Uçuş türbülansı nedir ve neden meydana gelir?

Londra-Singapur seferini yapan bir uçakta meydana gelen şiddetli türbülansta bir kişi hayatını kaybetti, çok sayıda kişi de yaralandı.

Uçağın ani irtifa kaybetmesi insanların ve objelerin kabinin içinde yerlerinden fırlamasına neden oldu. Uçak Tayland’ın Bangkok kentine acil iniş yaptı.

Türbülans nedir ve neden olur?

Sık uçan yolcular, uçak türbülansa girdiğinde ani sarsıntı meydana geleceğini bilir. Türbülans uçağı savurabilir ve yükseklikte ani değişikliklere neden olabilir.

Uzmanlara göre türbülansların çoğu, yukarı ve aşağı taraflı rüzgarların olduğu bulutlarda meydana gelir.

Bunlar ekseriyetle hayli hafif gerçekleşir, ama kümülonimbus fırtına bulutu aynıi daha büyük bulutlarda havanın kaotik hareketleri orta ve hatta şiddetli türbülansa neden olabilir.

“Açık hava” türbülansı olarak isimlendirilen öbür bir türbülans tipi daha vardır ve bu bulutsuz meydana geldiğinden görülemez. Tespit edilmesi çok zor olduğu için çok daha problemlidir.

Bu çeşit türbülans 12.000-18.000 metrede bulunan ve süratli akan bir “hava nehri” olarak tarif edilebilecek jet akımının etrafında meydana gelir. Jet akımları batıdan doğuya doğru dar bir şerit halinde esen güçlü rüzgarlardır.

Jet akımındaki hava ile etraftaki hava arasında çarçabuk saatte 160 km’ye ulaşan sürat farkı olabilir.

Jet akımının etrafındaki daha yavaş ve daha süratli hava arasındaki sürtünme türbülansa neden olur. Bu çoğu zaman var olduğu ve hareket ettiğinden kaçınması zordur.

Türbülans tehlikeli mi?

Cranfield Üniversitesi’nde havacılık ve çevre alanında doçent olan Guy Gratton, uçakların türbülansın yol açabileceği en berbat durumlara karşı güçlü olacak şekilde tasarlandığını söylüyor.

Türbülansın bir uçağı yok etmesinin “pek mümkün olmadığını” belirtiyor.

Ancak sarsıntıyı önlemek için pilotlar türbülanstan kaçınmaya yahut yavaş bir şekilde dönmeye çalışırlar ve emniyet kemeri ikazı yaparlar.

Yol açabileceği şiddetli hareket nedeniyle insanlar için tehlikeli olabilir, emniyet kemeri takmayan birini kabin içinde fırlatabilir.

Havacılık uzmanları, şiddetli türbülanstan kaynaklanan yaralanmaların, gerçekleştirilen milyonlarca uçuş bağlamında “nispeten nadir” olduğunu belirtiyor.

Pilotlar türbülansa karşı ne yapar?

Pilotlar uçmadan önce meteorolojik bilgileri de içeren özel hava iddiaları alırlar.

Rotalarını planlarken bu bilgileri incelerler.

Bu şekilde örneğin izole gök gürültülü fırtınalardan kaçınabilirler. Lakin “açık hava” türbülansından kaçınmak daha zordur.

Aynı rotalarda kısa bir süre önce geçiş yapan diğer uçaklar da türbülans bildiriminde bulunabilir.

Pilotlar bu alanlardan kaçınmaya çalışır yahut tesirini azaltmak için uçağı yavaşlatır.

Mürettebat ayrıyeten türbülansa nasıl müdahale edecekleri konusunda da eğitilmiştir.

Yolcular güvenlik için ne yapabilir?

Yolcuların türbülansta zarar görmemesi için kemerlerini bağlamaları ve dışarıda ağır objeler bulundurmamaları tavsiye edilir.

Pilotlar, türbülansın öngörülemez olması nedeniyle yolculara çoğu zaman kemerlerini bağlamalarını tavsiye eder.