‘Trump, ekibinden birini Demokrat medyaya kurban vermek istemiyor’

“Bu Signalgate olayıyla birlikte 2. Trump devrinin ilk büyük skandalıyla karşı karşıyayız. Amerikan politik atmosferinde inanılmaz ilgi gördü bu olay. Bilhassa Demokratlar çok eleştirildi. Trump yönetimi bu olayla o kadar küçük düştü ki, Demokratlar nasıl dalga geçeceklerini bilemedi. Bizim bugüne kadar aşina olduğumuz, Hollywood üzerinden de yaratılan algıda, ABD idaresinde mesajlaşmaların çok büyük saklılıkla ve uzman şekilde yürütüldüğü algısı vardı. Profesyonel bir görüntü ile kendilerini dünyaya tanıtmışlardı. Signalgate hadisesiyle bu algının biraz daha kırıldığını görüyoruz. İnsanlar Whatsapp kümelerinde arkadaşlarıyla nasıl konuşuyorsa, Amerika’nın üst seviye yetkililerinin de savaş planlarını bu türlü konuştuğunu gördük. ABD imajına darbe vuran bir olay oldu bu. Uzun bir mesajlaşmaydı. Kısaca özetleyecek olursak, The Atlantic’in genel yayın yönetmeni Jeffrey Goldberg, 15 Mart’ta kendisini bir Signal kümesinde buluyor. Bir de bakıyor ki grupta CIA Başkanı, ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, Ulusal Güvenlik Danışmanı Mike Waltz, Tulsi Gabbard vs. var. Grup, iki saat sonra yapılacak bir operasyonun ayrıntılarını konuşuyor ve tam da gruba alınmayacak bir karakter Goldberg. Uzman ama nahoş bir karakter. Irak’ta savaşın olağanlaştırılması için çeşitli çalışmalar yapmış olan bir gazeteci. Kamuoyunda pek sevilmiyor.

Jeffrey Goldberg, kümeden ekran görüntüleri alıp paylaşıyor ama tüm bilgileri paylaşmıyor. ABD maddelerine göre bir istihbaratçının ismi kamuoyuna açık değilse, bilgi paylaşımı yasak. Bu sebepten dolayı konuşmaların tamamı yayınlanmıyor. Yani konuşmaların bir kısmı kısaca yayınlanıyor. Burada ilgimi çeken iki nokta var. ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, ‘ABD ticaretinin yüzde 3’ü, Avrupa ticaretinin ise yüzde 40’ı Süveyş Kanal’ından geçiyor. Kamuoyunun Husiler problemini anlamama sorunu var. Asıl maksadımız, güçlü bir mesaj vermek’ diyor. Savunma Bakanı Pete Hegseth ise ‘Bence kamuoyuna sıkıntıyı anlatmak her türlü zor olacak. Biden beceremedi, İran fonladı demeliyiz. Öbür tehlikeler de var. Operasyon sızabilir ya da kararsız gözükebiliriz. Ya Da İsrail bizden önce harekete geçer ve Gazze ateşkesi biter’ diyor. Vance de ‘Yapalım diyorsanız yapalım. Avrupalıları kurtarmaktan sıkıldım’ diyor. Hegseth de karşılık olarak şunu yazıyor: ‘Ben de bıktım. Avrupa’nın durumu utanç verici. Bunu bizden öteki yapabilecek kimse yok dünyada’. Beyaz Saray Genel Sekreter Yardımcısı Stephan Miller da sohbete dahil, ‘Başkan bu bahiste net. Yeşil ışığı yaktı. Lakin Mısır ve Avrupa’da karşılığında ne istediğimizi belirtmemiz gerekiyor. Bunu nasıl dayatacağımız da önemli. Avrupa yanaşmazsa, sonra ne olacak? ABD büyük bir bedel ödeyip serbest deniz dolanımını sağlayacaksa bunun ekonomik karşılığı olmalı’ diyor. Bu konuşmalar, Trump’ın hem iç hem de dış siyasetteki retoriğini yansıtıyor. Çok da sürpriz değil ama dikkat çeken noktalar var. Pete Hegseth burada ‘İsrail bizden önce harekete geçebilir ya da Gazze ateşkesi bitebilir, daha önce harekete geçmeliyiz’ diyor. Biz, Trump hükümetini büyük ölçüde Netanyahu ile, İsrail istihbaratı ile birlikte çalışarak Ortadoğu’daki operasyonları gerçekleştirmesini bekliyorduk. Bilhassa ikinci başkanlık döneminde. Fakat Husiler sıkıntısında ne hikmetse çok koordineli değiller. ABD bunu tek başına yapıyor ve İsrail ile görüşmüyorlar benzeri bir görüntü ortaya çıkıyor. Ayrıyeten herkes, Avrupa aşağılamaları ile ilgilendi.”

