Trump baskısı altındaki AB kritik zirvede çıkış yolu bulabilecek mi?

AB üyesi ülkelerin devlet ve hükümet başkanları bugün Brüksel’de özel bir zirvede bir araya gelecek. Kritik olarak bedellendirilen toplantının iki ana gündem hususu var.

Bunlardan birincisi Avrupa savunması. AB, bu alanda yeni bir sayfa açmayı planlıyor.

İkinci bahis ise ABD’nin askeri yardımı askıya aldığı, askeri istihbarat paylaşımını kestiği Ukrayna’ya destek.

AB başkanlarının işi iki mevzuda da hayli zor.

Amerikan idaresinin Avrupa ile ABD arasındaki ilişkileri temelinden sarsan ve Ukrayna’da 2022’den bu yana izlenen politikayı neredeyse tam bilakis çeviren adımları AB’yi önemli şekilde zorluyor.

Birlik başşehirleri İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra oluşturulan sistemin ve ABD’yle kurulan sıkı bağların eski formatta sürmesinin artık çok kolay olmadığı gerçeğiyle karşı karşıya kaldı.

AB’nin savunma alanında daha özerk olması ve kendi ayakları üzerinde güçlü bir şekilde durabilmesinin gerekliliği yıllardır tartışılan bir bahis.

Yoğun tartışmalara rağmen bu bahiste besbelli şekilde fark yaratabilecek somut ve kapsamlı adımlar atıldığını söylemek kolay değil.

800 milyar euroluk öneri

Brüksel’deki zirvede bu alanda kelamdan eyleme geçilmesi hedefleniyor. Bu bağlamda AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen‘in, 4 Mart’ta açıkladığı 800 milyar Euro’luk Avupa’yı Yeniden Silahlandır paketi tartışmalarda çok önemli yer tutacak.

Von der Leyen yıllara yayılacak bu paketin bir ögesi olarak üye ülkelerin savunma harcamaları için kaynak yaratma gayeli 150 milyar Euro’luk ortak AB borçlanması da önerdi.

Ortak borçlanmayla, hava ve füze savunması, topçu sistemleri, füzeler, mühimmat ve insansız hava araçlarına karşı sistemler gibi gereksinimlerin karşılanmasında maliyetlerin düşürülmesi ve birlikte çalışabilirliğin artırılması hedefleniyor.

Getty Images

AB, Ukrayna’daki yeni gerçeklere uyabilecek mi?

Savaşın başlangıcından bu yana Ukrayna’da ABD’yle birlikte hareket eden AB, ekonomik ve askeri imkanlarını seferber etmiş durumda.

Bu yaklaşım, bir iki ülke dışında, şu ana kadar pek sorgulanmıyordu. ABD Başkanı Donald Trump‘ın tavrı, AB’nin bu husustaki hesaplarını da altüst etti.

Liderler, Brüksel’deki zirvede her şeyden önce oluşan yeni durumu tartacaklar.

Bu doruktan de Ukrayna’ya öngörülebilir askeri ve siyasi destek söylediği söz çıkacak.

Bununla birlikte, birden fazla bilinmeyen karşısında takınılacak hal netleştirilmeye çalışılacak.

Liderler, Ukrayna’da barış için müzakerelere geçme ihtimali, başlaması halinde müzakerelerden ateşkes çıkma ihtimali, ateşkes sonrası mümkün bir barış muahedesine Avrupa’nın iştiraki, güvenlik garantileri, muhtemel barış muahedesi sonrasındaki durum gibi bahislere da eğilecekler.

Bu alandaki tartışmalar şu etapta çok bilinmeyen olduğu için prematüre olarak değerlendirilse de mevcut konjonktür tartışma yapılmasını kaçınılmaz kılıyor.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski‘nin de zirve için Brüksel’de olması bekleniyor.

Türkiye de bilgilendirilecek

Son periyotta savunma ve Ukrayna söylediği söz edilen olduğunda Türkiye’ye bakışa ilişkin olarak şu ana kadarki halinden farklı bir çizgiye gelen AB, zirve sonrasında da pek olağan olmayan bir adım atacak.

AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, AB Komitesi Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Dışişleri ve Güvenlik Siyaseti Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Türkiye, İngiltere, İzlanda ve Norveç’i, “AB dışı ortaklar” sıfatıyla, videokonferans usulüyle bilgilendirecekler.

Zirvenin sonuçlarının iletileceği bilgilendirmede bu ülkelerin görüşleri de alınacak.