Ukrayna Savaşı: Savaşın 2024’teki gidişatına dair üç muhtemel senaryo

Ukrayna Savaşı: Savaşın 2024’teki gidişatına dair üç beklenen senaryo

01.01.2024 14:40

A⁺

A^-

Ukrayna’daki savaş üçüncü yılına giriyor. Son birkaç ayda cephe hattı pek değişmedi. Pekala, 2024’te savaşın gidişatı değişebilir mi?

Ukrayna lideri Volodimir Zelenskiy, ülkesinin bahar aylarındaki taarruzunun umduğu kadar başarılı olmadığını kabul etti. Rusya hâlâ Ukrayna topraklarının % 18’ini denetim ediyor.

Üç askeri uzmana, gelecek 12 ay içinde neler olabileceğini sorduk.

Savaş devam edecekfakat sonsuza dek değil

Barbara Zanchetta, Savaş Çalışmaları Enstitüsü, King’s College Londra

Ukrayna’daki savaşın sona erme ihtimali pek iç açıcı görünmüyor. Geçen yılın bu periyoduna kıyasla Vladimir Putin siyasi ve askeri manada daha güçlü.

Cephedeki durum hâlâ meçhul. Son periyotta Ukrayna’nın kış taarruzu durmuş benzeri görünüyor. Lakin Rusların da ilerlemesi yok. Her zamankinden daha çok, savaşın sonucu çatışmadan binlerce kilometre uzaklıkta, Brüksel’de ve Washington’da alınan kararlara bağlı olacak.

Batı’nın 2022’de ortaya koyduğu ve 2023’te de sürdürdüğü etkileyici birlik gösterisi yalpalamaya başlıyor.

ABD’nin savunma yardım paketi, Başkan Joe Biden’ın doğru bir şekilde işaret ettiği gibi Washington’daki “ucuz siyaset” tarafından rehin tutuluyor. AB’nin ekonomik yardımının geleceği de, Macaristan’ın uyumsuz tavrına bağlı görünüyor.

Batı başkentlerindeki tereddüt, Putin’i cesaretlendirdi. Kamuoyu önündeki son davranışları ve cüretkar açıklamaları, Putin’in bu savaşa uzun vadeli baktığını gösteriyor.

Peki, Batı’nın Putin’e ve temsil ettiği her şeye karşı çıkmaya devam edecek gücü var mı?

AB’nin Ukrayna ve Moldova’yla üyelik müzakerelerini başlatma kararı sembolik olmaktan öte. Bu, dolaylı olarak Kiev’e dayanağın süreceği manasını da taşıyor. Zira Rusya’nın tam bir zaferiyle Ukrayna’nın AB’de bir geleceği olmasının imkanı yok.

Washington’da ise Ukrayna siyasetinin tam bilakis çevrilmesi çok mümkün değil.

Kamuoyu yoklamalarında eski Başkan Trump’a dayanağın artmasıyla, ABD yardımıyla ilgili kıyamet senaryoları yazmak cazip olabilir. Fakat Trump, tüm o teatral şovlarına rağmen, 2016’da NATO’dan çıkmadı. Ayrıyeten, Amerika’nın 75 yıllık transatlantik iştirakini tek başına değiştiremez.

Bu tabii ki, Batı cephesindeki çatlakların anlamsız olduğu manasına gelmiyor. Bu yüzden, Batı ve bundan ötürü Ukrayna için 2024 daha zor olacak.

Demokrasiler için, bir savaşa destek vermekteki uzun vadeli uzlaşma, hesap verme zaruriliği olmayan otokrat idarelere kıyasla hep daha zorlu olmuştur.

Büyük olasılıkla, savaş 2024 boyunca devam edecekfakat sonsuza dek sürüp gidemez.

Batı’nın isteksizliği Rusya’yı cesaretlendirirken, bir darbe yahut sağlık sorunu Putin’in düşüşünü beraberinde getirmezse, tek öngörülebilir sonuç müzakereler yoluyla varılacak bir uzlaşma. Şimdilik iki taraf da bunu reddetmeye devam ediyor.

Bir yıllık konsolidasyon dönemi

Michael Clarke, Eski Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü Genel Direktörü

Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesiyle, büyük bir savaş Avrupa kıtasına geri geldi. 2023’te savaşta yaşanan gelişmeler de sanayi çağına mahsus savaşın da geri döndüğünü gösteriyor.

Sanayi çağındaki savaşlar, ekonomileri kısmen yahut kimi durumlarda tamamen, savaş gereçlerinin üretimine yönlendiriyor. Rusya’nın savunma bütçesi 2021’den bu yana üç katına çıktı ve gelecek yıl kamu harcamalarının % 30’unu oluşturacak.

