Trump’ın başkan olursa yerine getireceğini söylediği yedi vaat

“Hayır, hayır, hayır, ilk günün dışında. Sonu kapatıyoruz ve sondaj, sondaj, sondaj yapıyoruz. Bunlardan sonra artık diktatör değilim” demişti.

• Donald Trump’ın kazanması dünya için ne manaya geliyor?

1) Sistemsiz göçmenlerin sınır dışı edilmesi

Trump, kampanya sırasında ABD tarihindeki en büyük “düzensiz göçmenlere yönelik kitlesel sınır dışı hamlesine” girişeceğini söylemişti.

Ayrıca, ilk başkanlık döneminde başladığı Meksika hududundaki duvar inşasını tamamlayacağı sözünü verdi.

ABD’nin güney hudutlarından geçişler, geçen yıl Biden-Harris döneminde rekor düzeylere ulaşmış, bu yıl ise düşmüştü.

BBC’ye konuşan uzmanlar Trump’ın vaat ettiği boyutlardaki sınır dışı süreçlerinin büyük yasal ve lojistik meselelerle karşılaşacağını ve ekonomik büyümeyi yavaşlatabileceğini söyledi.

2) Ekonomi, vergi ve gümrükte hamleler

Sandık çıkış anketleri, iktisadın seçmenler için esas sorun olduğunu ortaya koydu.

Trump, Biden döneminde tarihi düzeylere çıkıp, sonra düşen enflasyonu “sona erdirme” kelama verdi. Lakin liderin fiyatları direkt etkileme gücü kısıtlı.

Trump benzer vakitte büyük vergi kesintileri söylediği söz verdi. Bahşiş alan bölümlerde çalışanlara vergi muafiyeti verirken, sosyal güvenlik ödemelerinde vergiyi kaldıracağını ve kurumlar vergisini düşüreceğini söyledi.

Cari açığı kapatmak için yabancı ürünlere karşı en az yüzde 10’luk yeni gümrük vergileri önerdi. Çin menşeli ürünlere ise ek yüzde 60 vergi koyacağını söyledi. Birtakım ekonomi uzmanları, buna aynı atakların tüketici fiyatlarını artırabileceği ikazında bulundu.

3) Kimi Kongre saldırısı mahkumlarına af

Trump, Joe Biden’ın 2020’deki seçim zaferini geri çevirmek için giriştikleri Kongre Binası atağında karar giyen birtakım taraftarlarını serbest bırakacağını söyledi.

Trump’ın teşvik ettiği iddia edilen olaylarda ölenler olmuştu.

Trump, saldırıyı “önemsiz” olarak göstermeye çalıştı ve karar giyen yüzlerce taraftarını “siyasi mahkum” olarak tanımladı.

Birçoğunun “haksız yere mahpusa atıldığını” söylemeye devam ederken, kimilerinin “belki de denetimden çıktığını” kabul etti.

• ABD Kongre baskını: Bugün başlayan duruşmalar hakkında bilinmesi gerekenler

4) Savcı Jack Smith’in kovulması

Trump, kendisine karşı iki ceza soruşturması yürüten deneyimli savcı Jack Smith’i “iki saniye içinde” görevden alacağını söylemişti.

Jack Smith, 2020 seçim sonuçlarını geri çevirmeye çalışmak ve kapalı dokümanları maddelerde öngörüldüğü aynıi koruyamamak savlarıyla Trump’a iki cezai soruşturma başlatmıştı.

Trump suçlamaları reddediyor. Her iki davanın da seçimden önce yargılama evresine girmesini önlemeyi başardı.

Trump, New York’taki davada iş kayıtlarında sahtecilikten ilk karar giyen başkan olarak Beyaz Saray’a geri dönüyor.

• Trump’ın yeniden seçilmesi, hakkındaki davaları nasıl etkileyecek?

5) Ukrayna Savaşını bitirmek

Trump, Ukrayna’ya Rusya’yla savaşında destek olmak için harcanan milyarlarca doları eleştirmiş ve savaşa “24 saat içinde” müzakere yoluyla son vermeyi vaat etmişti.

Trump, hangi tarafın pes etmesi gerektiği konusunda bir şey söylemezken, Demokratlar bu türlü bir hamlenin Rusya lideri Vladimir Putin’i cesaretlendireceğini söylüyor.

Trump, genel olarak ABD’nın kendisini ülke dışındaki çatışmalardan çıkartmasını istiyor.

Sıkı bir destekçisi olsa da İsrail’e ataklarına son verme daveti yaptı.

Trump aynı vakitte Lübnan’daki şiddete de son verme taahhüdünde bulundu ama detay vermedi.

6) Kürtaj yasağı yok

Trump, Kamala Harris ile yaptığı televizyon tartışmasında, ulusal bir kürtaj yasağı yasasını imzalamayacağını söyledi.

2022’de, ülke genelinde kürtaj hakkına sahip olunması hakkı Yüksek Mahkeme tarafından kaldırılmıştı.

Yüksek Mahkeme’de Trump’ın ilk başkanlık döneminde yaptığı atamalar sayesinde muhafazakâr yargıçlar çoğunluğu oluşturuyor.

Üreme hakları sıkıntısı Harris’in kampanyasında da en önemli ögelerden biriydi ve seçimle birtakım eyaletler, kürtaj hakkını korumak ve genişletmek için getirilen tedbirlere onay verdi.

Trump’ın kendisi de eyaletlerin kendi kürtaj maddelerini yapma hakkı olması gerektiğini söylemiş fakat bu alanda dengeli bir mesaj verememişti.

7) İklim değişikliği kurallarında gevşeme

Trump ilk başkanlığı döneminde yüzlerce çevre muhafaza programını geri çekmiş ve Paris İklim Muahedesi’nden çekilen ilk ülke ABD olmuştu.

Bu defa tekrar kurallarda gevşeme söylediği söz verdi, bilhassa de Amerikan otomotiv sanayisine yardımcı olmak için.

Sık sık elektrikli araçlara saldırdı ve Biden’ın daha temiz araçlara geçişi teşvik eden amaçlarını geri çevirme söylediği söz verdi.

ABD’nin fosil yakıtların üretimini artırması vaadinde bulunurken, rüzgar gücü aynıi yenilenebilir güçler yerine, “sondaj, sondaj, sondaj” söylediği söz verdi.

Trump, Kuzey Kutup bölgesi gibi alanları da petrol aramalarına açmayı ve bu şekilde enerji maliyetlerini düşürmeyi hedefliyor. Lakin uzmanlar şüpheli.