum ücret artış oranı olsaydı yüzde 67,7 zam yapılması gerekecek ve 2025 senaryosu için taban ücret 28 bin 520 liraya ulaşacaktı.

“Asgari fiyata ara zam yapılması, emekçinin satın alma gücünü korumak için önemli”

TEPAV’ın siyaset notunda; 2007, 2010, 2017 ve 2022’nin minimum  ücretlilerin satın alma gücü kaybı yaşadığı yıllar olduğu belirtildi. Minimum fiyata yıl içinde ara güncellemeler yapmanın, bilhassa yüksek enflasyon periyotlarında emekçinin satın alma gücünü korumak için çok önemli bir endeks bileşeni olduğu vurgulandı.

TEPAV, bir minimum ücretlinin en az 2024’teki kadar iyi yaşayabilmesi için ihtiyaç duyulan net minimum ücret seviyesinin 2025 için 25 bin 157 lira olması gerektiğini hesapladı. Bu hesaplamada; enflasyonun ilk çeyrekte her ay yüzde 2,5, ikinci ve üçüncü çeyreklerede her ay yüzde 2, son çeyrekte ise her ay yüzde 1,5 aylık enflasyonu olduğu varsayıldı.