“Amerikan sistemi ile ilgili hep şu yorumu yaparım: Yara bantlarıyla kurulmuş bir sistemdir. Bilhassa Amerikan İç Savaşı’ndan sonra bu türlü. ‘Aman bir taraf başkasına üstün gelmesin’ diye yara bantlarıyla tutturulmuş ve ıslahata kapalı bir sistemdir. En eski anayasalardan birini kullanıyorlar. Hala daha 1770’lerde yazılan anayasayı kullanıyorlar. Birçok kaidede günümüz koşullarına uygun olmayan bir anayasadır. Ama ülkede iki kutup var ve kutuplar giderek birbirinden uzaklaşıyor. Bu yüzden kimse ıslahatlara ellemek istiyor. Mesela ferdi silahlanma konusunu cumhuriyetçiler kırmızı çizgi yapıyor. Burada ıslahat yapılırsa silahlarıyla sokağa inebilirler. Eşcinsel evlilik geldi bir tek, ender reformlardan biridir. Bu mevzuya başkanlığı iki dönem yapmak da dairdir. Bu iki dönem, George Washington’dan beri geliyor. İki dönem başkanlık yaptıktan sonra sağlığı berbata gitti. Görev başında ölmesinin Amerikan demokrasisine zarar vereceğini ve yanlış izlenim yaratacağını düşünüyorlar. Sonraki liderler da bunu yasalaştırıyor ve iki dönem olarak kalıyor. Donald Trump şimdi Kongre’ye ve Yüksek Mahkeme’ye sahip olsa da bu usul bir değişim, yani anayasal değişim, Kongre’nin üçte ikisinin onayını gerektiriyor. Yani anayasada değişim için Kongre’nin üçte ikisini denetim etmesi gerekiyor. Karşı taraf da bunu onaylamayacaktır ve teknik olarak bunu yapması mümkün değil.

Fakat Trump geldiğinden beri bir değişim süreci var. Amerikan devletinin başındakiler de eski tertibin devamını çok fazla öncelemiyor. Birçok noktada ne kadar ağır sonuçları olacağını düşünmeden ataklar yapıyorlar. USAID, STK’lar üzerinden uluslararası alanda birçok şeyin dayatılması sorunu vardı. Bir imza ile bu bitme noktasına geldi. Pentagon’da, CIA’de, FBI’da çok önemli bir temizlik operasyonu düzenleniyor. Bu temizlenen isimler, Obama’nın, Biden’ın kullandığı müesses nizama yakın isimler. Demokratlar şimdi Trump’ı ‘devleti bitiriyorsun’ diye suçluyorlar. Trump çok radikal şekilde göreve başladı. Trump nasıl bir kamuoyu yoklaması yapıyor üçüncü başkanlık konusunda, bunu söylemek güç. Ama bu bir yoklama. Önce çok alt kademedeki Cumhuriyetçiler bunu dillendirdi. Giderek üst kademelere ulaştı. Trump’ın yaşı da giderek ilerliyor. 2028’de bu türlü bir şeyi yasallaştırırsa sanki kazanabilecek mi? Demokratlar da ‘Yap, o zaman Barack Obama da dönsün’ diyor. O zaman Obama’nın daha çok oy alacağını düşünüyorlar. Çok fazla bilinmez var. Trump şu vakte kadar çok mani aştı ama daha büyük pürüzler de var. Şu anki ortama göre ben üçüncü periyodun mümkün olduğunu düşünmüyorum.”