Bu durum da, Ukrayna’daki savaşı Avrupa’da geçen yüzyılın ortasından bu yana görülen en uzun ve travmatik gelişme haline getiriyor.

Gelecek yıl, Rusya ile Kuzey Kore yahut İran’daki tedarikçileriyle, Ukrayna ile Batılı destekçilerinin, sanayi çağındaki bir savaşın bitmek bilmez gerekliliklerini karşılamaya muktedir ve hazır olup olmadıklarını gösterecek.

Rus güçleri tüm cephe hattında yeniden bastırmaya çalışabilir. En azından Donbas bölgesinin tamamını ele geçirmek için. Ukrayna da büyük ihtimalle Karadeniz’in batısı ve Boğazlara açılan hayati değerdeki ticaret koridorunda denetimi ele geçirmiş olmasından faydalanacak.

Kiev ayrıyeten, kimi bölgelerde Rus işgalcilerin istikrarını bozmak için daha fazla askeri sürpriz yapmaya çalışacak.

Ancak asıl olarak, 2024 hem Kiev hem de Moskova için konsolidasyon yılı olacak aynıi görünüyor.

Rusya’nın stratejik bir taarruz düzenleyebilmesi için gereken eğitimli işçi ve gereci en azından 2025 baharına dek yok.

Bu ortada, Ukrayna’nın da savaşı sürdürebilmek için Batı’nın mali ve askeri dayanağına ihtiyacı var. Gelecekte bir dizi taarruz düzenleyebilecek şartları yaratabilmesi için yapısal güçlerini toplamak zorundalar.

Sanayi çağı savaşları, toplumlar arasındaki bir mücadele. Cephede neler olduğu, bu mücadelenin yalnızca bir göstergesi.

2024’te savaşın tarafı, Avdiivka, Tokmak, Kramatorsk yahut cephe çizgisindeki yıkıma uğramış yerlerden çok, Moskova, Kiev, Washington, Pekin, Tahran ve Pyongyang’ta belirlenecek.

Ukrayna, Kırım civarında Rusya’ya bastıracak

Ben Hodges, ABD Ordusu’ndan emekli general

Rusya, Ukrayna’yı tamamen ele geçirebilecek kabiliyetten mahrum ve şimdi elinde olan bölgelere tutunmak için elinden geleni yapacak. Vakti da, bir yandan Batı’nın Ukrayna’ya yardım etme iradesini kaybedeceğini umarken, bir yandan savunma sınırlarını güçlendirmekte kullanacak.

Ancak Ukrayna durmayacak. Bu bir mevt kalım savaşı ve dururlarsa, Rusya’nın ne yapacağını biliyorlar. ABD’nin kararlılığındaki azalma konusundaki korkular ışığında, daha çok Avrupa ülkesi yardımları artırmaktan bahsediyor.

Ancak ben gelecek yılın başlarında ABD’nin stratejik omurgasını yeniden bulmasını ve geciktirilen yardım paketinin Kongre’den geçmesini bekliyorum.

Bu nedenle, Ukrayna’nın insiyatifi yeniden ele geçirmek için şunları yapacağını öngörüyorum;

Aylar süren çatışmalarla zayıflayan, yeni bir taarruz için gereken birlikleri güçlendirmek
Mevcut insan gücünü azamî kullanabilmek için askere alma sistemini geliştirmek
Silah ve cephane üretimini artırmak
Rusya’nın güçlü elektronik harp sistemleriyle başa çıkabilme kabiliyetini geliştirmek

Yaz başında Ukrayna ilk defa, Rus uçaklarıyla gayretini geliştireceğini ve kendi hava savunma sistemlerini güçlendirmesini umduğu ABD imali F-16 savaş uçaklarını kullanabilecek.

Ukrayna’nın Rus işgali altındaki stratejik kıymeti en büyük toprağı Kırım. Biz buna “belirleyici alan” diyoruz.

Ukrayna, Sivastopol’daki Rus donanmasının, hava üslerinin ve Dizankoy’daki lojistik üssünün buralarda barınmasına pürüz olmak ismine baskıyı artırmak için elinden geleni yapacak.

Bu konseptin işe yaradığını aslında kanıtladılar. İngiltere’nin verdiği yalnızca üç Storm Shadow güdümlü füzesiyle, Karadeniz Filosu’nun kumandanını filonun üçte birini Sivastopol’dan çekmeye zorladılar.

Tabii ki Ukrayna halkının sınırsız kaynakları yok. Bilhassa de top mermileri ve uzun menzilli silahlarda.

Ancak Rus askerleri daha kötü durumda. Savaş bir irade ve lojistik imtihanı. Rus lojistik sistemi kırılgan ve Ukrayna’nın daima baskısı altında.